Y presennol

Report
Gramadeg – 1a)
Cwestiwn 1a)
Bydd gofyn i chi greu brawddeg i ddangos yn eglur ystyron
a defnydd:
i)
Berfau;
ii) Arddodiaid;
iii) Cysyllteiriau;
iv) Cymalau;
v) Idiomau.
Cwestiwn 1a)
i)
Berf –
Gwelodd Iolo gwch ar Lyn Tegid ddoe.
ii) Arddodiad –
Mae’r cathod yn eistedd ar y to.
iii) Cysylltair –
Aeth i’r ysgol ond roedd yn hwyr yn cyrraedd.
Cwestiwn 1a)
iv) Cymal –
Dyma’r tystion a welodd y ddamwain ddoe.
v) Idiom –
Mae’n bwrw hen wragedd a ffyn ac felly mae’n rhaid i mi
wisgo côt law rhag gwlychu.
Pwysig!
• Ysgrifennwch frawddegau perthnasol.
• Ysgrifennwch frawddegau syml.
• Peidiwch â llunio brawddegau hir gan fod
mwy o siawns o wallau ynddynt!
• Meddyliwch yn ofalus cyn ysgrifennu eich
brawddeg.
•Cofiwch roi priflythyren ac atalnod llawn!
Berf/Berfenw
Berfenw
Berf
Dim ond dangos gweithred a wna ‘bwyta’.
Mae ‘bwytais’ hefyd yn dangos gweithgaredd
ond mae hefyd yn cynnig ychydig mwy o
fanylion i ni trwy gyfrwng y terfyniad ‘ais’:
1.PWY sy’n cyflawni’r weithred?
2.SAWL person sy’n cyflawni’r weithred?
3.PRYD y mae’r weithred yn digwydd?
Berfau – Amser
Presennol/Dyfodol
Berfau – pethau i’w cofio!
• Amser y ferf – meddyliwch cyn ysgrifennu!
• Rhagenw ôl – arfer dda yw rhoi’r rhagenw yma i
ddangos pwy a sawl person sy’n cyflawni’r weithred.
• Defnyddiwch y ‘tag amser’.
Rhagenwau Ôl
UNIGOL
LLUOSOG
1af
fi
ni
2il
ti
chi
3ydd fo/hi
nhw/hwy
Amser Presennol – y terfyniadau
UNIGOL
LLUOSOG
1af
-af
-wn
2il
-i
-wch
3ydd -a
-ant
Amhersonol: -ir
Berfau –
Amser Presennol
Tag amser – amser Presennol
Amser Presennol = rhywbeth sy’n digwydd ar y pryd
Tag amser
Gwelant hwy gychod yn hwylio ar Lyn Tegid rŵan.
Tag amser – amser Presennol
Mae’n syniad da rhoi rhagenw ôl yn y frawddeg hefyd
i ddangos pwy a sawl person sy’n cyflawni’r weithred.
Rhagenw ôl
Tag amser
Gwelant hwy gychod yn hwylio ar Lyn Tegid rŵan.
Amser Presennol
Gan gofio’r awgrymiadau hyn, lluniwch frawddeg sy’n cynnwys y
berfau canlynol:
Rhedaf
Siaradwch
Cerddwn ni
Eistedda hi
Gwaeddant
Ymolchaf
Amser marcio!
A yw’r brawddegau canlynol yn gywir? Pam?
Rhedaf i yn y ras rŵan.
Rhedaf yn y ras.
X
Rhedaf yn y ras rŵan.
X
Berfau –
Amser Dyfodol
Tag amser – y dyfodol
Y dyfodol = rhywbeth fydd yn digwydd yn y dyfodol.
Tag amser
Af i’r ysgol fory.
Amser Presennol
Gan gofio’r awgrymiadau hyn, lluniwch frawddeg sy’n cynnwys y
berfau canlynol:
Cerddaf
Syllwch
Rhegwn ni
Eistedda hi
Siaradant
Gwyliaf
Amser marcio!
A yw’r brawddegau canlynol yn gywir? Pam?
X
Canaf carol yn y cyngerdd Nadolig X
Canaf garol yn y gyngerdd Nadolig. X
Canaf carol yn y cyngerdd Nadolig fory.
Canaf i garol yn y cyngerdd Nadolig fory.
Berfau amhersonol –
Amser Presennol/Dyfodol
Amser Presennol – y terfyniadau
UNIGOL
LLUOSOG
1af
-af
-wn
2il
-i
-wch
3ydd -a
-ant
Amhersonol: -ir
Berf amhersonol – pethau i’w cofio!
• Rhoi’r arddodiad ‘gan’ yn y frawddeg.
Gwelir car yn gyrru’n gyflym gan yr Heddlu rŵan.
• Ni cheir treiglad ar ôl berf amhersonol.
Gwelir car yn gyrru’n gyflym gan yr Heddlu rŵan.
• Tag amser.
Gwelir car yn gyrru’n gyflym gan yr Heddlu rŵan.
Pwysig!
Brawddeg gywir
Labelwch y frawddeg:
Gwelir nifer o wallau gan yr athro wrth iddo
edrych ar waith y disgybl y funud yma.
Berf amhersonol
Atalnod
Arddodiad
Priflythyren
Dim treiglad
Tag amser
Brawddeg gywir
Priflythyren
Berf
Dim treiglad
amhersonol
Arddodiad
Gwelir nifer o wallau gan yr athro wrth iddo
edrych ar waith y disgybl y funud yma.
Tag amser
Atalnod
Amser Presennol/Dyfodol
Gan gofio’r awgrymiadau hyn, lluniwch frawddeg sy’n cynnwys y
berfau amhersonol canlynol gan ddefnyddio’r amser presennol
neu’r dyfodol:
Rhedir
Credir
Eisteddir
Siaredir
Gwelir
Teimlir
Adolygu!
Crynhoi – BERFAU PERSONOL
• Priflythyren;
•Rhagenw ôl;
• Tag amser;
•Atalnod llawn;
•Gwirio eich brawddeg.
Cofiwch hyn!
Crynhoi – BERFAU AMHERSONOL
• Priflythyren;
• Dim treiglad ar ôl berf amhersonol;
•Arddodiad ‘gan’;
• Tag amser;
•Atalnod llawn;
•Gwirio eich brawddeg.
Cofiwch hyn!
POB LWC!

similar documents