Wykład 2

Report
„Bariery myślenia krytycznego”
Dr Maciej Ulita





Stereotypy
Egocentryzm
Socjocentryzm
Relatywizm
Myślenie życzeniowe

Stereotyp (z gr. stereos – "przestrzenny", typos –
"wzorzec", "odcisk") – konstrukcja myślowa,
zawierająca komponent poznawczy (zwykle
uproszczony), emocjonalny i behawioralny,
zawierająca pewne fałszywe przeświadczenie,
dotyczące różnych zjawisk, w tym innych grup
społecznych.


Najczęściej spotykany rodzaj stereotypów,
odnoszących się swoją treścią do grup
etnicznych (innych narodów lub mniejszości
narodowych). Może być albo zbyt dużym
uproszczeniem reprezentacji typowych cech
członków grupy etnicznej lub fałszywym
twierdzeniem powtarzanych wiele razy i
przyjętym przez wielu ludzi za ogólną prawdę.
Stereotypy etniczne mogą mieć oparcie w
rzeczywistości w odniesieniu do
masy statystycznej ale zastosowane wobec
jednostek są niedokładne, karykaturalne i
obraźliwe. Mogą stanowić
podstawę dyskryminacji i rasizmu.
Polski
Kogo dotyczy: Polaków.
O co chodzi: W ogólnym mniemaniu to złodzieje, pijaki i
krętacze. A w dodatku nacjonaliści, budowlańcy, tania siła
robocza, drugi kraj pod względem piractwa komputerowego,
europejskie Chiny i ofiary losu.
Najczęstszy cytat: Nie dla idiotów
Dzięki komu: Nam samym, Media Markt i ruskim.
Kogo rani: 2/3 społeczeństwa.
Kogo naprawdę dotyczy: 1/3 społeczeństwa, czyli tych pijaków,
krętaczy, złodziei i nacjonalistów.



Egocentryzm (łac. ego - ja + centrum - środek) –
tok rozumowania, który polega na centralnym umiejscowieniu
własnej osoby w świecie. Przekonanie o tym, że jest się
najważniejszą osobą, a świat "kręci się wokół niej".
W życiu człowieka egocentryzm jest naturalną postawą
rozwojową, zarówno umysłową jak i moralną, na określonym
etapie rozwoju dziecka (okres przedszkolny). Później, a
szczególnie w życiu dorosłym, jest objawem niedojrzałości, a co za
tym idzie niedostosowania do życia w społeczeństwie. Występuje
również w niektórych stanach psychotycznych.
Osoba egocentryczna postrzega świat wyłącznie z własnego
punktu widzenia, poprzez absolutyzowanie własnych
doświadczeń, obserwacji i przemyśleń, a marginalizowanie opinii
pochodzących od innych osób. Jest głęboko przekonana, że świat
wygląda, jak jej się wydaje i na podstawie tego określa własne
relacje z resztą otoczenia. Osoba taka uważa, że świat funkcjonuje
zgodnie z jej mniemaniem, lub że najlepiej by było, gdyby
funkcjonował, jak ona to postrzega. Efektem jest pogląd, iż
wszyscy pozostali ludzie powinni postępować, jak uważa dana
osoba, a szczególnie, że powinni postępować w określony sposób
(najczęściej korzystny) wobec niej samej. Osoba egocentryczna
często obraża i drwi z innych opinii, broniąc własnej, nawet w
sytuacji, gdy ma przeciw niej setki argumentów.





Moja grupa społeczna jest najlepszym i
jedynym źródłem wartości i wiedzy o świecie,
Konformizm,
Fałszywe pojmowanie roli własnej grupy,
Ocena rzeczywistości przez pryzmat
zamkniętej grupy społecznej,
„Owczy pęd”.

Relatywizm - pogląd filozoficzny, wedle
którego prawdziwość wypowiedzi można
oceniać wyłącznie w kontekście systemu, w
którym są one wypowiadane. Tym samym
relatywizm stwierdza, że nie istnieją zdania
niosące absolutną treść, których ocena byłaby
identyczna i niezależna od jej kontekstu.
Prawdziwość dowolnego sądu zależy od
przyjętych założeń, poglądów czy
podstaw kulturowych.

Myślenie życzeniowe (ang. wishful thinking) sposób rozumowania i podejmowania decyzji
opierający się o wizję
"optymistycznego scenariusza", w miejsce
odwoływania się do dowodów i racjonalności.
Może być także jednym z objawów psychozy
reaktywnej, nerwicy, a nawet schizofrenii.
Przed wojną Melchior Wańkowicz ukuł
termin chciejstwo.

Będąc błędem poznawczym oraz złym
sposobem podejmowania decyzji, myślenie życzeniowe może
być ponadto specyficznym sofizmatem, ponieważ
zakładamy, że coś jest prawdą (fałszem) tylko dlatego że
sobie tego życzymy. Ma on formę:
Chciałbym aby P było prawdą (fałszem), zatem P jest prawdą
(fałszem).
Podstawą myślenia życzeniowego jest odwoływanie się do emocji.


Często na myśleniu życzeniowym, odnoszącym się do
możliwości człowieka bazuje pseudonauka.
Pokrewne do powyższego sofizmatu są Dowód
negatywny oraz Argumentum ad ignorantiam - Nie zostało
udowodnione, że to fałsz, zatem musi być prawdą, i vice versa.
Np. wierzący w istnienie UFO może akceptować fakt, że
większość zdjęć jest fałszywa, ale twierdzić że te, które nie
zostały zdemaskowane są oryginalne.

similar documents