Studie verdienpotentieel

Report
werkplan speerpunten verdienpotentieel Elektrisch Vervoer in
Nederland 2012-2015
scan in samenwerking met Ecorys
Presentatie 27 juni 2012
Verdieping nodig van verdienpotentieel EV in Nederland
Opdracht: Concretisering van het verdienpotentieel in 10-15 veelbelovende
product/dienst/marktcombinaties in elektrisch vervoer (PDMC’s,
partijen, ondersteunend beleid)
Aanpak:
Scan, voortbouwend op eerdere D-INCERT innovatiesporen (van
innovatiespoor naar kansrijke PDMC). Destijds zijn, naast uitgebreid
literatuuronderzoek, ca. 80 marktpartijen in 6 werkgroep-sessies
betrokken. Belangen van alle stakeholders stonden daarbij
centraal. In dit vervolgonderzoek zijn, naast actueel
literatuuronderzoek, aanvullende diepte interviews met
marktpartijen gehouden.
Bronnen: Aanvullende Interviews met verschillende actoren uit het veld
Literatuurverkenning naar algemene en actuele trends
Feedback van D-Incert partners
Advies van het Formule E-team (FET)
Resultaat: EV beleid, feiten+ trends
Criteria en selectie van 15 PDMC's
Verbinding innovatiesporen en PDMC’s
Factsheets, aanspreekpunt in Formule E-Team per PDMC en acties
Link met topsectoren en proeftuinen
Presentatie 27 juni 2012
Elektrisch vervoer in Nederland: beleidskader
•
•
•
•
•
•
•
Het plan van aanpak Elektrisch Vervoer in de versnelling van 2011 noemt het
verdienpotentieel een hoofdspoor van beleid voor de periode 2012-2015
In Nederland zijn betrokken partijen veelal nog in het stadium van de ontwikkeling van
'kennis' en 'kunde'. Dat geldt zowel voor marktpartijen als voor de overheid. De ontwikkeling
van 'kassa' is in dit vroege stadium van de introductie van elektrisch vervoer op meerdere
concrete terreinen gaande en kenmerkt zich door kwetsbaarheid.
De ontwikkelingen in Nederland onderscheiden zich niet van ontwikkelingen elders in de
wereld. Er is sprake van 'uncharted routes', grote investeringsrisico’s en hoge, maar moeilijk
kwantificeerbare, verwachtingen kenmerkend voor 'infant industry'.
Voor toepassingen (expolitatiespoor) door gebruikers (consumenten en bedrijven) zijn er
fiscale maatregelen (lagere bijtelling; gereduceerde BPM) om introductie, aanschaf en gebruik
aantrekkelijk te maken.
De overheid ondersteunt met het huidige 'Topsectoren' beleid de innovatie in o.a. Energie,
High Tech Systemen & Materials, Logistiek en Creative Industrie waarmee Elektrisch Vervoer
veelal nauw mee verbonden is.
Elektrisch vervoer is echter cross-sectoraal verdeeld over diverse van deze speerpunten en
vraagt zorgvuldige aandacht om niet tussen wal en schip te belanden.
Elektrisch vervoer biedt kansen voor een nadrukkelijke koppeling van nieuwe
transportsystemen met nieuwe energiesystemen. Enkele speerpunten Verdienpotentieel EV
mikken daar nadrukkelijk op.
Presentatie 27 juni 2012
Elektrisch vervoer in Nederland: de cijfers
•
•
•
•
(Inter)nationale studies geven een onzeker beeld van de kwantificering van
verwachtingen ten aanzien van de groei van elektrisch vervoer. Zowel voor wat
betreft de aantallen voertuigen als de impact op werkgelegenheid, economische
bijdrage en de groei gradiënt. Enkele Aziatische en Europese automobielfabrikanten
zetten zwaar in op deze ontwikkelingen. Recente studies (bijv. KPMG’s Global
Automotive Executive Survey 2012) geven echter aan dat de economische risico’s erg
groot zijn.
In 2010 bedroeg volgens Roland Berger de omzet in Nederland maar 0,2% van de
wereldmarkt van €1 miljard euro, dus €2 miljoen per jaar en is er minder dan 100 FTE
werkzaam in de sector (Roland Berger). Het CBS komt over de periode 2008-2010 op
circa 400 FTE structureel, gelijk verdeeld over bedrijven in de innovatie fase (preexploitatie) als de exploitatiefase. Er lijkt sprake van lichte groei ondanks de crisis.
Ecorys komt tot een voorzichtige schatting voor de werkgelegenheid voor 2020 op
circa 1500 FTE en een jaarlijkse omzet van bijna € 500 miljoen.
In het verloop zijn 'verdienpotentieel-indicatoren' (zoals bijvoorbeeld de
investeringen in R&D, de ontwikkeling van het aantal bedrijven en het werk in preexploitatiefase en aantallen patenten) indicatief m.b.t. monitoring van de groei. Deze
kentallen zijn bijvoorbeeld via statistische gegevens van het CBS te volgen.
Presentatie 27 juni 2012
Elektrisch vervoer in Nederland: de cijfers van DOET*
Uitgangssituatie
2011
Scenario groei 10% /
jaar in 2015
Scenario groei 10% /
jaar in 2020
Scenario groei 25% /
jaar in 2015
Scenario groei 25% /
jaar in 2020
Aantal bedrijven
100% EV
30
44
71
73
224
EV
20
29
47
49
149
Totaal
50
73
118
122
373
start-up
20
29
47
49
149
MKB
20
29
47
49
149
Multinational
10
15
24
24
75
Totaal
50
73
118
122
373
FTE
350
512
825
854
2.608
€ 15.750
€ 23.060
€ 37.138
€ 38.452
€ 117.347
Type bedrijven
Omzet (x 1000)
*Doet, brancheverreniging voor elektrisch vervoer
Presentatie 27 juni 2012
Commitment en gerichte actie verdienpotentieel elektrisch
vervoer (EV) in Nederland
•
•
•
•
Bij het stimuleren van EV in Nederland en het ontwikkelen van verdienpotentieel is het belangrijk
om de kleinere bedrijven en start-ups te betrekken. In meerdere van de hierna genoemde
product-/dienst-/marktcombinaties (PDMC’s) spelen deze een doorslaggevende rol in innovatieontwikkeling en het bieden van groeipotentieel.
In de verdere uitwerking van de innovatiecontracten van de diverse topsectoren (Creatieve
industrie, Energie, High Tech Systems & Materials en Logistiek) moet aandacht komen voor EV. Het
stimuleren van EV is niet beperkt tot één specifieke topsector, maar vraagt nadrukkelijk om het
ontwikkelen van actieve dwarsverbanden en aandacht voor MKB ('infant industry').
Door het jaarlijkse werkplan Speerpunten Verdienpotentieel wordt het risico minder dat binnen
het Topsectoren-beleid de innovatiekracht van deze bedrijven onvoldoende zal worden benut.
Marktpartijen trekken de PDMC. Het aanspreekbaar FET-lid is behulpzaam bij het faciliteren van de
prioritaire acties per PDMC. Agentschap NL verzorgt in 2013 een update van het werkplan en de
voortgang. EL&I voert regie bij de voorgestelde werkgesprekken per PDMC.
Ten slotte moet gebruik gemaakt worden van mogelijkheden voor het programmeren, prioriteren
en financieren van onderzoek, ontwikkeling en demonstratie in Europees verband. Horizon 2020
(per 1 januari 2014) heeft belangrijke betekenis. Het legt in het kader van Industrial Leadership
nadruk op onderzoek en innovatie en de ambities van de Europese industrie - waaronder
nadrukkelijk ook organisaties uit het midden en kleinbedrijf. Societal Challenges vormen daarin de
beleidsprioriteiten, o.a. in 'Social, clean and efficient energy' en 'Smart, green and integrated
transport'.
Presentatie 27 juni 2012
Conclusie: verdienpotentieel naar PDMC*
+1
+2
+3
+4
+5
+6
Laag†
+7
*Product/Dienst-Markt-Combinaties
+8
1. Nieuwbouw (maatwerk)voertuigen (+6)
Hoog†
2a. In/ombouw vaartuigen (+7)
2b. Ombouw elektrische voertuigen (+2)
3. Laadinfrastructuur (+5)
4. Batterijen (+2)
5. Aandrijftechniek, range extenders, EMS (+5)
6. Batterij informatie interface (+7)
7. Driver guidance system (+6)
8. Smart grids & metering (+5)
9. Batterij management systemen (+5)
13. Testcentra & keuringsdiensten (+4)
14. Second life producten/diensten (+3)
15. End of life/recycling (+3)
10. Financieringsdiensten (+6)
11. Betaaldiensten (+7)
12. Mobiliteitsdiensten (+6)
† Hoog en laag zijn gebaseerd op de vier criteria marktomvang,
concurrentie, aanbod en integratie
Presentatie 27 juni 2012
①
②
③
④
⑤
⑥
⑦
⑧
⑨
⑩
⑪
⑫
⑬
⑭
⑮
Laadinfrastructuur
Batterijen
Aandrijftechnieken, range
extenders, in wheel etc.
Batterij informatie systemen
Driver guidance systemen
Smart grids & metering
Mobiliteitsdiensten
Testcentra en keuringsdiensten
Second life producten en diensten
End of life & recycling
Verbinding van PDMC* met innovatiesporen
X
XX
X
❷
Betaalbare elektrische mobiliteit
XX
XX
❸
Connected EV
❹
Slim laden
XX
❺
Batterij management
X
❻
Fit-for-use drivetrains
XX
XX
❼
Veilige elektrische voertuigen
X
X
❽
Duurzame slimme energienetwerken
❾
Duurzame batterijen
XX
X
X
X
X
X
X
XX
X
X
X
XX
XX
XX
X
XX
XX
XX
XX
XX
XX
XX
XX
XX
X
X
XX
X
XX
XX
XX
XX
Korte tot midden lange
termijn ( ~ 5 jaar)
*Product/Dienst-Markt-Combinaties
X
Betaaldiensten
Integrale elektrische mobiliteit
Financieringsdiensten
Ombouw en retrofit bestaande
voer- en vaartuigen
❶
Innovatiesporen ↓
Batterij management
Nieuwbouw van voer - en
vaartuigen
Producten en diensten →
XX
Lange termijn ( ~ 10 jaar)
Presentatie 27 juni 2012
X = relevantie
XX = grote relevantie
XX
Van innovatie spoor naar PDMC’s*
*Product/Dienst-Markt-Combinaties
•
Verdienpotentieel: een aanwezige of groeiende EV (deel)markt waar NL
bedrijven een marktpositie kunnen opbouwen
•
Score aan de hand van vier criteria
Criterium\score
0
Marktomvang
Concurrentie
Aanbod
Beperkte marktomvang in termen van
Zware concurrentie met andere
Afwezigheid van grondstoffen,
Slechte onderlinge positie met andere
omzet of FTE. Clusters zijn afwezig.
buitenlandse partijen. Toetreding van
toeleveranciers, kennis en kunde, en/of
onderdelen in de waardeketen voor EV.
Geen/beperkt export(potentieel).
nieuwe bedrijven is nagenoeg niet
investeringskapitaal.
Integratie in Nederlandse economie
Verwachte groei gering. Rendabele
mogelijk. Er is zijn substitutiegoederen.
zeer beperkt. Synergiën met andere
business case afwezig.
+
Integratie
waardeketens afwezig.
Gemiddelde marktomvang (>20 fte).
Gemiddelde concurrentie, wat ruimte
Grondstoffen, toeleveranciers, kennis
Matige integratie in de EV waardeketen
Start van clustervorming. Kleine
geeft tot toetreding van enkele
en kunde, en/of investeringskapitaal
en Nederlandse economie. Synergiën
exportstroom, maar groei verwacht. In
bedrijven. Product of dienst is deels te
zijn geen (direct) beperkende factor.
aanwezig. Mogelijkheden om samen te
pionier of groeiende fase in de product
substitueren. Mogelijk nichevorming.
werken met andere waardeketens.
life cycle. Rendabele business case
afwezig.
++
Grote marktomvang. Clusters en
Grote concurrentiekracht tot
Aanwezigheid van grondstoffen,
Volledige integratie in de waardeketen
aanwezig. Een deel van de omzet wordt
koploperpositie. Product of dienst is
toeleveranciers, kennis en kunde, en/of
voor EV en in Nederlandse economie.
door export gerealiseerd Stabiele vraag
niet makkelijk te substitueren.
investeringskapitaal bieden unieke
Vele en sterke synergiën met andere
van thuismarkt. In groeiende of
Mogelijkheid tot hanteren en
kansen voor Nederland.
waardeketens en
volwassen fase in de product life cycle.
handhaven nichemarkt.
Rendabele business case (op korte
termijn) aanwezig.
Presentatie 27 juni 2012
samenwerkingsverbanden
Vijf aanbevelingen en vervolgstappen
• Agenda opstellen voor werkgesprekken najaar 2012 per PDMC’s: vaststellen relevante
netwerk, de best passende vervolgactie, de verdeling van de prioritaire taken, monitoring
en verkennen vervolgacties op t+1; t+2; t+3 (bijvoorbeeld verdere uitwerken
businessplannen door marktpartijen, aansluiting met Horizon 2020 en economische
diplomatie, contacten met Topsectoren, ontwikkeling roadmaps per PDMC betekent
maatwerk).
• Daarbij tevens concretisering van de rol van 'aanspreekpunt' bij de leden van het FET met
bespreking leerervaring in t+1 bij werkplan 2014; tevens verkennen verdere rol 'Taskforce
EV'- FET in overleg met het Ministerie van EL&I en Agentschap NL; doel is het ontwerp van
een lichte marktgedreven organisatie die de verdere begeleiding van verdienpotentieel
elektrisch vervoer effectief en efficiënt verzorgt.
• Aanscherping van de rol van de overheid op terreinen als 'launching customer', SBIR. Bij
aanbestedingsprocedures en binnen focusgebieden de speerpunten verdienpotentieel
benadrukken.
• Organiseer aansluiting van aanpak Verdienpotentieel op de communicatie ten behoeve
van versnelde acceptatie van elektrisch vervoer; integraal en gedifferentieerd naar o.a. de
stakeholders 'gebruiker', 'marktpartij' en 'regulerende instantie'
• Opstellen overzicht voortgang werkplan 2013 en concept-werkplan Verdienpotentieel
2014 door Agentschap NL tbv FET medio 2013
Presentatie 27 juni 2012
Overzicht van aanspreekpunt FET per PDMC*
*Product/Dienst-Markt-Combinaties
1. Nieuwbouw (maatwerk)voertuigen
R. Koornstra, in samenwerking met AutomotiveNL en Stichting DOET en
A. van Huffelen (lokale overheden)
2a. In/ombouw vaartuigen
R. Koornstra, in samenwerking met Elektrischvaren.nl en ANWB
2b. Ombouw elektrische voertuigen
Lagere prioriteit
3. Laadinfrastructuur
Netbeheer Nederland en Energie-Nederland
4. Batterijen
Lagere prioriteit
5. Aandrijftechniek, range extenders, EMS
AutomotiveNL
6. Batterij informatie interface
AutomotiveNL
7. Driver guidance system
AutomotiveNL en ICT Office
8. Smart grids & metering
Netbeheer Nederland en Energie- Nederland, in samenwerking met ICT Office
9. Batterij management systemen
3TU’s en AutomotiveNL
10. Financieringsdiensten
NVB, in samenwerking met VNA, Stichting DOET en leasemaatschappijen
11. Betaaldiensten
Energie- Nederland en Netbeheer Nederland
12. Mobiliteitsdiensten
VNA, in samenwerking met ANWB en A.van Huffelen (lokale overheden)
13. Testcentra & keuringsdiensten
3TU’s, in samenwerking met TNO
14. Second life producten/diensten
Lagere prioriteit
15. End of life/recycling
Lagere prioriteit
Presentatie 27 juni 2012
Factsheet 1: Nieuwbouw voertuigen
Aanspreekpunt FET: R Koornstra,
in samenwerking met
AutomotiveNL, Stichting DOET,
A van Huffelen (lokale overheden)
Criterium
Score
Marktomvang
+
Concurrentie
++
Aanbod
+
Integratie
++
Spijkstaal introduceert kleine elektrische
stadsauto; FD, 22maart 2012
De kleine elektrische stadsauto (Spyk-e) wordt
geproduceerd bij het Italiaanse partnerbedrijf
Ghitti. Productie van elektrische auto’s is
alleen interessant als het om grote aantallen
gaat. Die markt is er nog niet. De consument is
niet bereid
€ 40.000,- te betalen. De enige kans nu is een
betaalbare kleine stadsauto. Spyk-e is ideaal
als tweede stadsauto.
Werken en Leren bij ESFA
ESFA Rotterdam BV is een leerwerkfabriek. Dit
is een echte fabriek die wordt gerund door
leerlingen. ESFA assembleert elektrische
scooters voor QWIC.
Omschrijving: (Maatwerk) voertuigen (E-(cargo-)bikes, E-(cargo-) scooters,
E-vans, E-bussen) voor dienstverlening in stedelijke omgeving (huisvuil,
reiniging, bezorgdiensten, (express) post, openbaar vervoer). Veelal
financiering m.b.v. leasing.
Marktomvang: Nu nog beperkte markt; de sector bevindt zich in een
opstartende pionier fase. VDL, DAF en Spijkstaal actieve spelers. De sector
loopt voorop in de EV toepassing. Additionele FTE waarschijnlijk beperkt.
Wel is er een exportpotentieel.
Concurrentie: Concurrentie is gering als het om ‘customised’ producten (en
diensten) gaat,
Aanbod: Kennis- en kunde aanwezig (engineering & design),
investeringskapitaal beperkt. Beperkte R&D capaciteit bij huidige
marktpartijen.
Integratie: Duidelijke synergie met stedelijke ontwikkeling en lokale
werkgelegenheidsprojecten.
 Nieuwbouw voertuigen is een sector die in Nederland zeker kan worden
ontwikkeld en vermarkt. Besprekingen gaande omtrent vestiging in NL van
internationale OEM’s. Geschatte bijdrage aan aantal banen gering. (Lokale-)
overheid speelt een cruciale rol als regelgever (zonering) en lead-user.
Actie 1: Gesprekken met eindgebruikers (vaak lokale overheden) opzetten
ten einde de vraag te stimuleren
Actie 2: Tenderprocedure verduidelijken en launching customers faciliteren
Presentatie 27 juni 2012
Factsheet 2a: In- en ombouw aandrijving vaartuigen
Aanspreekpunt: R. Koornstra, in Omschrijving: elektrische vaartuigen voor toeristische en recreatieve
toepassingen (levering van elektrische aandrijvingen) zoals hulpaandrijving
samenwerking met
van zeilboten, motorboten en rondvaartboten en voor binnenvaart.
ElektrischVaren.nl en ANWB
Criterium
Score
Marktomvang
+
Concurrentie
++
Aanbod
++
Integratie
++
www.seff.nu
Tot € 14.000 subsidie voor verhuurkruisers bij
nieuw-, of ombouw naar elektrische, of
hybride aandrijving.
Om veel toeristen kennis te laten maken met
elektrisch & hybride varen heeft de Provinsje
Fryslân voor de tweede keer een
subsidieregeling voor het in de vaart brengen
van circa 20 elektrisch, of hybride varende
verhuurkruisers. (nieuwbouw of ombouw naar
elektrisch)
De subsidiehoogte is afhankelijk van het type
en de grootte van de e-aandrijving. Verder
wordt voor een aantal zaken extra subsidie
gegeven.
Marktomvang: Botenmarkt stabiel. Elektrische aandrijving is vervanging van
ICE. De sector loopt voorop in de EV toepassing. Toepassing in binnenvaart
beperkt. Additionele FTE waarschijnlijk beperkt. Wel is er een
exportpotentieel
Concurrentie: Concurrentie is gering (IDtechnology, Mastervolt Amsterdam,
marktleider 83 FTE, jaaromzet 40 miljoen; Teus Vlot Diesel & Marine).
Aanbod: Kennis en kunde aanwezig (design, engineering, productie),
kapitaal aanwezig in vorm van kredieten en subsidies
Integratie: Duidelijke synergie tussen toerisme en elektrisch varen. Manier
om breed publiek kennis te laten maken met elektrische aandrijving.
Mogelijkheden voor het delen van oplaadinfrastructuur met wegvoertuigen.
 In- en ombouw elektrische aandrijving in vaartuigen is een sector die in
Nederland zeker kan worden ontwikkeld en vermarkt. Geschatte bijdrage
aan aantal banen gering. (Lokale-) overheid speelt een cruciale rol als
subsidieverstrekker en regelgever (bv electric only-vaarroutes).
Actie 1: Regie op de organisatiegraad
Actie 2: R&D stimuleren
Actie 3: Ontwikkeling van marktpotentieel, mogelijk sterkere rol tijdens de
HISWA
Actie 4: Elektrischvaren.nl lid van het FET
Presentatie 27 juni 2012
Factsheet 2b: Ombouw elektrische voertuigen
Criterium
Score
Marktomvang
0
Concurrentie
+
Aanbod
+
Integratie
0
Doorstart failliete All Green Vehicles uit
Oosterhout Auteur:Léon Krijnen, dinsdag 24
januari 2012.
De activiteiten van All Green Vehicles BV
worden overgenomen door Electric Power
Holland. Deze richt zich op de verkoop,
productie en ontwikkelingen van
hoogwaardige, elektrische aandrijflijnen voor
de automotive industrie, vooral voor
grootstedelijke distributie en professioneel
personenvervoer. Tevens adviseert Electric
Power Holland bedrijven die overwegen
(gedeeltelijk) over te stappen op elektrische
voertuigen en voert het bedrijf service en
onderhoud uit aan bestaande elektrische
voertuigen en wagenparken. All Green
Vehicles bouwde in het verleden
conventionele voertuigen om tot elektrische
voertuigen. Die tijdrovende en kostbare dienst
zal door Electric Power Holland niet worden
voortgezet.
Omschrijving: Ombouwen van bestaand wagenpark, met behulp van in
massa-/serie-gefabriceerde inbouwpakketten.
Marktomvang: Beperkte markt. Belangrijke rol bij introductie EV. Beperkt
groeipotentieel afhankelijk van standaardisatie, massa-/seriefabricage
inbouwpakketten. Additionele FTE beperkt, misschien in de vorm van
sociale werkgelegenheidsprojecten.
Concurrentie: Slechts klein aantal spelers in NL (bijvoorbeeld Electric Power
Holland en EMOSS (beide voormalig AGV). Rol van OEM’s belangrijk.
Aanbod: Kennis en kunde deels aanwezig (design, engineering). Productie
kennis-/kunde is in ontwikkeling. Interessante project op gebied van
opschaling door Ekolectric. Kapitaal ontbreekt.
Integratie: Ombouw van een deel van het bestaand wagenpark zou de
introductie van EV’s kunnen vergroten, waardoor de
luchtkwaliteitsverbeteringsdoelstellingen gehaald worden. Bestaand
wagenpark wordt als het ware ‘upcycled’. De business case voor ombouw is
echter niet haalbaar.
 De ombouw van bestaande voertuigen is een sector die zich
transformeert: de 'oude ombouwers' zijn in staat om als
systeemleveranciers en systeemintegrators (aandrijflijnen, engineering)
komende jaren door te groeien!
 Desondanks heeft de PDMC Ombouw elektrische voertuigen volgens
onze criteria een relatief lage prioriteit. Daarom zijn er voor nu geen trekker
of concrete acties gedefinieerd.
Presentatie 27 juni 2012
Factsheet 3: Laadinfrastructuur
Aanspreekpunt: Netbeheer
Nederland en EnergieNederland
Criterium
Score
Marktomvang
+
Concurrentie
+
Aanbod
++
Integratie
+
Edwin de Veen (Chargepoint B.V. ) heeft
berekend dat er 1,4 laadpunt nodig is per auto,
dus er is een grote groei naar laadpalen te
verwachten. Er liggen uitdagingen voor
afrekenmodellen. (samenwerking met
Vodafone). De belangrijkste rol voor de
overheid is het blijven faciliteren (fiscaal) van
de vraag naar elektrische auto’s. Daarnaast is
het belangrijk dat de overheid zich voor een
langere termijn houdt aan de gemaakte
plannen en afspraken. Bij 'inductief' en
'batterijwissel-laden' nog veel R&D nodig. Bij
'snel laden' speelt Epyon/ABB rol .
Ontwikkeling van 250kW snelladers voor
bussen en trucks. In Japan, n.a.v. aardbeving,
bestaat behoefte aan stroom levering aan het
huis door de auto (Car2Home)
Omschrijving: Gebruiksvriendelijk, betrouwbare, veilige goed in de
gebouwde omgeving geïntegreerde laadinfrastructuur.
Marktomvang: Beperkt, groeit mee met EV ontwikkeling. Additionele FTE
beperkt in productie, aanzienlijk in aanleg, beheer en onderhoud.
Concurrentie: Grote concurrentie voor langzaam laden, snel toenemend
voor snelladen. Weinig concurrentie voor batterijwisselen. Veel
concurrentie op gebied van beheer en onderhoud. Relatief weinig
concurrentie op gebied van inductief laden.
Aanbod: Kennis en kunde aanwezig (design, engineering, productie).
Kapitaal is beschikbaar voor R&D. Business model voor exploitatie is
onduidelijk.
Integratie: Naar synergie tussen laden en andere activiteiten moet gezocht
worden om tot haalbare business model te komen. Voor V2G en de potentie
van het gebruik van de EV als energiebuffer moet de laadinfrastructuur nog
worden re-designed.
Onduidelijkheid bestaat nog over het eindplaatje voor de
laadinfrastructuur. Welke manier zal dominant worden? De financiële
risico’s t.a.v. de laadinfrastructuur zijn aanzienlijk. Regierol voor overheid.
Vervolg geven aan Accenture-analyse 2012 in kader Green Deal.
Actie 1: R&D verder stimuleren
Actie 2: Verduidelijking en uitwerking van de link met smart grids
Actie 3: Verdere (internationale) standaardisatie van de laadinfrastructuur,
uitwerken laadprotocollen en regie op ‘handboek soldaat’.
Actie 4: Prioriteren van exporteurs om verdienpotentieel te realiseren
Presentatie 27 juni 2012
Factsheet 4: Batterijen
Criterium
Score
Marktomvang
++
Concurrentie
0
Aanbod
0
Integratie
0
Batterij voor elektrische voertuig is booming
business; Roland Berger, 12 oktober 2011,
09:02
De omzet (wereldwijd) in lithium-ion batterijen
voor elektrische voertuigen stijgt van 1,5
miljard dollar naar 9 miljard dollar in 2015. Dit
kan oplopen naar 50 miljard dollar in 2020.
Vanaf 2015 zullen jaarlijks 2,5 miljoen hybride
auto’s ; 300.000 PHEV’s en 500.000 EV’s
worden geproduceerd. Personenauto’s zullen
tegen die tijd meer dan 80% van de markt van
lithium-ion batterijen bepalen. Meer dan 100
bedrijven spelen daarop in en in 2015 zal de
productiecapaciteit tweemaal zo groot zijn dan
de vraag naar die batterijen. 5 marktleiders
bepalen 80% van de markt. Er is nauwelijks
plaats voor kleinere batterijfabrikanten.
Aziatische producenten spelen tegen 2015
een leidende rol.
Omschrijving: Aanzienlijk goedkopere batterijen met een aanzienlijk grotere
capaciteit/energiedichtheid en lager gewicht. Het gaat dan om fundamenteel
onderzoek en ontwikkeling op elektrochemisch en materiaalkundig niveau en
de vertaling naar grootschalige massaproductie.
Marktomvang: De marktomvang zal op termijn groot worden. Omvang groeit
mee met EV ontwikkeling. Echter, de rol van Nederlandse bedrijven en de
bijdrage aan FTE’s zal klein blijven.
Concurrentie: Wereldspelers in Azië domineren markt. Er is mogelijk ruimte
voor nichespelers en op termijn in de toelevering aan grootschalige
productiefaciliteiten elders.
Aanbod: Kleinere Nederlandse fabrikanten zoals Centurion Accu’s (kunde) en
onderzoeksinstellingen (kennis in 'ADEM' programma) in nichemarkten.
Integratie: Samenwerking tussen sectorpartners kan positie in nichemarkten en
rol als toeleverancier behouden.
Elektrische auto wekt vooral enthousiasme in Azië. Veel autofabrikanten
somber over kosten elektrische auto. 06 januari 2012
Haijo Kampinga van KPMG: 'Er zijn bij de topmannen vooral zorgen over de hoge
kosten van de batterijen en de relatief korte actieradius (kennis/kunde/kassa).
We constateren wel dat die zorgen een stuk minder zijn dan vorig jaar. De
techniek verbetert in een rap tempo!‘
 De PDMC Batterijen heeft volgens onze criteria een lage prioriteit. Daarom
zijn er voor nu geen trekker of concrete acties gedefinieerd.
Presentatie 27 juni 2012
Factsheet 5: Aandrijftechniek, range extenders, EMS
Aanspreekpunt: AutomotiveNL Omschrijving: In de elektrische aandrijftechnologie kunnen belangrijke
Criterium
Score
Marktomvang
+
Concurrentie
+
Aanbod
+
Integratie
++
Directe relatie met het programma van
Automotive NL (het voormalige HTAS
programma ) in de regio Eindhoven en
Helmond met nauwe banden met de
automotive toeleveranciers.
verbeteringen worden gerealiseerd (compacter, schoner, lichter en goedkoper).
Aandrijflijnen voor specifieke drive cycles vereisen maatwerk. DAF is volop bezig
met deze optimalisatie. Hybride aandrijftechnologie waar nodig. Focus op
componenten en integrale aandrijflijnen, range extenders en
energiemanagementsystemen. Ook bussen (VDL)!
Marktomvang: Nog beperkte markt; de sector bevindt zich in pioniersfase en
groeit mee met EV ontwikkeling. Geschat aantal FTE in voor geheel Automotive
NL in 2015 (EVT vormt onderdeel) is 10000.
Concurrentie: Concurrentie zowel binnen Europa als daar buiten. IP niet
eenvoudig. Nederland heeft selectieve kansen in de ontwikkeling en levering
van componenten en (deel)systemen in de powertrain.
Aanbod: Kennis en kunde aanwezig. Kapitaal beperkt, afhankelijk ontwikkeling
rondom topsectoren.
Integratie: Dit innovatietraject is duidelijk verankerd binnen de voorstellen die
er liggen rondom EV Technology in het kader van het innovatiecontract van de
Topsector High Tech Systems and Materials.
Actie 1: Benoemen van het potentieel van aandrijftechnieken, range extenders
en energiemanagmentsystemen in de roadmap voor de topsector HTSM
Presentatie 27 juni 2012
Factsheet 6: Batterij informatie interface (BII)
Aanspreekpunt: AutomotiveNL Omschrijving: Een product/dienst die betrouwbare informatie over de
Criterium
Score
Marktomvang
++
Concurrentie
++
Aanbod
+
Integratie
++
Sycada: Een van de meest voorkomende
obstakels bij de acceptatie van elektrisch rijden
is de zogenaamde 'Range Anxiety' van
berijders. Een beperkt inzicht in locatie en
beschikbaarheid van oplaadpunten weerhoudt
eigenaren van elektrische voertuigen tot het
afleggen van lange afstanden.
De ondersteunende tools van Sycada.Green
neemt het obstakel van 'Range Anxiety'weg
met een scala aan diensten, die beschikbaar
zijn via het internet en via mobiele applicaties,
te weten:
• Laadniveau van de accu
• Zoeken van een oplaadpunt
• Ritplanning gebaseerd op laadniveau
• Proactieve notificaties
batterijconditie inzichtelijk koppelt en feedback geeft over range, benodigde
laadcycli, rijgedrag, ritplanning etc.
Marktomvang: Nog beperkte markt; de sector bevindt zich in pioniersfase en
groeit mee met EV ontwikkeling. FTE potentieel groter door directe relatie met
innovatiesporen 'Connected EV', 'Slim Laden' en 'Batterijmanagement'.
Exportpotentieel indien geaccepteerd door OEM voertuigfabrikanten.
Concurrentie: Concurrentie is gering. Belang bij OEM’s die cruciale
voertuiginformatie niet ter beschikking stellen. Integrale systemen zijn er nog
niet. Ontbreken van strategische samenwerking van industriële partners in
keten biedt kansen voor nieuwe initiatieven. IP niet eenvoudig.
Aanbod: Kennis en kunde aanwezig. Kapitaal en beschikbare data gebrekkig.
Integratie: Mogelijkheden voor samenwerken door partners in
batterijmanagement (NXP), 'slim laden' (Epyon/ABB), OEM voertuigfabrikanten
en navigatie leveranciers (TomTom). Indien niet direct gekoppeld aan voertuig is
mobiele onafhankelijke applicatie (Apps) mogelijk (samenwerking met telecom
sector/Sycada). Vergt faciliterende regiefunctie.
Actie 1: Benoemen van het potentieel van batterij informatie interface in de
roadmap voor de topsector HTSM
Presentatie 27 juni 2012
Factsheet 7: Driver guidance system (DGS)
Aanspreekpunt : AutomotiveNL Omschrijving: Diensten waarin beschikbare laadinfrastructuur geografisch en in
en ICT Office, in samenwerking de tijd kan worden weergegeven, bij voorkeur geïntegreerd met ritplanning en
rijgedrag. Er ontstaat sterke link met algemene mobiele 'connectedness' en
met R. Koornstra
'infotainment'.
Marktomvang: Nu beperkte markt; de sector bevindt zich in pioniersfase en
Criterium
Score
groeit mee met EV ontwikkeling. Verwevenheid met innovatiesporen 'Integrale
elektrische mobiliteit', 'Connected EV' en 'Slim laden'. Additionele FTE
Marktomvang
+
waarschijnlijk gering. Er is exportpotentieel indien geleverd aan OEM
voertuigfabrikanten.
Concurrentie
+
Concurrentie: Concurrentie wordt groter. TomTom heeft nog (Europese) positie
en relatie met OEM voertuigfabrikanten. IP potentieel. Naar verwachting grote
Aanbod
++
invloed van 'Google' en 'smartphone industry' op komst.
Integratie
++
Aanbod: Kennis- (IT- en telecomsector), kunde (IT- en telecomsector) en
kapitaal (TomTom) aanwezig. Dit aanbod zal worden uitgedaagd.
Roadmap of the Global Automotive Industry
Integratie: Synergiën met andere informatiesystemen zoals navigatiesystemen,
Shows Big Change as Players Look For New
Ways Forward, finds KPMG 12th Annual Auto
routeplanners en mobiele communicatienetwerken etc.. Lost datagebrek (deels)
Survey; KPMG’s Global Automotive Executive
op. Optimalisatiepotentieel voor actieradius en stroomvoorziening. Mogelijke
Survey 2012; Managing growth while navigating
clustervorming en samenwerking met en aantrekking van buitenlandse
uncharted routes; January 2012
Connected car solutions
bedrijven.
'Car manufacturers and IT companies are
realizing the car's potential as a gateway to the
internet. But connectivity is about far more than
just entertainment; the new technology
enhances safety by helping vehicles
communicate with their external environment.
Respondents are uncertain about who will own
the significant revenue streams associated with
in-car 'infotainment' and connected solutions.'
Actie 1: Benoemen van het potentieel van driver guidance systems in de
roadmap voor de topsector HTSM en de roadmap IT en roadmap Energie
Actie 2: Ruimte creëren voor ZZP´ers en kleine bedrijven
Actie 3: Bevorderen open data van laadinfrastructuur in aanbestedingen door
overheden
Presentatie 27 juni 2012
Factsheet 8: Smart Grids and Metering (SGM)
Aanspreekpunt : Netbeheer
Nederland en EnergieNederland, in samenwerking
met ICT Office
Criterium
Score
Marktomvang
+
Concurrentie
+
Aanbod
++
Integratie
+
Joris Knigge (Enexis): 'Een van de grootste
barrières voor Enexis komt voort uit de regulatie.
De resultaten uit het verleden worden op de
toekomst geprojecteerd. Voor sommige zaken zijn
investeringen nodig – zoals EV infrastructuur en
smart grids – die niet zijn gebaseerd op het
verleden.
Daarnaast is er momenteel nog veel
onduidelijkheid welke actor welke rol krijgt in de
toekomstige ontwikkelingen. Bijvoorbeeld, de
precieze rol van de netbeheerder, en hoe daar zijn
diensten inpassen is nu onduidelijk. Dit brengt
onzekerheid met zich mee, en dus risico. Dit
risico zorgt dat er geen of minder gerichte
investeringen gedaan kunnen worden.
Enexis kijkt 50 jaar vooruit, anders dus dan vele
andere stakeholders. Met een korte tijdshorizon.'
Omschrijving: Producten (software) en diensten (abonnementen of energieleveringscontracten) die optimale levensduur borgen bij het laden en ontladen
van batterijen in EV voertuigen. Deze batterijen vormen een integraal onderdeel
van de totale energie infrastructuur waarvoor 'smart' solutions noodzakelijk
zijn.
Marktomvang: Nog beperkte markt; de sector bevindt zich in pioniersfase en
groeit mee met EV ontwikkeling. Potentieel is groot in combinatie met
innovatiesporen 'Connected EV' en 'Slim Laden'. Kennis is exportpotentieel.
Concurrentie: Concurrentie is aanwezig. 'SGM' is internationaal een belangrijk
onderwerp waar tal van energieleveranciers en kennisinstellingen studies naar
doen. Strategische samenwerking is groot benefit.
Aanbod: Kennis (universiteiten en instellingen), kunde (industrie) en kapitaal
(energiemaatschappijen) aanwezig.
Integratie: Mogelijkheden voor samenwerken door partners in energielevering,
infrastructuur en product/dienstenontwikkeling. Vergt faciliterende
regiefunctie.
Actie 1: Grotere rol in de aanpak van de Topsector Energie
Actie 2: Ruimte creëren voor kleinere bedrijven
Actie 3: Opzetten en stimuleren pilots
Presentatie 27 juni 2012
Factsheet 9: Batterijmanagement systemen (BMS)
Aanspreekpunt: 3TU’s en
AutomotiveNL
Criterium
Score
Marktomvang
++
Concurrentie
+
Aanbod
+
Integratie
+
www.wetenschap24.nl Peter Notten, hoogleraar
TU Eindhoven:
Het probleem van heel snel opladen is dat de kans
op energieverlies in warmte en beschadiging van
de batterij of accu sterk toeneemt. Het Batterij
Management Systeem (BMS) moet dit proces zo
efficiënt mogelijk laten verlopen. Afhankelijk van
het batterijtype kunnen deze systemen behoorlijk
complex en kostbaar zijn. Nieuwe ontwikkelingen
gaan altijd eerst traag en versnellen daarna. De
introductie van elektrische auto’s zou eigenlijk
moeten meelopen met de ontwikkeling van
duurzame elektriciteit. Het bereik van de
elektrische auto zou in de komende tien tot vijftien
jaar kunnen verdubbelen. De range extender valt
dan misschien wel helemaal weg. Zeker als we
straks ook nog in een kwartier kunnen bijladen.’
Omschrijving: Producten (software en micro-elektronica) en diensten
(fundamentele kennis) die op celniveau de laad-/ontlaadcycli van batterijen
optimaliseren. De efficiency (range), levensduur en kostenstructuur van EV
hangen daar rechtstreeks van af.
Marktomvang: Marktomvang aanwezig; de sector groeit mee met EV
ontwikkeling. Het potentieel voor FTE’s in Nederland concentreert zich rond om
enkele bedrijven en om kennis- en onderzoeksinstellingen. Er is directe relatie
met innovatiesporen 'Connected EV', 'Slim Laden' en 'batterijmanagement'.
Exportpotentieel is weliswaar groot maar het effect op het 'verdienpotentieel'
nog niet duidelijk.
Concurrentie: Concurrentie vooral vanuit Aziatische landen. IP potentieel van
groot belang. Snelle groei van marktomvang bepalend voor waar de echte
ontwikkelingen gaan plaatsvinden (Azië).
Aanbod: Kennis, kunde en kapitaal in potentie aanwezig (bijvoorbeeld NXP;
Centurion Accu’s etc.).
Integratie: Mogelijkheden voor samenwerken door kennis- en
onderzoeksinstellingen en industrie. Vergt faciliterende regiefunctie.
Actie 1: R&D verder stimuleren
Actie 2: Aanhaken bij opsector HTSM
Joop van Lammeren (NXP): '….Daarnaast investeert NXP enkele miljoenen $ per jaar in R&D
op het gebied van BMS en energiemanagement voor elektrische auto’s. De omzet op het
gebied van elektrisch vervoer is nu nog verwaarloosbaar, maar toekomstige marktomvang is
in ordegrootte van zo’n 100 miljoen dollar per jaar.'…..
Presentatie 27 juni 2012
Factsheet 10: Financieringsdiensten(FD)
Aanspreekpunt: NVB, in
samenwerking met VNA,
Stichting DOET en
leasemaatschappijen
Criterium
Score
Marktomvang
+
Concurrentie
++
Aanbod
++
Integratie
+
Omschrijving: Reguliere commerciële financiering van bedrijfsactiviteiten
worden niet in beschouwing genomen. Financieringsdiensten ter ondersteuning
van nieuwe businessmodellen zoals: investering in en eigendom van batterypacks, financiering van laadinfrastructuren en lokale smart grids, financiering
van leaseconstructies in mobiliteit etc.
Marktomvang: Marktomvang aanwezig; de sector is terughoudend en groeit
mee met EV ontwikkeling. Het potentieel voor FTE’s in Nederland is klein en
beperkt zich tot de financiële sector.
Concurrentie: Voornamelijk lokale markt, dus verwachte concurrentie gering. IP
positie minder relevant. Snelle groei van marktomvang bepalend voor waar de
echte ontwikkelingen gaan plaatsvinden (Azië).
Aanbod: Kennis, kunde en kapitaal aanwezig door kwalitatief hoogwaardige
financiële sector in combinatie met innovatieve industrie- en dienstensector.
Integratie: Mogelijkheden voor samenwerken door commerciële marktpartijen.
Vergt faciliterende regiefunctie.
Actie 1: Uitwerking van concrete businessmodellen en financieringsconstructies
Actie 2: Guideline over risicoprofielen geassocieerd met financieringsdiensten
in het elektrisch vervoer
Actie 3: Kennis uit het buitenland importeren
Actie 4: Uitzetten van pilots
Presentatie 27 juni 2012
Factsheet 11: Betaaldiensten(BD)
Aanspreekpunt: EnergieNederland en Netbeheer
Nederland
Criterium
Score
Marktomvang
++
Concurrentie
++
Aanbod
++
Integratie
+
Omschrijving: Betrouwbare en inzichtelijke betaaldiensten (veilig en
gemakkelijk) die bijvoorbeeld op basis van slimme abonnementen,
geïntegreerde leaseconstructies of mobiele smart apps het gebruik en de
toegankelijkheid van EV optimaal ondersteunen en de daarbij behorende kosten
transparant en betaalbaar maken.
Marktomvang: Marktomvang aanzienlijk; de sector versnipperd, terughoudend
of nog enigszins onbekend en zal meegroeien met EV ontwikkeling. De
toepasbaarheid is aanzienlijk maar het potentieel voor FTE’s in Nederland is
beperkt. Exportpotentieel aanwezig.
Concurrentie: Concurrentie aanwezig, meerdere commerciële partijen uit de
financiële en IT sector kunnen vanuit hun eigen expertise diensten ontwikkelen
en aanbieden. IP positie niet relevant. Snelle groei van marktomvang bepalend
voor waar de echte ontwikkelingen gaan plaatsvinden (Azië).
Aanbod: Kennis, kunde en kapitaal aanwezig door kwalitatief hoogwaardige
financiële sector in combinatie met innovatieve industrie- en dienstensector.
Integratie: Mogelijkheden voor samenwerken door commerciële marktpartijen.
Vergt faciliterende regiefunctie.
 Naast de lopende acties van Energie-Nederland en Netbeheer Nederland zijn
overige concrete acties voorlopig onnodig voor de PDMC Betaaldiensten
Presentatie 27 juni 2012
Factsheet 12: Mobiliteitsdiensten(MD)
Aanspreekpunt: VNA, in
samenwerking met ANWB en
A. van Huffelen (lokale
overheden)
Criterium
Score
Marktomvang
++
Concurrentie
+
Aanbod
++
Integratie
+
Omschrijving: Betrouwbare services (gemakkelijk, inzichtelijk en betaalbaar) die
bijvoorbeeld op basis van software en slimme overeenkomsten
(abonnementen; geïntegreerde vervoerscontracten, combinaties van mobiliteit
met type werk of reislocaties etc.) een geïntegreerde optimale
mobiliteitsoplossing bieden. Openbaar vervoer en privé vervoer in een naadloze
mix met nadruk op EV. De optimale duurzame oplossing voor elke individuele
reisbehoefte.
Marktomvang: Marktomvang aanzienlijk; de sector is versnipperd,
terughoudend of nog enigszins onbekend en zal meegroeien met EV
ontwikkeling. De toepasbaarheid is aanzienlijk, het potentieel voor FTE’s in
Nederland interessant. Exportpotentieel aanwezig.
Concurrentie: Concurrentie op termijn aanwezig. Op dit moment diverse
initiatieven beschikbaar (bijvoorbeeld van leasebedrijven). Commerciële
partijen uit de financiële/IT en vervoersector kunnen vanuit hun eigen expertise
diensten ontwikkelen en aanbieden. IP positie nauwelijks relevant.
Aanbod: Kennis, kunde en kapitaal aanwezig door kwalitatief hoogwaardige
financiële sector in combinatie met innovatieve industrie- en dienstensector.
Integratie: Mogelijkheden voor samenwerken door commerciële marktpartijen.
Vergt faciliterende regiefunctie. 'Smart mobility in combinatie met EV heeft
goede kansen.
Actie 1: Uitzetten van pilots. Pilots voor met name de taxi- en deelautobranche
zijn goed denkbaar.
Actie 2: Kennis uit het buitenland importeren
Presentatie 27 juni 2012
Factsheet 13: Testcentra en keuringsdiensten(TKD)
Omschrijving: Producten (testfaciliteiten, testprotocollen,
Aanspreekpunt: 3TU’s, in
certificatieprocedures etc.) en diensten (veiligheidsassessments, keuringen,
samenwerking met TNO en RDW analyses etc.) om de veiligheid en duurzaamheid van EV voertuigen en
Criterium
Score
Marktomvang
+
Concurrentie
+
Aanbod
+
Integratie
+
International agreed rules to speed up
introduction of electric vehicles; EUROPEAN
COMMISSION - PRESS RELEASE;
Brussels 17 November 2011
Bekendmaking van een internationale
overeenkomst tussen de USA, de Europese
Unie en Japan over technische harmonisatie
m.b.t. de ontwikkeling van elektrische
voertuigen. Naar verwachting levert dat
een grote bijdrage aan de schaalgrootte en
vergroting van het marktpotentieel en dus
de acceptatie van EV.
systemen voor te schrijven in (Europese en nationale) regelgeving, te
controleren en te borgen. Voorschriften voor brandveiligheid hoort ook tot dit
speerpunt.
Marktomvang: Marktomvang nog klein; de sector groeit mee met EV
ontwikkeling. Het potentieel voor FTE’s in Nederland concentreert zich rond om
enkele test- en keuringsinstanties. Exportpotentieel is mogelijk aanwezig maar
'verdienpotentieel' betrekkelijk klein en slechts op langere termijn.
Concurrentie: Concurrentie aanwezig vanuit andere Europese en Aziatische
landen. Snelle groei van marktomvang bepalend voor waar de echte
ontwikkelingen gaan plaatsvinden (Azië).
Aanbod: Kennis en kunde aanwezig bijvoorbeeld RDW, European Electric
Mobility Centre (EEMC = TNO + TÜV Rheinland), het betreft uitbreiding van
bestaande services.
Integratie: Mogelijkheden voor versterking van samenwerken door kennis- en
onderzoeksinstellingen en industrie op langere termijn. Vergt faciliterende
regiefunctie. Beperkte toegang. Verdienpotentieel dient zich op termijn aan.
Actie 1: Marketing naar het buitenland
Actie 2: Faciliteren van clustervorming
Actie 3: Verder stimuleren van R&D
Presentatie 27 juni 2012
Factsheet 14: Second life producten en diensten (SLPD)
Criterium
Score
Marktomvang
0
Concurrentie
+
Aanbod
+
Integratie
+
Omschrijving: Producten en diensten die specifiek gebruik maken van of zijn
ingericht op EV mobiliteit. Bijvoorbeeld het hergebruik van voertuigbatterijen in
'lokale smart grids', het hergebruik van EV componenten of gehele voertuigen in
andere toepassingen etc.
Marktomvang: Marktomvang nog nihil; deze sector komt pas op gang op
langere termijn – 10+ jaar – als er voldoende aanbod van afgedankte producten
uit de EV markt beschikbaar komen. Potentieel op nog langere termijn groot en
groeit mee met EV ontwikkeling. Het potentieel voor FTE’s in Nederland nog
moeilijk te duiden. Exportpotentieel is aanwezig maar 'verdienpotentieel' nog
niet helder.
Concurrentie: Concurrentie aanwezig, ook in andere landen. Snelle groei van
marktomvang bepalend voor waar de echte ontwikkelingen gaan plaatsvinden
(Azië). Deels lokale markt.
Aanbod: Kennis en kunde aanwezig. Bedrijven tonen interesse en kapitaal komt
beschikbaar bij voldoende marktpotentieel
Integratie: Mogelijkheden voor samenwerking door relevante marktpartijen op
langere termijn.
 De PDMC Second life producten en diensten heeft volgens onze criteria een
lage prioriteit. Daarom zijn er voor nu geen trekker of concrete acties
gedefinieerd. Het is echter goed denkbaar dat dit speerpunt een
verdienpotentieel heeft op de langere termijn als er voldoende afgedankte
batterijen beschikbaar komen.
Presentatie 27 juni 2012
Factsheet 15: End of life / recycling (EL/R)
Criterium
Score
Marktomvang
0
Concurrentie
+
Aanbod
+
Integratie
+
Auto Recycling Nederland: 'Voor het recyclen
van elektrische voertuigen spelen
voornamelijk de batterijen een belangrijke rol.
Er is nog weinig bekend over de methoden van
(lithium)batterijrecycling; tot dusverre is er 1
methode die wordt toegepast.
De kosten voor het recyclen zijn nog aan de
hoge kant. Onder deze methode: 2-3 EUR per
kilo, wat neer komt op ~400 EUR per auto. Dat
zijn relatief hoge kosten, wat een probleem
vormt voor de recycling.
Situatie vraagt om beleidsondersteuning in:
- wet- en regelgeving
- het bij elkaar brengen van stakeholders om
gezamenlijk tot een oplossing te komen
- informatievoorziening'
Omschrijving: Producten en diensten die specifiek gebruik maken van of zijn
ingericht op EV mobiliteit. Bijvoorbeeld het recyclen van materialen en
componenten uit batterijen of kunststoffen en metalen uit lichtgewicht EV
voertuigen.
Marktomvang: Marktomvang nog nihil; deze sector komt pas op gang op
langere termijn – 10+ jaar – als er voldoende aanbod van afgedankte producten
uit de EV markt beschikbaar komen. Potentieel op nog langere termijn groot en
groeit mee met EV ontwikkeling. Het potentieel voor FTE’s in Nederland nog
moeilijk te duiden. Exportpotentieel is aanwezig maar 'verdienpotentieel' nog
niet helder.
Concurrentie: Concurrentie aanwezig, ook in andere landen. Snelle groei van
marktomvang bepalend voor waar de echte ontwikkelingen gaan plaatsvinden
(Azië). Deels lokale markt.
Aanbod: Kennis en kunde aanwezig. Bedrijven tonen interesse en kapitaal komt
beschikbaar bij voldoende marktpotentieel
Integratie: Mogelijkheden voor samenwerking door relevante marktpartijen op
langere termijn.
 De PDMC End of life / recycling heeft volgens onze criteria een lage prioriteit.
Daarom zijn er voor nu geen trekker of concrete acties gedefinieerd. Het is
echter goed denkbaar dat dit speerpunt een verdienpotentieel heeft op de
langere termijn als er voldoende afgedankte batterijen beschikbaar komen.
Presentatie 27 juni 2012
Suggestie: houdt per PDMC rekening met
ontwikkelingsfase industrie en research
• Indeling PDMCs (grofweg):
» '(Fundamenteel) onderzoek':
» 9. Batterij management systemen
» 14. Second life producten/diensten
» 'Ontwikkeling/productonderzoek':
» 1. Nieuwbouw (maatwerk)voertuigen
» 4. Batterijen
» 5. Aandrijftechniek, range extenders, EMS
» 6. Batterij informatie interface
» 7. Driver guidance system
» 8. Smart grids & metering
» 15. End of life/recycling
» 'Marktintroductie':
»
»
»
»
»
»
»
Presentatie 27 juni 2012
2a. In/ombouw vaartuigen
2b. Ombouw elektrische voertuigen
3. Laadinfrastructuur
10. Financieringsdiensten
11. Betaaldiensten
12 Mobiliteitsdiensten
13. Testcentra & keuringsdiensten
Suggestie: Houdt rekening met 'natuurlijke' rollen van
partijen in verschillende ontwikkelingsfasen
• Afnemende rol naarmate commercialiteit
toeneemt; deels RTD afdelingen door
marktpartijen; lead in pure kennisfase 1/gemengde
rol met markt in fase 2
Kennis/RTD instellingen
• Leidende partijen vanaf stadium van
marktintroductie (fase 3-6)
Marktpartijen
1
Overheid
2
3
• Ondersteunende rol afhankelijk van
productstadium: 1) kennisondersteuning, 2)
ingrijpen op marktfalen bij introductie; 3)
regulering
Presentatie 27 juni 2012
Suggestie: kader = modern industriebeleid
• Modern industriebeleid (Ecorys 2010) Markt doet haar rol, overheid is kaderscheppend:
– Verbeteren raamwerkcondities (effectiviteit marktfunctioneren/marktfalen)
– Horizontaal beleid: o.a. stimulering R&D, technologiebeleid
– Specifiek beleid: o.a. MKB- 'infant industry', sectorale interventies
– Daarnaast heeft de overheid de rol van monitoren en evaluatie
• Voorbeelden beleid per fase:
1. Kennis: stimuleren gericht onderzoeksprogramma op toekomstige markten + fundamenteel
onderzoek (RTD gelden); bevorderen (inter)nationale RTD samenwerking & RTD clustering;
RTD in kader van topsectoren; SBIR; verduidelijking raakvlakken met topsectoren
2. Marktintroductie: overheid als launching customer; bevorderen proeftuinen; stabiele
raamwerkcondities (e.g. fiscaliteit, vergunningverlening); netwerk van laadpunten
(regelgeving); algemene informatievoorziening (postbus 51)/standaardisatie; creëren
(innovatie)platforms tussen marktpartijen (schaalgrootte-clusters); proeftuinen; ontwikkeling
roadmap; innovatiekrediet vanuit overheid; verduidelijking raakvlakken met topsectoren
3. Stabiele marktomgeving creëren; vraagstimulatie
Presentatie 27 juni 2012
Suggestie: aansluiting op 4 Topsectoren
Creatieve industrie
Energie
High Tech Systems & Materials (HTSM)
Logistiek
Aantakking, plaatsing binnen en synergie
van elektrisch vervoer met de topsectoren
HTSM, Energie en Logistiek lijken het
meest logisch. In mindere mate zijn er
raakvlakken met de Creatieve industrie.
'Nederland is een welvarend land. Welvaart die we voor een groot deel te danken hebben aan onze ondernemerszin, handelsgeest en ons vermogen om te
innoveren. Deze voorspoed is niet vanzelfsprekend. Maatschappelijke en (financieel-)economische uitdagingen op nationaal en internationaal niveau
vragen beleid dat onze vernieuwingskracht en ondernemerszin ruim baan geeft. Daarom heeft het kabinet in februari 2011 een nieuw bedrijvenbeleid
ingezet. Uitgangspunt is dat de overheid niet stuurt met regels en subsidies, maar Nederlandse bedrijven de ruimte krijgen om te ondernemen, te
investeren, te innoveren en te exporteren. Want niet de overheid, maar ondernemers benutten economische kansen en creëren daarmee economische
groei, werkgelegenheid en welvaart. Het nieuwe beleid betekent (i) minder subsidies in ruil voor lagere belastingen, (ii) minder en eenvoudiger regels, (iii)
ruimere toegang tot bedrijfsfinanciering, (iv) betere benutting van de kennisinfrastructuur door het bedrijfsleven, en (v) betere aansluiting van fiscaliteit,
onderwijs en diplomatie op de behoefte van het bedrijfsleven. Het kabinet heeft ondernemers en onderzoekers uit negen topsectoren van de Nederlandse
economie gevraagd om concrete voorstellen te doen die de Nederlandse concurrentiekracht versterken. Het kabinet is enthousiast over de ideeën en
voorstellen. Deze brief is een antwoord op de voorstellen van de topteams en tegelijkertijd een aanbod en uitnodiging aan de topsectoren om - samen met
het kabinet - de ingezette koers naar de top krachtig en met ambitie voort te zetten.
En die ambitie is:
1. Nederland in de top 5 van kenniseconomieën in de wereld (in 2020);
2. Stijging van de Nederlandse R&D-inspanningen naar 2,5% van het BBP (in 2020);
3. Topconsortia voor Kennis en Innovatie waarin publieke en private partijen participeren voor meer dan € 500 miljoen waarvan tenminste 40%
gefinancierd door het bedrijfsleven (in 2015).'
Presentatie 27 juni 2012
Suggestie: koppelen met Proeftuinen
Relatie tussen proeftuinen en pdmc’s
Korte termijn
Proeftuinen
PDMC’s
1
Taxibranche (Prestige GreenCab, Taxi-e
Amsterdam)
Laadinfrastructuur (3) (TCA, Bios,
Connexxion, Schiphol en Better Place)
Betaaldiensten (11)
Mobiliteitsdiensten (12)
2
Woon-, werk- & zakelijk verkeer
waaronder 8 proeftuinen in het kader van
het HTAS innovatieprogramma electric
vehicle technology
Laadinfrastructuur (3)
Batterij informatie interface (6)
Driver guidance system (7)
Smart Grids & Metering (8)
Betaaldiensten (11)
3
Distributie & logistiek (UPS; Cargo
Hopper; Cornelissen; Peter Appel)
Nieuwbouw voertuigen (1)
Aandrijftechniek, range extenders etc. (5)
Financieringsdiensten (10)
4
Openbaar vervoer waaronder 7
proeftuinen op het gebied van busvervoer
Ombouw elektrische voertuigen (2b)
Aandrijftechniek, range extenders etc. (5)
Mobiliteitsdiensten (12)
Testcentra en keuringsdiensten (13)
5
Deelauto’s (car2go)
Financieringsdiensten (10)
Betaaldiensten (11)
6
Bedrijfsvoertuigen waaronder 9
proeftuinen hybride en elektrisch rijden
met specifieke ‘fit-for-use’ voertuigen
Nieuwbouw voertuigen (1)
Ombouw elektrische voertuigen (2b)
Laadinfrastructuur (3)
Aandrijftechniek, range extenders etc. (5)
Langere termijn
Proeftuinen hebben ook generiek een
interessanter en rijker potentieel op
langere termijn
De rol van proeftuinen kan worden vergroot
door ze (naast 'valideren' en 'demonstreren')
een nadrukkelijke rol te geven in het gehele
R&D proces en in marktintroductie strategieën.
Het verdienpotentieel van de in deze
proeftuinen onderzochte applicaties wordt
daarmee ingebed in noodzakelijke
bedrijfskundige afwegingen waaronder het
ontwikkelen van succescriteria. Tevens
vertegenwoordigen proeftuinen een
wetenschappelijke waarde voor onderzoek
('living labs') welke nog meer kan worden
benut en een verdienpotentieel op langere
termijn biedt.
Presentatie 27 juni 2012
Aanvullende diepte interviews gehouden met:
1
Alliander
2
Athlon
3
Centric Automotive
4
NXP
5
Chargepoint
6
Essent
7
Greenwheels
8
Mister Green
9
M2power
10
Prestige GreenCab
11
VDL BusCoach
12
ARN Recyling
13
Daf Trucks
14
Seff Elektrische varen
15
Enexis
Presentatie 27 juni 2012
Colofon
• Deze quick scan is opgezet en uitgevoerd door:
– D-INCERT
◦ Stephan van Dijk
◦ Ruud van Heur
◦ Sacha Silvester
– Ecorys
◦ Sil Boeve
◦ Roelof-Jan Molemaker
• Commentaar van:
– D-INCERT
◦ Marc Beusenberg (UT)
◦ Frank Rieck (Hogeschool Rotterdam)
◦ Maarten Steinbuch (TUe)
◦ Bram Veenhuizen (Hogeschool Arnhem Nijmegen)
– Automotive NL
◦ Anton Wolthuis
– Formule E-team
– Bedrijven in het kader van het onderzoek 'Innovatiesporen'
– Bedrijven in het kader van deze opdracht 'Verdienpotentieel'
• Begeleidingscommissie:
– Ministerie EL & I
◦ Foppe de Haan (opdrachtgever)
◦ Marjo Krijn
◦ Bram van der Wees
– Agentschap NL
◦ Suzan Reitsma
◦ Vivienne Tersteeg
Presentatie 27 juni 2012

similar documents