Duurzamer eten verdieping

Report
Alles over voeding
Verdiepingsthema’s:
Eten en …de wereld om je heen
1.
2.
3.
4.
Milieu en klimaat
Verspilling
Dierenwelzijn
Duurzaam haalbaar?
Wederzijdse beïnvloeding
A) “IETS” i.d. wereld buiten jou beïnvloedt jouw eetgedrag
– En maakt dat je ergens wel of niet voor kiest!
B) Met jouw eetgedrag beïnvloedt je echter ook
“IETS” buiten jou in de wereld
– En jouw keuze heeft effect op de wereld om je heen!
Effect op de wereld om ons heen
• Ons eetgedrag heeft dus
effect op de wereld om ons
heen
• Maar lang niet altijd maken
wij daarbij de (meest )
duurzame keuze…
• Waarom niet?
Duurzaamheid in de praktijk;
het valt soms “lelijk in het water”
Dat komt voor een
belangrijk deel door
ONBEWUST GEDRAG 
Herken je iets uit dit
algemene filmpje over
duurzaamheid?
BEWUSTE KEUZE kan
daarom een belangrijke
bijdrage leveren aan
verduurzaming
Het kan namelijk anders;
zeker ook t.a.v. eten...
NR 3
Bron: youtube.com
NR 4
Bron: youtube.com
Waar valt winst te boeken?
door met duurzaam OOG naar je eten te kijken
•
Bewust kiezen
 waar komt het vandaan en hoe is het geteeld?
•
Doordacht handelen
 Hoe(veel) bereiden & hoe verspilling voorkomen?
•
Hergebruik en recycling
 Wat te doen met restanten en hoe hergebruiken?
Deel 1: Milieu en klimaat
Het belang v.e. duurzame aarde…
Wat brengt ons de toekomst?
Filmscript of
werkelijkheid?
NR 2
Bron: youtube.com
Effect van eten op het milieu en klimaat
• De productie van eten
– kost veel energie
– veroorzaakt luchtvervuiling
– levert mest productie
• Maar eten heeft ook invloed op de belasting
v.h. milieu en klimaat door gebruik van
– grondstoffen
– land
– water gebruik
Duurzame voedselafdruk
•
•
•
•
•
•
•
•
•
•
Bij de productie van eten is grond nodig.
Maar het grondvlak van de aarde is beperkt.
En de vraag is of we het wel eerlijk verdelen?
Om dat te berekenen is de voedselafdruk bedacht
Die geeft aan hoeveel grond nodig is voor de
productie van bepaald eten
Daardoor kun je leef- en eetstijl van landen
vergelijken
De voedselafdruk houdt rekening met de maximale
belasting van de aarde.
Daardoor kan worden bepaald of een bepaalde leefen eetstijl in een land wel houdbaar is
In de westerse wereld lijken wij niet zo duurzaam
(en dus op véél te grote voet) te leven
DUURZAAM dus?  NEE
Bron voedingscentrum
Voedselafdruk een voorbeeld
• Stel je eet normale porties, dagelijks vlees en 3-5x /week vis.
• Je hebt geen idee waar je voedsel vandaan komt en je eet
vooral seizoensgroente en -fruit.
• Je kookt op gas en je kookt best energiebewust.
• Je kookt nooit te veel en gooit nooit eten weg.
• 1-2x/ week neem je wat zuivel en tussendoor eet je meestal
fruit.
• Je drinkt één glas vruchtensappen en/of frisdranken per dag en
je drinkt gemiddeld één glas alcohol per dag.
• Daarnaast drink je voornamelijk koffie.
• Je doet eens per week boodschappen met de auto en daarvoor
rijd je niet meer dan 5 kilometer.
• Je let op de verpakking van de boodschappen en gebruikt bij
voorkeur een eigen boodschappentas.
• ...dan is je voedselafdruk 1,8 hectare  WIE LIJKT HIEROP?.
Wie lijkt hierop?
Met een voedselafdruk
van 1,8 hectare lijkt
IEDEREEN IN NEDERLAND
hierop …!
– want dit is iets onder het
gemiddelde van 2,1
hectare
– maar heel wat meer dan de
0,9 hectare die er voor elke
WERELDBEWONER is.
JIJ dus
ook!
voedselafdruk
Als iedereen zo’n grote voedselafdruk zou hebben,
dan zijn er ruim 2 aardbollen nodig om voor
iedereen voldoende voedsel te verbouwen!
GEMIDDELD IN NL.
BESCHIKBAAR WERELDWIJD
REKENVOORBEELD
Opdracht Voedselafdruk: de praktijk
• Volg onderstaande link.
• En bepaal aan de hand daarvan jouw
persoonlijke voedselafdruk
• http://www.voedingscentrum.nl/nl/jij-kankiezen/milieu-en-klimaat/voedselafdruk.aspx
• Wat zegt dit getal?
• En hoeveel aardbollen heb jij nodig?
Leg onderstaande tekening uit
Hint:
Wat betekent ónze overmatige vleesconsumptie voor een eerlijke verdeling waarbij …
Elke aardbewoner in gelijke mate profiteert en honger wellicht kan worden vermeden?
Gevolgen grote voedselafdruk
Een enkel voorbeeld
– Nederlanders eten veel producten met
ingrediënten uit Afrika, Azië en Zuid- Amerika.
– In margarine en frituurvet zit bijvoorbeeld vaak
palmolie. Maar ook soja komt daar vandaan.
– Om dat te produceren worden vaak bossen gekapt
en gebruiken we vruchtbare grond van anderen.
– Dat kan ervoor zorgen dat:
• in die landen niet meer genoeg eten is voor mensen zelf.
• dat dieren hun leefruimte kwijtraken
• het klimaat op langere termijn volledig ontregeld raakt
– Duurzaam (eerlijk?)  Nee!
• hoeveel aardbollen heb jij nodig?
Wist je dat...
• Als je kiest voor voedingsmiddelen met een
lagere milieu- of klimaatbelasting, dit vaak
hand in hand gaat met gezonde voeding?
• De regel ‘eet niet te veel’ niet alleen voor jezelf
goed is, maar ook voor je omgeving.
• De Schijf van Vijf daarom een handig
hulpmiddel is om bewuster te eten.
Goed voor jezelf…
… is vaak … … ook goed voor de wereld!
Energieverbruik in de voedselketen
23% energieverbruik i.d voedselketen vindt thuis plaats!
Wat valt je op aan dit schema en waar valt voor jou te besparen?
Duurzaam besparen thuis kan bv. zo:
• Doe boodschappen met een lijstje zodat je niet
teveel koopt of eten dagen moet bewaren
• Koop producten die duurzaam zijn verbouwd
en/of bereid
• Wees alert op de voorraad in je koelkast en
maak eten tijdig op
• Kook in afgepaste hoeveelheden; dat kost
minder energie en je houdt minder eten over
• Bewaar eetrestanten zorgvuldig en wees
creatief met kliekjes i.p.v. eten weg te gooien
klimaatweegschaal
http://www.voedingscentrum.nl/nl/jij-kan-kiezen/klimaatweegschaal.aspx
De manier waarop
voedselproducten worden …:
– gemaakt
– bewaard
– bereid
•
•
…heeft invloed op het klimaat
Hoeveel invloed verschilt per
product.
De Klimaatweegschaal maakt
dat inzichtelijk.
opdracht
•
Probeer ook de
uitgebreide versie
1. Stel m.b.v. de klimaatweegschaal een
maaltijd samen.
2. Geef aan hoe je de gebruikte producten
bewaart en bereidt.
3. Je ziet direct hoe jouw maaltijd scoort op
de Klimaatweegschaal.
4. Klik voor een toelichting op de blauwe
bolletjes in de score.
5. Hoe verandert je score door andere
producten / bereidingswijzen te kiezen?
Score klimaatweegschaal
• In de scorebalken is de bandbreedte per onderdeel van de maaltijd gearceerd.
• De rode pijl in de balk laat een vergelijking zien met een eerdere situatie. Je ziet
bijvoorbeeld wat het effect is als je voor bakken kiest in plaats van grillen. Zo kun je de invloed
van producten met elkaar vergelijken.
• Bij groenten varieert de uitslag ook per seizoen. Zo zullen asperges in het voorjaar een
andere score geven dan in december.
• Een gemiddelde warme maaltijd veroorzaakt 2,1- 2,6 kg broeikasgassen (CO2-eq) per kg eten
• Je bereikt hetzelfde effect door 20 km te rijden met een zuinige auto óf met het wassen,
http://www.voedingscentrum.nl/nl/jij-kan-kiezen/klimaatweegschaal.aspx
drogen en verlichten van een huishouden per dag.
Milieu en klimaat:
wat kun JIJ nog meer doen
• Wees je bewust van de klimaateffecten van
jouw eetgewoontes
• Raadpleeg eens de klimaatweegschaal
• Maak goede keuzes op het vlak van bv. olie:
– Gebruik zonnebloemolie, olijfolie, raapzaadolie.
– Of gebruik gecertificeerde olie met Utz Kapeh keurmerk.
• Probeer thuis te besparen op de energie in de
voedselketen
– Doe je boodschappen op de fiets i.p.v. met de auto
– Kook met de deksel op de pan
• Bereid niet meer eten dan nodig en kies
regelmatig voor plantaardig eiwit
Deel 2: verspilling
• We gooien met elkaar geweldige hoeveelheden eten weg.
• Niet alleen bedorven voedsel waar je ziek van zou
worden, maar ook eten dat nog goed is.
• Deze verspilling vindt niet alleen op het thuisfront plaats,
maar in de hele voedselketen
• Behalve de enorme berg geld die dit kost, levert het een
enorme berg afval.
• Terwijl alle investeringen (geld en milieu- en
klimaatbelasting al hebben plaats gevonden
• Wat verschrikkelijk zonde!
Let op de houdbaarheidsdatum
TGT-datum
THT-datum
“TE GEBRUIKEN TOT”
“TENMINSTE HOUDBAAR TOT”
• Op zeer bederfelijke producten
staat een TGT-datum
• Dit is de uiterste datum waarop
het product gegeten mag worden.
• Anders kan iemand na het eten
ziek worden.
• Op minder bederfelijke producten
staat een THT-datum
• Tot deze datum garandeert de
fabrikant goede kwaliteit.
• Erna kan smaak, vitaminegehalte,
geur of kleur achteruit gaan hoewel
het nog zonder gevaar te eten is.
Voedselveiligheid, -vergiftiging en hygiëne
• Jaarlijks lopen ongeveer een half miljoen Nederlanders een
voedselvergiftiging op.
• Dat komt omdat bederfelijke waar ziektekiemen kan bevatten.
• Niet zozeer alleen het passeren van de THT datum, maar
vooral slechte hygiëne is meestal de oorzaak.
• Door veilig om te gaan met je eten, voorkom je dat je ziek
wordt.
• Voorkom voedselvergiftiging:





Houd alles schoon en droog
Scheid rauw en bereid voedsel
Verhit je eten goed
Koel bederfelijk eten voldoende
Let op bij wat je koopt, o.a. op houdbaarheidsdatum:
Buikgriep
• Griep, zomergriep of een voedselvergiftiging?
• Hoewel de naam anders doet vermoeden is
buikgriep eigenlijk helemaal geen griep.
• Deze aandoening, die ook wel zomergriep wordt
genoemd, is een besmetting die vaak wordt
veroorzaakt door een virus, bacterie of parasiet.
• En de overbrenger daarvan is meestal voedsel.
• Een buikgriep is dus eigenlijk een vorm van
voedselvergiftiging, die leidt tot maag- en
darmontstekingen.
• Voorkomen van buikgriep  heb zorg voor je eten!
Voedselverspilling en voedselveiligheid:
wat kun JIJ nog meer doen
• Koop met
visie,
beleid en
verstand
• 4 tips
• Bewaar
met zorg,
inzicht en
wijsheid
• 4 tips
• Kook met
kennis,
aandacht en
creativiteit
• 4 tips
= 12 tips in het kader van verspilling
en voedselveiligheid
4 tips in het kader van
verspilling en voedselveiligheid
Kopen
1. Kijk wat je in huis hebt voordat je boodschappen gaat
doen. Maak oudere producten eerst op.
2. Maak altijd een boodschappenlijstje. Zo voorkom je dat
je meer koopt dan je van plan was.
3. Koop alleen aanbiedingen als je zeker weet dat je die
producten ook gebruikt.
4. Voorgesneden groente bederft eerder dan ongesneden
groente.
–
–
Eet de voorgesneden groente dus eerder op.
Groenten uit blik en pot zijn een goed alternatief voor vers.
4 tips in het kader van
verspilling en voedselveiligheid
Bewaren
5. Zet de koelkast op 4 ºC. Voedsel blijft dan langer vers.
6. Bewaar brood in een gesloten trommel of zak. Of leg
het in de diepvries en ontdooi wat je nodig hebt.
7. Bewaar zonaanbidders, zoals mango, banaan, tomaten,
komkommer en paprika, niet in de koelkast
8. Check 2 keer per week de data van producten.
–
–
Maak TGT-producten op voor de uiterlijke datum
THT-producten kun je nog daarna gebruiken (als ze tenminste
nog goed ruiken en er goed uit zien).
4 tips in het kader van
verspilling en voedselveiligheid
Koken
9. Weeg aardappels af. Gebruik een kopje om rijst af te
meten en gebruik een spaghettimaat.
10. Bewaar kliekjes en gebruik ze binnen 2 dagen voor
een ander recept.
11. Gebruik kleinere porties en verpakkingen als je
regelmatig met restjes blijft zitten.
12. Geen zin in het vlees dat vandaag op moet? Braad het
en je kunt het nog 2 dagen in de koelkast bewaren.
Deel 3: dierenwelzijn
• De mens houdt al eeuwen dieren.
• Niet alleen voor het eten, ook voor de
gezelligheid.
• Het welzijn van deze dieren doet ons iets …
• Maar in de voedselindustrie wordt niet altijd
met dezelfde zorg met dieren om gegaan
• Het gaat daarbij niet alleen om de
veehouderij, maar ook om visserij
Niet alleen vlees …
• Niet alleen bij vlees kun je letten op
dierenwelzijn, ook bij vis!
• Overbevissing is over de hele wereld een
probleem.
• Zo’n 88 % van alle vissen in Europa wordt
overbevist
• Terwijl we niet alleen nú, maar ook in de
toekomst vis willen kunnen eten.
• Daarom moet de visserij op verantwoorde,
duurzame manier worden gedaan om
uitsterven te voorkomen.
NR 1 extra
Duurzame visserij…
Bron: youtube
– Visproducten met het Marine Stewardship
Council-keurmerk (MSC) zijn afkomstig
van duurzame visserij.
– Bij duurzame visserij worden visstanden duurzaam
beheerd en wordt zo min mogelijk schade toegebracht
aan het leven in de zee
– Sommige soorten (bv tonijn) zijn bijna uitgestorven, terwijl je
andere soorten (bv haring) gerust kunt eten en dus vangen.
– Er mag niet meer vis worden gevangen dan dat er vanzelf weer
bij kan komen door voortplanting.
– Bovendien moet de vangsttechniek minimale milieuschade
(brandstofverbruik en schade a.d. zeebodem) en bijvangst (vangst van
andere vissoorten of dieren waarop niet bedoeld gevist wordt)
veroorzaken
VISwijzer…
• De VISwijzer is initiatief
van Stichting De Noordzee
en het Wereld Natuur
Fonds (www.goedevis.nl)
• De VISwijzer laat zien wat
een goede keuze is met
het oog op de natuur en
het milieu.
• In de VISwijzer zie je naast
MSC nog 3 categorieën
vis:
• MSC
• ‘prima keuze’,
• ‘tweede keuze’ (=middenweg)
• ‘liever niet’.
NR 2 extra
Bron: youtube
Dierenwelzijn:
wat kun JIJ nog meer doen
–Als je dierenwelzijn belangrijk vindt, dan
kan je overwegen om …:
• Een dag minder vlees of vis te eten
o 1x/ wk vegetarisch is zowel goed voor mens als dier
• te kiezen voor vis afkomstig uit duurzame visserij
• bij twijfel op goedevis.nl te kijken of de viswijzer te
raadplegen
• waar mogelijk te kiezen voor het MSC label of
prima keuze
Deel 4: duurzaam haalbaar?
•
•
•
•
Een duurzame wereld is van ons allemaal
En een duurzame wereld is in ieders belang
Maar er is wel een prijs aan verbonden.
Het kost namelijk geld en inspanning:
• om de wereld leefbaar te houden
•
om onze medemens ver weg een leven te geven
• Wat is dat je waard?
Zoek de verwanten
1. Bekijk onderstaande afbeeldingen
2. Zoek de passende afbeeldingen bij elkaar
3. Ze zijn verdeeld in 3x5 afbeeldingen m.b.t.
– Fairtrade
– Dierenwelzijn
– Milieu
4. Bij afbeelding staat een letter
5. Dat leidt tot drie woorden van 5 letters
6. Maak dan v.d. woorden een passende zin
Opdracht lettercombinaties
antwoord lettercombinaties
UITKOMST opdracht: zoek de “verwanten”
• Antwoord = “Tegen welke prijs”
• “Wat hebben we er feitelijk voor over om
duurzaam te eten en te leven”
– Richting dieren die met ons op aarde
leven?
– Richting onze medemensen…(verwanten)?
– Richting onze kleinkinderen?
DUURZAAM IN BALANS
Onmogelijk…?
MOGELIJK…!
Een kwestie van kiezen …
Meer informatie?  www.voedingscentrum.nl
Eten en de wereld om je heen
Een duurzame
wereld…
WAT KIES JIJ?

similar documents