budzet-partycypacyjny-szansa-dla-gmin-2014

Report
Budżet partycypacyjny szansą
dla miasta i obywateli !
Ukazanie korzystnego wpływu budżetu
partycypacyjnego na edukację obywatelską.
Budżet partycypacyjny, zwany także obywatelskim
jest zagadnieniem nowym i jeszcze mało popularnym.
Realizując nasz projekt ukazujemy szanse i korzyści
jakie daje on zarówno miastu, jak i obywatelom.
W swoim projekcie odpowiadamy na pytanie czym
jest budżet partycypacyjny, opisujemy historię jego
powstania oraz przedstawimy przykłady miast, które
go wykorzystują.
Partycypacja to inaczej współuczestniczenie. Dzięki budżetowi partycypacyjnemu
mieszkańcy gminy, dzielnicy, wsi lub osiedla mogą uczestniczyć w projektowaniu
lokalnych wydatków. Władze oddają pewną część budżetu do dyspozycji
mieszkańcom, którzy sami decydują, na co przeznaczyć pieniądze. Robią to
poprzez:
•uczestniczenie w określaniu najpilniejszych wydatków,
•składanie własnych propozycji
•większą rolę w kontroli wydatków publicznych.
W odróżnieniu od konsultacji społecznych, w wypadku budżetu partycypacyjnego
decyzje podjęte przez mieszkańców są wiążące. Jest wiele różnych modeli takiego
tworzenia budżetu. W każdym z nich zakres bezpośredniego wpływu mieszkańców
jest różny. Jednak najważniejsze to umożliwienie mieszkańcom zabrania głosu.
Po raz pierwszy budżet partycypacyjny został wprowadzony w mieście Porto
Alegre w Brazylii w 1989 roku. Wprowadzenie nowej metody zarządzania
publicznymi funduszami było wynikiem doświadczeń wieloletniego okresu
wojskowej dyktatury w Brazylii. Jej skutkiem był dramatycznie niski poziom
zaufania do polityków, a wydawanie środków budżetowych wiązało się z
wszechobecnym marnotrawstwem i korupcją. Budżet partycypacyjny miał
naprawić tę sytuację i przywrócić zaufanie obywateli do władz.
Model ten przez wiele lat podlegał najbardziej dynamicznemu rozwojowi
właśnie w Ameryce Południowej. Dziś budżet partycypacyjny jest coraz
popularniejszy również w Europie. Wprowadzają go samorządy wielu
krajów, m.in. Wielkiej Brytanii, Francji, Niemiec, Włoch i Hiszpanii.
W publikacjach poświęconych budżetowi partycypacyjnemu wyróżnia się następujące fazy rozwoju
wspomnianego planowania finansów jednostek samorządu terytorialnego:
•1989-1997: „narodziny” w Porto Alegre i wprowadzenie do użytku w niektórych miastach Ameryki
Południowej, takich jak Santo Andre (Brazylia) i Montevideo (Urugwaj)
• 1997-2000: rozprzestrzenienie systemu w Brazylii, gdzie w zróżnicowanym kształcie przyjęty został
ponad 130 gminach.
• 2000-obecnie: dalsza ekspansja i rozwój indywidualnych rozwiązań w krajach Ameryki Łacińskiej i
Europy. W Europie budżet partycypacyjny wprowadzany jest w gminach w Hiszpanii, Belgii, Włoszech,
Niemczech, Francji, Portugalii, Danii, Szwajcarii, Holandii, Polsce i Wielkiej Brytanii. Udane próby
wprowadzenia modelu podejmują też miasta afrykańskie (m.in. w Kamerunie) i azjatyckie (m.in. na Sri
Lance).
Ocenia się, że obecnie na świecie budżet partycypacyjny stosowany jest w ponad 1200 miejscach. Są
to zarówno wielkie miasta (Sewilla), ich poszczególne dzielnice (Londyn, Paryż, Berlin, Rzym), a także
miasta średniej wielkości i małe gminy. Wiele z nich tworzy własne modele budżetu partycypacyjnego,
dostosowane do lokalnych warunków. Różnią się one od siebie przede wszystkim pod względem
części ogólnego budżetu, jaka oddawana jest do dyspozycji mieszkańcom.
Ponieważ pozwala on bardziej efektywnie gospodarować
pieniędzmi. Jest tak ponieważ:
Budżet partycypacyjny oznacza większą przejrzystości działań
samorządu terytorialnego i włączanie obywateli w proces
sprawowania władzy w samorządach.
•ułatwia identyfikację najistotniejszych potrzeb największej części
mieszkańców,
•pozwala skutecznie odpowiadać na oczekiwania obywateli
•wspomaga integrację społeczności lokalnej,
•wspiera wspólnotę samorządową podnosi poziom społecznego
zaufania do lokalnych władz.
Budżet partycypacyjny
szansą dla Torunia!
6,4 mln zł będą mieli mieszkańcy Torunia do rozdysponowania w 2014 roku. Radni
ustanowili regulamin budżetu partycypacyjnego.
- Poprzez budżet partycypacyjny oddajemy mieszkańcom prawo do bezpośredniej decyzji,
jaka kwota, na jaki cel zostanie wydana z budżetu miasta. Zwiększamy w ten sposób udział
mieszkańców w procesie zarządzania miastem – mówi prezydent Torunia Michał Zaleski.
Projekt regulaminu budżetu partycypacyjnego przygotował interdyscyplinarny
siedemnastoosobowy zespół, powołany przez Prezydenta Torunia Michała Zaleskiego. W
grupie roboczej pracowali przedstawiciele organizacji pozarządowych, rad okręgów,
Uniwersytetu Mikołaja Kopernika, Rady Miasta Torunia i Urzędu Miasta Torunia.
GŁÓWNE ZAŁOŻENIA REGULAMINU BUDŻETU PARTYCYPACYJNEGO
W TORUNIU W ROKU 2014.
Jaką kwotę Toruń przeznacza na budżet partycypacyjny w 2014 roku?
Proponowana pula środków wydzielona z budżetu Torunia dla budżetu partycypacyjnego na rok 2014 ma stanowić nie
mniej, niż 6% podatku od nieruchomości za rok 2012, tj. 6 440 000 zł. Stanowi to 0,61% dochodów miasta ogółem.
Jakie zadania można realizować w ramach budżetu partycypacyjnego?
W ramach budżetu partycypacyjnego może być realizowane dowolne przedsięwzięcie należące do katalogu zadań
własnych gminy lub powiatu. Czas realizacji tego przedsięwzięcia to jeden rok budżetowy, z możliwością wydłużenia o 6
miesięcy dla zadań inwestycyjnych i remontowych.
Jakie są zasady podziału środków?
Całość środków przeznaczonych na budżet partycypacyjny proponuje się podzielić na dwie pule:
•lokalną, w wysokości 70% środków;
•ogólnomiejską, w wysokości 30% środków.
Przeznaczając 6 440 000 zł z puli ogólnej na 2014 r., pula lokalna wyniesie 4 508 000 zł, a pula ogólnomiejska 1 932 000. Na
potrzeby podziału puli lokalnej Zespół zaproponował podział miasta na 13 części (tzw. okręgi - wyznaczone zgodnie z
uchwałą nr 372/2012 Rady Miasta Torunia z dnia 6.09.2012 w sprawie powołania okręgów będących jednostkami
pomocniczymi Gminy Miasta Toruń), według zasad:
•50% puli lokalnej zostanie podzielona w równych częściach pomiędzy wszystkie okręgi;
•25% puli lokalnej zostanie podzielona pomiędzy okręgi proporcjonalnie do liczby mieszkańców poszczególnych okręgów
ustalonej wg stanu na dzień 1 stycznia roku, w którym obliczana jest pula;
•25% puli lokalnej zostanie podzielona pomiędzy okręgi proporcjonalnie do powierzchni poszczególnych okręgów ustalonej
wg stanu na dzień 1 stycznia roku, w którym obliczana jest pula.
Zgłaszanie propozycji zadań i głosowanie
Propozycje zadań, które mogą być zrealizowane w ramach budżetu partycypacyjnego
mogą zgłaszać mieszkańcy Torunia, którzy ukończyli 16 lat (mieszkaniec Torunia to
osoba, dla której Toruń stanowi centrum interesów życiowych, tj. miejsce gdzie
przebywa ponad 183 dni w roku, uczy się, pracuje lub prowadzi działalność - art. 25-27
kodeksu cywilnego i art. 3 ust 1a ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych).
Zgłaszany wniosek musi mieć poparcie co najmniej 15 osób.
Termin zgłaszania wniosków do budżetu na 2014 r.: 26.11.2013r. – 16.12.2013r.
Weryfikacja wniosków: do 21.01.2014 r. Weryfikacji dokonują właściwe merytorycznie
działy Urzędu Miasta Torunia lub miejskie jednostki organizacyjne. Z zadań oznaczonych
jako „przyjęte” utworzona zostanie lista projektów, które poddane będą pod
głosowanie. Odrzucenie projektów będzie wymagało uzasadnienia.
Publikacja list nastąpi do 22.01.2014 r.
Jeden mieszkaniec może zgłosić 1 projekt ogólnomiejski oraz 2 lokalne, przy czym
zadania lokalne mogą zgłaszać jedynie mieszkańcy okręgu.
Każdy głosujący może poprzeć maksymalnie trzy projekty z jednej listy lokalnej
dotyczącej okręgu, w którym mieszka oraz trzy projekty z listy ogólnomiejskiej.
Głosowanie potrwa od 24.01.2014 r. do 03.02.2014 r.
Lista zwycięskich projektów zostanie ogłoszona do 14.02.2014 r.
W kolejnych latach cała procedura związana z budżetem partycypacyjnym rozpocznie się
już 25 lutego i zakończy do 25 lipca.
Uważamy, że powyższe ustalenia stawiają Toruń w
czołówce polskich miast pod względem planowania
budżetu obywatelskiego, dlatego aktywnie
przyłączyliśmy się do działań mających na celu
informowanie społeczeństwa Torunia, o budżecie
partycypacyjnym- jego zasadach i regulaminie.
Rozdawaliśmy ulotki, w których informowaliśmy,
nakłanialiśmy i wyjaśnialiśmy- Jak poprawić swoją
małą ojczyznę. Spotkaliśmy się z wielkim
zrozumieniem i zaciekawieniem mieszkańców, a
także lokalnych działaczy społecznych.
Partycypacja to inaczej współuczestniczenie. Dzięki budżetowi partycypacyjnemu mieszkańcy gminy, dzielnicy, wsi lub osiedla mogą
uczestniczyć w projektowaniu lokalnych wydatków. Władze oddają pewną część budżetu do dyspozycji mieszkańcom, którzy sami decydują,
na co przeznaczyć pieniądze. 6,4 mln zł będą mieli mieszkańcy Torunia do rozdysponowania w 2014 roku. Zgłaszanie propozycji zadań i
głosowanie. Propozycje zadań, które mogą być zrealizowane w ramach budżetu partycypacyjnego mogą zgłaszać mieszkańcy Torunia,
którzy ukończyli 16 lat (mieszkaniec Torunia to osoba, dla której Toruń stanowi centrum interesów życiowych, tj. miejsce gdzie przebywa
ponad 183 dni w roku, uczy się, pracuje lub prowadzi działalność - art. 25-27 kodeksu cywilnego i art. 3 ust 1a ustawy o podatku
dochodowym od osób fizycznych). Zgłaszany wniosek musi mieć poparcie co najmniej 15 osób. Termin zgłaszania wniosków do budżetu na
2014 r.: 26.11.2013r. – 16.12.2013r. więcej informacji znajdziecie na torun.pl Każdy głosujący może poprzeć maksymalnie trzy projekty z
jednej listy lokalnej dotyczącej okręgu, w którym mieszka oraz trzy projekty z listy ogólnomiejskiej. W kolejnych latach cała procedura
związana z budżetem partycypacyjnym rozpocznie się już 25 lutego i zakończy do 25 lipca.
Budżet partycypacyjny szansą dla
miasta i obywateli !
Karolina Myszkowska
Paweł Gotowt
Mateusz Wesołowski
Budżet partycypacyjny w
innych miastach Polski.
Rozwiązania stosowane przy tworzeniu budżetu partycypacyjnego
są bardzo różne, mieszkańcy mogą decydować o wydatkach
poszczególnych instytucji miejskich np. domów kultury, dzielnic,
jak i całych miast. W przypadku Płocka zdecydowano się na danie
mieszkańcom możliwości zadecydowania o wydatkowaniu kwoty
3 mln zł z budżetu miasta. Z jednej strony jest to zaledwie ok.
0,4% budżetu miasta Płocka wynoszącego 778,2 mln zł w 2013 r., z
drugiej jest to jednak już kwota, która pozwala przeprowadzić
projekty, które będą ważne i zauważalne dla mieszkańców.
•Lepsze gospodarowanie gminnym budżetem – inwestycje ukierunkowane są na najpilniejsze
potrzeby społeczności lokalnej. Władze samorządowe, dzięki lepszemu rozpoznaniu potrzeb
mieszkańców, mogą podejmować lepsze decyzje.
•Przejrzystość – otwarty proces podejmowania decyzji zapewnia transparentność finansów
publicznych. Dzięki aktywnej obywatelskiej kontroli wydatków spada ryzyko korupcji, klientelizmu i
innych negatywnych zjawisk.
•Integracja społeczności lokalnej – współdecydowanie o przeznaczeniu publicznych pieniędzy
zbliża do siebie ludzi, pozwala im poznać nawzajem swoje potrzeby i motywuje do wspólnego
działania. Budżet partycypacyjny buduje świadomość obywatelską i kapitał społeczny gminy.
•Większa identyfikacja mieszkańców z miejscem zamieszkania – dzięki możliwości wywierania
wpływu na zmiany w swoim mieście, mieszkańcy czują się z nim bardziej związani. Wzrasta
również poczucie odpowiedzialności za wspólną przestrzeń.
•Edukacja mieszkańców – udział w tworzeniu budżetu daje im wgląd w proces zarządzania gminą.
Wzrasta świadomość obywatelska i wiedza na temat możliwości i ograniczeń władz
samorządowych. W rezultacie zmniejsza się bariera na linii mieszkańcy-władze gminy i wzrasta
wzajemne zaufanie.
•Bardzo istotne jest wzmocnienie mechanizmów
partycypacyjnych w kreowaniu i wdrażaniu polityk
publicznych oraz podejmowaniu decyzji publicznych.
•Stworzenie mechanizmu oceny i monitoringu partycypacji
jest niewątpliwie konieczne.
•Opracowanie i przygotowanie do wdrożenia
ogólnopolskiego systemu wspierania partycypacji jest
konieczne, jeśli Rzeczpospolita ma aspirację, aby budżet
obywatelski stał się nieodłącznym elementem gminy.

similar documents