Pobierz

Report
Zarządzanie Logistyczne - wykład 6
RACHUNEK KOSZTÓW
DZIAŁAŃ W LOGISTYCE
Problemy z rozliczaniem
kosztów pośrednich
 Udział kosztów pośrednich (zarówno
wydziałowych, jak i ogólnozakładowych)
w kosztach całkowitych jest duży
i wykazuje tendencje rosnące
 Kierownictwo potrzebuje informacji
dotyczących podejmowanych decyzji
(ocena rentowności, gospodarności)
i umożliwiających motywowanie
oraz kontrolę
Problemy z rozliczaniem
kosztów pośrednich
 Właściwe rozliczanie kosztów wydziałowych
na produkty jest konieczne z punktu widzenia
wymagań sprawozdawczości finansowej,
 W tradycyjnych systemach rachunku kosztów
koszty wydziałowe są wstępnie gromadzone
w przekroju miejsc powstawania kosztów (MPK),
wyodrębnionych w ramach produkcji
podstawowej i pomocniczej, aby po dokonaniu
rozliczenia kosztów produkcji podstawowej
obciążyć zlecenia produkcyjne przechodzące
przez dane miejsce powstawania kosztów
Problemy z rozliczaniem
kosztów pośrednich
 Koszty pośrednie nieprodukcyjne są zwykle
rozliczane dla celów analiz
 Koszty bezpośrednie obciążają produkty
bezpośrednio na podstawie pomiaru
i dokumentacji źródłowej
Problemy z rozliczaniem
kosztów pośrednich
Podstawowe czynniki wpływające na procedury
ujmowania, kontroli i rozliczania kosztów
pośrednich są następujące:
 Poziom i zmiany w poziomie kosztów
pośrednich przedsiębiorstwa,
 Różnorodność produktów oraz złożoność
procesów zachodzących w przedsiębiorstwie,
 Liczba i zróżnicowanie stanowisk pracy,
stopień mechanizacji, technologie
Problemy z rozliczaniem
kosztów pośrednich
 Obowiązujące metody rozliczania kosztów
pośrednich były odpowiednie w czasach, gdy
przedsiębiorstwo wytwarzało ograniczoną
liczbę wyrobów, a koszty materiałów i płac
bezpośrednich miały znacznie większy udział
w kosztach wytworzenia niż koszty pośrednie
 Metody tradycyjne są obecnie uznawane
za stronnicze i niedostosowane do potrzeb
współczesnego zarządzania
Wymagania współczesnego
przedsiębiorstwa
 Rozwój konkurencji prowadzi do zmian w zakresie
technologii, automatyzacji procesów wytwarzania,
poszerzenia oferty produktów, skrócenia cyklu
ich życia
 Zmiany w technologii prowadzą do zmian
w strukturze kosztów (spadek udziału płac
bezpośrednich w kosztach wytworzenia, spadek
udziału kosztów materiałów bezpośrednich)
Wniosek:
zmienia się otoczenie przedsiębiorstwa i jego wnętrze
Wnioski
Tradycyjny system rachunku kosztów może
prowadzić do znaczących zniekształceń
w kalkulacji kosztów, poszukiwano
zatem metody, która zapewni:
 Poprawę informacji o kosztach do
podejmowania decyzji cenowych,
 Poprawę analizy rentowności w przekroju
produktów, klientów, działań oraz wydziałów,
 Poprawę miar działalności ośrodków
odpowiedzialności,
 Poprawę znajomości przyczyn powstawania
kosztów.
Rachunek kosztów działań
 Rachunek kosztów działań poprzez
powiązanie kosztów z przyczynami ich
powstawania może skutecznie rozwiązać
przedstawione wcześniej problemy
 W rachunku kosztów działań koszty
pośrednie rozlicza się na produkty
odpowiednio do działań wywołujących
te koszty
Rachunek kosztów działań
Koszty
pośrednie
Pula kosztowa
działania 1..n
Stawka kosztów
na jednostkę
miary działania
1..n
Produkty
Rachunek kosztów działań
Obszary zastosowań:
 Marketing: kalkulacja kosztów oparta
na działaniach może oddziaływać na
podejmowanie lepszych decyzji cenowych
na podstawie precyzyjnie określonych
kosztów produktu
 Produkcja: informacja o kosztach
poszczególnych działań jest bardzo istotna,
zdefiniowane przyczyny powstawania
kosztów można eliminować lub ograniczać
Rachunek kosztów działań
 Księgowość:
przeorganizowanie i uszczegółowienie
informacji o kosztach, podstawa do podjęcia
decyzji o implementacji rachunku kosztów
działań (czy korzyści związane z uzyskaniem
dodatkowych informacji uzasadniają prace
i koszty związane z wdrożeniem systemu)
Etapy rachunku kosztów działań
Etap I: identyfikacja istotnych działań
występujących w przedsiębiorstwie
Etap II: ustalenie kosztów wyodrębnionych
działań
Etap III: określenie nośników kosztów działań
Etap IV: rozliczenie kosztów pośrednich
poszczególnych działań na produkty
Identyfikacja istotnych działań
występujących w przedsiębiorstwie
 W systemie ABC koszty zebrane wg podmiotów
muszą zostać ujęte w przekroju działań, a
następnie w przekroju obiektów kosztowych
(wyrobów, usług, klientów itd.)
 Konieczne jest wyodrębnienie działań, można
wykorzystać analizę procesów gospodarczych
(BPA – Business Process Analysis), warto jednak
szczegółowo wyodrębnione działania
pogrupować, o ile nie pogorszy to jakości
wyceny kosztów
Identyfikacja istotnych działań
występujących w przedsiębiorstwie
Podmiot X
Podmiot Y
zasoby
zasoby
Proces 1
działanie 1
zasoby
Proces 3
Proces 2
działanie 2
działanie 3
zasoby
działanie 4
działanie 5
działanie 6
Identyfikacja istotnych działań
występujących w przedsiębiorstwie
Zużywane zasoby
Wykonywane działania
Poziom działań
Działania dot całej
firmy
Działania dot
rodzajów produktów
Działania dot partii
produktów
Działania dot
jednostki produktu
Zarządzanie, budynki i
grunty, oświetlenia i
ogrzewanie
Obsługa techniczna pp,
opis techniczny, zmiany w
technice, udoskonalania
produktów
Przygotowanie produkcji,
przemieszczanie mat.,
zlecenia zakupu, nadzór
Czas pracy bezp.,
materiały, utrzymanie
ruchu, energia techn.
Identyfikacja istotnych działań
występujących w przedsiębiorstwie
Istotna jest klasyfikacja działań:
 Działania dotycząca jednostki produktu: są funkcją
wielkości produkcji danego wyrobu;
 Działania dotyczące partii produktów: nie są bezpośrednio
uzależnione od wielkości produkcji, ale raczej od liczby
partii, w których wytwarzany jest produkt;
 Działania dotyczące rodzajów produktów: nie są
bezpośrednio uzależnione ani od wielkości produkcji ani od
liczby partii, ale są raczej zależne od liczby rodzajów
wytwarzanych produktów;
 Działania dotyczące całego przedsiębiorstwa: są wspólne
dla wytwarzanych w przedsiębiorstwie produktów
Ustalenie kosztów
wyodrębnionych działań
Każdemu z wyodrębnionych działań przypisuje
się koszty w postaci pul kosztowych.
Aby otrzymać precyzyjny podział kosztów
między wyróżnione działania należy wykonać
następujące kroki:
 Analiza na poziomie globalnym
 Analiza na poziomie wyróżnionych
podmiotów
 Przyporządkowanie kosztów
poszczególnym działaniom
Ustalenie kosztów
wyodrębnionych działań
Analiza na poziomie globalnym polega na:
 rozpoznaniu możliwości łączenia pewnych
danych z księgi głównej w bardziej ogólne
kategorie
 Rozpoznaniu możliwości dzielenia pewnych
danych z księgi głównej na bardziej
szczegółowe kategorie
 Rozpoznaniu prawidłowości rozliczania
świadczeń wydziałów pomocniczych
i kosztów wspólnych
Ustalenie kosztów
wyodrębnionych działań
Przegląd kosztów ewidencjonalnych w każdym
podmiocie wewnętrznym pod kątem ich
przyporządkowania do wyróżnionych działań:
 Przyporządkowanie kosztów bezpośrednich
działań poszczególnym działaniom
 Przyporządkowanie poszczególnym
działaniom pozostałych kategorii kosztów
Określanie nośników kosztów
działań
Niektórym działaniom można przyporządkować
kilka różnych nośników kosztów. Ważne jest
jednak by do kalkulacji produktów wybrać
najodpowiedniejszą jednostkę miary, która:
 Odzwierciedla zapotrzebowanie danego
produktu w stosunku do innych produktów
na dane działanie
 Odzwierciedla przyczynę powstawania
kosztów
 Jest zrozumiała i łatwa do zmierzenia
Określanie nośników kosztów
działań
Przykłady:
 Zaopatrzenie materiałowe: liczba zamówień,
liczba dostaw, liczba otrzymanych faktur;
 TPP: liczba uruchomień maszyn, liczba serii
produkcyjnych
 Obsługa ogólnotechniczna: liczba
konserwacji i napraw, liczba napraw
 Opakowanie i przygotowanie do wysyłki:
liczba partii do wysłania, liczba wydanych
pozycji
Rozliczanie kosztów
pośrednich
 Ustalenie kosztów jednostkowych wymaga
obliczenia stawki kosztów określonych
działań i kosztów działań obciążających
poszczególne rodzaje produktów – trzeba
podzielić koszty każdego działania przez
liczbę jednostek nośnika kosztów działania
Przykład
 Przedsiębiorstwo wytwarza w podobnych
warunkach technologicznych oraz przy
zastosowaniu tych samych maszyn i urządzeń
trzy rodzaje produktów: A, B, C.
Dane podstawowe
Produkt A
Produkt B
Produkt C
Wielkość produkcji (szt)
1000
600
100
Cena (zł/szt)
12
20
20
Materiały bezpośrednie (zł/szt)
3
3
3
Płace bezpośrednie (zł/szt)
2
2
2
Roboczogodziny na sztukę
2
3
2
Maszynogodziny na sztukę
1
2
2
Przezbrajanie pras
20
20
10
Transport wewnętrzny (kontenery)
60
30
10
Przygotowanie konstrukcji i technologii
(godz)
40
80
180
Testowanie prototypów
2
2
6
Nośniki kosztów zasobów
Zasoby
Nośnik
Koszt zasobu (zł)
Amortyzacja
Bezpośrednio
1500
Energia
Kilowatogodziny
250
Konserwacje i remonty
Godziny
2000
Wynagrodzenia
pracowników nadzoru
Godziny
4000
Wynagrodzenia
pozostałe
Godziny
500
Wynagrodzenia
technologów
Godziny
2000
Usługi obce
Bezpośrednio
2950
Pozostałe
%
1000
Macierz zasobów
Wynagrodzenie
pracowników
nadzoru
Wynagrodzenia
pozostałe
Wynagrodzenia
technologów
Usługi obce
Pozostałe
bezp kWh
h
h
h
h
bezp
%
produkcja
600
300
700
600
0
50
450
10
Montaż
200
0
150
200
0
50
100
10
Przezbrajanie
50
100
50
300
0
100
300
20
Transport
400
20
50
100
300
100
290
0
Pkt
150
20
20
300
100
500
700
40
Testowanie
100
60
30
500
100
200
1110
20
Razem:
1500
500
1000
2000
500
1000
2950
100
Energia
Nośnik
Amortyzacja
Konserwacje i
remonty
zasoby
Rentowność w podejściu
tradycyjnym
Produkt A
Produkt B
Produkt C
Razem
Przychody ze
sprzedaży
12000
12000
2000
26000
Materiały
bezpośrednie
3000
1800
300
5100
Płace
bezpośrednie
2000
1200
200
3400
Marża brutto
7000
9000
1500
17500
Marża brutto
58,33%
75%
75%
67,31%
Koszty
wydziałowe
8353
5012
835
14200
Marża brutto
-1353
3988
665
3300
Marża brutto
-11,27%
33,24%
33,24%
12,69%
Macierz zasobów (przypomnienie)
Amortyzacja
Energia
Konserwacje i
remonty
Wynagrodzenie
pracowników
nadzoru
Wynagrodzenia
pozostałe
Wynagrodzenia
technologów
Usługi obce
Pozostałe
zasoby
Nośnik
bezp
kWh
h
h
h
h
bezp
%
produkcja
600
300
700
600
0
50
450
10
Montaż
200
0
150
200
0
50
100
10
Przezbrajanie
50
100
50
300
0
100
300
20
Transport
400
20
50
100
300
100
290
0
Pkt
150
20
20
300
100
500
700
40
Testowanie
100
60
30
500
100
200
1110
20
Razem:
1500
500
1000
2000
500
1000
2950
100
Rozliczone koszty (zł)
Amortyzacja
Energia
Konserwacje i
remonty
Wynagrodzenie
pracowników
nadzoru
Wynagrodzenia
pozostałe
Wynagrodzenia
technologów
Usługi obce
Pozostałe
zasoby
Produkcja
600
150
1400
1200
0
100
450
100
Montaż
200
0
300
400
0
100
100
100
Przezbrajanie
50
50
100
600
0
200
300
200
Transport
400
10
100
200
300
200
290
00
Pkt
150
10
40
600
100
1000
700
400
Testowanie
100
30
600
1000
100
400
1110
200
Razem:
1500
250
2000
4000
500
2000
2950
1000
zasoby
Poziom działania
Nośnik kosztów
działania
Koszt działania w
zł
Liczba jednostek
nośnika
Stawka na
jednostkę nośnika
(zł)
Stawki na jednostkę działania
produkcja
Jednostka
Mh
4000
4000
1
Montaż
Jednostka
Rbh
1200
2400
0,5
Przezbrajanie
Seria
Serie
1500
50
30
Transport
Seria
Kontenery
1500
100
15
Pkt
Rodzaj
Godziny
3000
300
10
Testowanie
rodzaj
Liczba
testów
3000
10
300
Macierz działań
zasoby
Produkt A
Produkt B
Produkt C
Razem
produkcja
2000
1800
200
4000
Montaż
1000
1200
200
2400
Przezbrajanie
20
20
10
50
Transport
60
30
10
100
Pkt
40
80
180
300
Testowanie
2
2
6
10
Rozliczone koszty działań (zł)
zasoby
Produkt A
Produkt B
Produkt C
Razem
produkcja
2000
1800
200
4000
Montaż
500
600
100
1200
Przezbrajanie
600
600
300
1500
Transport
900
450
150
1500
Pkt
400
800
1800
3000
Testowanie
600
600
1800
3000
Razem
5000
4850
4350
14200
Jednostkowe koszty pośrednie (zł)
zasoby
Produkt A
Produkt B
Produkt C
produkcja
2,00
3,00
2,00
Montaż
0,50
1,00
1,00
Przezbrajanie
0,60
1,00
3,00
Transport
0,90
0,75
1,50
Pkt
0,40
1,33
18,00
Testowanie
0,60
1,00
18,00
Razem
5,00
8,08
43,50
Produkt A
Produkt B
Produkt C
Razem
Przychody ze sprzedaży
12000
12000
2000
26000
Materiały bezp
3000
1800
300
5100
Płace bezp
2000
1200
200
3400
Marża brutto
7000
9000
1500
17500
Marża brutto
58,33%
75%
75%
67,31%
Produkcja na prasach
2000
1800
200
4000
Montaż
500
600
100
1200
Marża brutto
4500
6600
1200
12300
Marża brutto
37,5%
55%
60%
47,31%
Przezbrajanie
600
600
300
1500
Transport w
900
450
150
1500
Marża brutto
3000
5550
750
9300
Marża brutto
25%
46,25%
37,%
35,77%
PKiT
400
800
1800
3000
Testowanie
600
600
1800
3000
Marża brutto
2000
4150
-2850
3300
Marża brutto
16,67%
34,58%
-142,5%
12,96%
Zadania
Rozpisz na działania proces:
 Magazynowanie
 Transport
 Obsługa klienta
Dla każdego działania przypisz nośnik kosztów
Dla każdego działania przypisz zasoby z których
korzysta
Dla każdego z zasobów przypisz nośnik zasobów
Różnice pomiędzy tradycyjnym
podejściem a ABC
Podejście tradycyjne
Podejście ABC
 Jedna lub dwie pule
 Wiele jednorodnych pul
kosztów pośrednich dla
każdego wydziału lub
zakładu (zazwyczaj
niejednorodne)
 Podstawy rozliczania
kosztów pośrednich często
nie są nośnikami kosztów
 Podstawy rozliczania
kosztów pośrednich to
zwykle wielkości finansowe
kosztów pośrednich
związanych z wieloma
wyodrębnionymi działaniami
 Wiele jednorodnych pul
kosztów pośrednich
związanych z wieloma
wyodrębnionymi działaniami
 Podstawy rozliczania kosztów
pośrednich to zwykle
wielkości niefinansowe
Pytania
 Scharakteryzuj tradycyjny sposób rozliczania
kosztów pośrednich
 Przedstaw podstawowe problemy związane z
wykorzystaniem tradycyjnych metod
rozliczania kosztów pośrednich
 Wymień zmiany w otoczeniu przedsiębiorstw,
które przyczyniły się do wzrostu udziału
kosztów pośrednich w całości kosztów
przedsiębiorstwa
 Wymień etapy rachunku kosztów działań
 Omów hierarchię kosztów działań
 Sobańska, red Koszty w ujęciu strategicznym
i operacyjnym, rozdział Tomasz Wnuk-Pel +
Zieliński

similar documents