3. J. Kania GPW SA Wyzwania dla przedsiębiorstw wod

Report
HYDROINTEGRACJE 2011
Jarosław Kania
Prezes Zarządu
Sosnowiec, dnia 13.10.2011 r.
Woda
błękitne bogactwo,
niezbędna jest do
życia, i naszego
istnienia.
Branża Wodociągowa w Europie
zatrudnia ponad 600 tys. pracowników
(drugie tyle zatrudniają firmy zależne finansowo)
Przychody branży roczne szacowane są
na 72 mld euro.
Przystąpienie do
Unii Europejskiej
nałożyło na Polskę
w tym
Przedsiębiorstwa
Wodociągowo –
Kanalizacyjne
szereg wymogów.
Z czego wynikają obecne i przyszłe
wyzwania dla branży?
Ramowa Dyrektywa Wodna, której głównym celem jest
osiągnięcie dobrego stanu wód w Europie do roku 2015. Jest to wyzwanie
niesłychanie ambitne, ale i niezbędne. W realizacji założeń dyrektywy
pojawiają się problemy z finansowaniem inwestycji, ze zmianami
organizacyjnymi w instytucjach gospodarujących wodą, z koniecznością
uregulowań prawnych dotyczących zasad „zanieczyszczający płaci” i
„użytkownik płaci”.
Dyrektywa w sprawie jakości wody przeznaczonej do
spożycia przez ludzi.
Tzw. Dyrektywa Wody Pitnej (Drinking Water Directive)
powstała w 1998 r. na podstawie wytycznych Światowej
Organizacji Zdrowia.
Właśnie rozpoczęła się jej rewizja, czyli przegląd
i uaktualnianie do obecnych warunków gospodarczych oraz
wymagań zdrowotnych. Trzeba to robić minimum co pięć lat.
Dyrektywa ściekowa
Zajmuje się problematyką dotyczącą oczyszczania
ścieków komunalnych, której implementacja, a także
spełnienie zobowiązań zapisanych w traktacie
akcesyjnym, wymagają ogromnych inwestycji ze
strony wszystkich krajów członkowskich, także
Polski.
Światowa Organizacja Zdrowia opracowała nowe wytyczne.
W piętnastu starszych krajach członkowskich zgodność z dyrektywą
wynosi ponad 95 proc., jednak istnieją kontrowersje dotyczące
porównywalności wyników między krajami. W dodatku raporty dotyczą
tylko systemów wodociągowych obsługujących co najmniej 5 tys.
mieszkańców.
Nowsze kraje członkowskie rozpoczynają pełne raportowanie
w przyszłym roku, więc tu wiedza jest jeszcze bardziej ograniczona.
Na przykład artykuł 10 dotyczący materiałów kontaktujących
się z wodą pitną nie został w pełni implementowany w żadnym kraju
członkowskim.
Rozpoczęto prace nad zmianami dotyczącymi parametrów wody oraz
organizacji procesu uzdatniania.
Które z unijnych dyrektyw, obowiązujących
również
Polskę,
stwarzają
najwięcej
problemów w praktyce?
Czy nasze problemy związane z jakością wody
i czystością środowiska bardzo odbiegają od
średniej unijnej?
Dla branży w Polsce największym wyzwaniem jest
dyrektywa
dotycząca
oczyszczania
ścieków
komunalnych, głównie ze względów finansowo-prawnych
i organizacyjnych. Aby zdążyć na czas z realizacją
unijnych postanowień, konieczne są ogromne nakłady
inwestycyjne ze strony gmin. Tymczasem wciąż brakuje
miliardów na budowę i modernizację sieci kanalizacyjnej
oraz oczyszczalni ścieków.
Brakuje również czasu. Musimy nadrabiać zaległości
ostatnich dziesięcioleci.
W zakresie jakości wód polityka
UE przyjęła następujące cele:
- zapewnienie dostawy wody
przeznaczonej do spożycia
przez ludzi lub wody
przeznaczonej do
celów ekonomicznych innych
niż zaspokojenie potrzeb
ludności,
- ochrona i zachowanie
środowiska wodnego,
- ograniczenie klęsk żywiołowych.
Zadaniem przedsiębiorstwa wodociągowego
jest bezawaryjne dostarczenie wody,
o odpowiedniej jakości, pod odpowiednim
ciśnieniem i akceptowalnej przez
społeczeństwo cenie.
1
Jakość wody
Jakość wody
przeznaczonej do spożycia
przez ludzi jest zapewniona
poprzez implementację
Dyrektywy 98/83/WE.
Rozporządzenie Ministra
Zdrowia w tym zakresie
stawia takie same
parametry jak to przewiduje
Dyrektywa.
Bakteria legionella
2
Koszty dostaw wody
Przeciętnie mieszkaniec województwa śląskiego
wg danych GUS za 2009 r. korzystający ze sieci
wodociągowej
zużywa 32,7 m³/rok wody t.j. 89,7 dm³/dobę.
W Katowicach jest to 106,6 dm³/dobę,
w Sosnowcu 103,9 dm³/dobę,
Wg danych GUS za I półrocze 2011 r.
przeciętne miesięczne wynagrodzenie brutto
w sektorze przedsiębiorstw wynosiło 3 760, 14
zł. W przypadku rodziny czteroosobowej jest
to kwota 940,- zł/osobę
Oznacza to, że mieszkańcy wydają obecnie
ponad 4 % przeciętnego wynagrodzenia brutto
na zaopatrzenie w wodę i odprowadzenie
ścieków.
Alokacja EFRR na działanie 5.1
w ramach RPO WSL wynosi
89 717 712 EUR (355 730 728 PLN),
z czego 20 mln EUR przeznaczono na
projekt kluczowy i 7 mln EUR na PRS.
Wartość projektów indywidualnych
w ramach PO IŚ w zakresie gospodarki
wodno – ściekowej w woj. Śląskim
wynosi dalsze 2 541,58 mln zł
Wg danych MRR na dzień 12.08.2011 r.
Wsparcie
budowy,
Funduszu Spójności przyczyniło
rozbudowy
i
modernizacji
100
oczyszczalni
ścieków
o
przepustowości około 3 mln m3/dobę
oraz
około
sanitarnej,
się do
ponad
łącznej
9,8 tys. km sieci kanalizacji
którą często budowano metodami
przecisków,
przewiertów
czy
mikrotunelingu,
a
modernizowano
korzystając
z
technologii
bezwykopowych.
Po akcesji Polski do UE w 2004 roku w skali całego kraju
rozpoczęła
się
masowa
ofensywa
beneficjentów
starających się pozyskać środki pomocowe z UE w
zakresie budowy, rozbudowy oraz modernizacji systemów
gospodarki wodno-ściekowej. Boom inwestycyjny zaciążył
poważnie na budżetach beneficjentów oraz zdolnościach
finansowania inwestycji w programach długofalowych
Wiąże się z tym także limit maksymalnego zadłużenia
jednostek z sektora finansów publicznych do 60%
zdolności pokrycia budżetu.
Po 2004 roku niejednokrotnie powstał pat co do zdolności
finansowania gmin i ich spółek w zakresie gospodarki
wodno-ściekowej. Każdorazowo wiązała się z tym
długofalowa analiza kondycji finansowej i ekonomicznej.
Należało oszacować lukę finansową, tj. rzeczywisty próg
wsparcia środków dotacyjnych z UE.
W tym miejscu wielu beneficjentów było skazanych na inne
ogólnodostępne środki dokapitalizownia majątku i struktury
kapitałowej – tym razem z rynku prywatnego.
Realizacja programów
modernizacji infrastruktury
wodociągowo –
kanalizacyjnej
wraz z rozbudową
oczyszczalni ścieków wraz z
przekazywaniem tych
obiektów do eksploatacji
wpłynie na dalszy wzrost
kosztów dostawy wody dla
mieszkańców,
a tym samym na jej cenę.
Dalsze zwiększanie
kosztów uzdatniania
wody i odprowadzania
ścieków może
spowodować
przekroczenie zalecanej
przez UE, społecznie
akceptowalnej relacji
kosztów za dostawy wody
i odprowadzanie ścieków
do dochodu na członka
rodziny.
Sytuacja ta powoduje i będzie
powodować dalsze nie tylko
protesty odbiorców wody,
ale jest jedną z głównych
przyczyn zmniejszania się
sprzedaży.
Odbiorcy, którzy mają takie
możliwości korzystają
w coraz większym stopniu ze
źródeł zastępczych, mimo że
pobierana woda bardzo często
nie spełnia wymaganych
parametrów.
Escherichia coli
3
Optymalizacja kosztów
Optymalizacja zarządzania
systemem zaopatrzenia
w wodę w tym:
- procesów technologicznych
- procesu dystrybucji,
i magazynowania wody,
- kosztów zużycia energii
elektrycznej,
- wykorzystania
odnawialnych źródeł
energii.
Fundusze unijne, które przeznaczone były na
gospodarkę wodno-ściekową, zostały już wydane. Co w
tej
sytuacji
powinno
zrobić
komunalne
przedsiębiorstwo wodno-kanalizacyjne, które nie ma
zdolności kredytowej, ma natomiast wielkie potrzeby
inwestycyjne i modernizacyjne? Może powinno sięgnąć
po rozwiązania zwane Przedsięwzięcia PublicznoPrywatne (PPP)
Jakie będą dalsze możliwości finansowania zadań sektora ?
Każde przedsiębiorstwo kanalizacji i wodociągów (pwik), będące
spółką celową gminy a zarazem realizatorem zadań publicznych
w zakresie dostarczania wody i odbioru ścieków, zgodnie
z zapisami ustaw w tym zakresie, musi kalkulować taryfy oraz związane
z tym opłaty za pobór ścieków i dostawę wody.
W analizach finansowych lub due diligence spółek z sektora finansów
publicznych mogą powstawać więc wielomilionowe dziury budżetowe,
związane z obsługą swych statutowych działań. Zaciągnięcie pożyczek lub
kredytów z sektora prywatnego na pokrycie powyższego deficytu przez
pwik z zakresu wod-kan, w tym z udziałem dotacji UE, może być jedynym
sposobem dopięcia budżetu.
Często się zdarza, że zadłużenie spółek wodnych, które
zaciągając kredyty lub pożyczki na rynku komercyjnym,
a przede wszystkim ze źródeł preferencyjnych, takich jak:
BOŚ, BGK, NFOŚiGW na sfinansowanie swoich zadań, nie
są w stanie ich spłacić zgodnie z harmonogramem
i warunkami umów.
W tym miejscu może wkraczać prywatny partner
strategiczny, który oferuje pomoc w spłacie zobowiązań
gminy lub spółki komunalnej. Może się to odbyć na różnych
etapach planów inwestycyjnych tychże beneficjentów.
Inwestor strategiczny – klucz do sukcesu ?…
Przy planowaniu przedsięwzięcia inwestycyjnego
w ramach PPP i montażu finansowego lub łączonej struktury
kapitałowej w sektorze gospodarki wodnościekowej, należy
podjąć temat eksploatacji budowanego lub modernizowanego
majątku. Od tych założeń bowiem będzie zależeć powodzenie
wspólnego interesu dwóch partnerów: z sektora publicznego
oraz prywatnego. Cały program przychodów oraz spłaty
zaciągniętych wcześniejszych kredytów, pożyczek będzie
liczony
na
etapie
operatorskim
przez
inwestora
strategicznego, który wejdzie w strukturę kapitałową. Przejmie
ewentualne udziały pwik, lub będzie świadczył długoletnie
usługi operatorskie.
Inne podejście do tego typu inwestycji
to przekazanie uprawnień do zarządzania
strukturą majątkową, a tym bardziej operatorską
pwik do sektora prywatnego
Powstaje zatem pytanie o determinację sektora publicznego
w realizacji tego typu przedsięwzięć o znaczeniu
strategicznym dla rozwoju lokalnych społeczności.
Pamiętajmy, że sektor wod-kan zaspokajać ma publiczne
potrzeby mieszkańców, uwzględniając tzw. nieprzekraczalny
dochód
rozporządzalny
mieszkańca,
tj.
graniczną
maksymalną kwotę, którą mieszkańcy będą w stanie
przeznaczyć na dobra pierwszej potrzeby, w tym głównie
wodę i kanalizację.
Czy warto zabiegać o takiego partnera strategicznego
z rynku prywatnego?
O tym zwykle decyduje kondycja finansowa beneficjenta –
pwik, oraz jego długofalowa polityka.
Czy łatwo pozyskać stabilnego partnera w ramach
PPP?
Jak wskazują dotychczasowe doświadczenia jest to proces
długotrwały i skomplikowany.
Wiodącym modelem realizacyjnym w światowym systemie
formuły PPP jest system BOT –
Build, Operate, Transfer
Model ten polega na wybudowaniu, zarządzaniu oraz
następnie przekazaniu nowo wybudowanego majątku
docelowemu właścicielowi. Oczywiście jest wiele
modyfikacji tego modelu.
Pierwsze koty za płoty…
Obecnie najbardziej opłacalnymi inwestycjami w ramach PPP na gruncie
polskim są sektory: energetyki (gaz, ropa), telekomunikacji, utylizacji
odpadów połączonej z kogeneracją energii, dróg płatnych oraz sieci wodnokanalizacyjnych.
Przykładem w ramach samego sektora wodno-ściekowego jest Przedsiębiorstwo
Wodociągów i Kanalizacji Sp. z o.o. w Tarnowskich Górach, gdzie koncern Veolia
Environment - CGE utworzył spółkę celową Veolia Voda, która stała się
współwłaścicielem z pakietem większościowym tamtejszego PWiK.5 Należy dodać,
iż stało się to w ramach trwania Projektu finansowanego z UE z Funduszu
Spójności z okresu 2004-2006. Innym przykładem kapitalizacji na gruncie paraPPP w oparciu o zapisy kodeksu cywilnego jest przejęcie przez koncern SAUR
wodociągów gdańskich na początku lat 90. Powstała w 1992 roku spółka akcyjna
Saur Neptun Gdańsk S.A. jest klasycznym przykładem reorganizacji oraz
restrukturyzacji mienia publicznego. Chodziło o odblokowanie możliwości
inwestycyjnych i kapitałowych spółki dzięki potencjałowi prywatnego,
strategicznego inwestora.
Jaka jest alternatywa?
Inwestorzy zewnętrzni niepubliczni,….?
a może konsolidacja branży?
4
Bezpieczeństwo Dostaw Wody
SYSTEM ZARZĄDZANIA
PRZEDSIĘBIORSTWEM
Zarządzanie ryzykiem
System
System
pozwala podejmować
zarządzania
zarządzania
odpowiednie działania
finansami
personelem
w celu jego zmniejszania.
Pozwala na ocenę ryzyka
System
zarządzania
w stosunku do skutków
System
ryzykiem
negatywnych
zarządzania
System
środowiskiem
zarządzania
(ponoszonych strat)
ISO 14000
zdrowiem i
System
bezpieczeństwem jak również osiąganych
zarządzania
jakością
skutków pozytywnych
ISO 9001
(zysków).
Plany Bezpieczeństwa
Wodnego” będą służyły
zapewnieniu obecnym
i przyszłym wyzwaniom
oraz zagwarantowaniu
wiarygodności
i skuteczności działania
przedsiębiorstwa
wodociągowego.
„Najskuteczniejszym sposobem spójnego
zabezpieczenia dostaw wody do spożycia
jest zastosowanie kompleksowej metody
oceny i zarządzania ryzykiem obejmującej
wszystkie etapy dostarczania wody od
ujęcia do konsumenta. „
Wytyczne WHO w sprawie jakości wody do
spożycia.”
Co jeszcze czeka branżę w ramach UE?
W wielu krajach Europy, można pić wodę bezpośrednio z kranu,
bez konieczności jej gotowania. Inwestycje prowadzone przez
polskie firmy mają nas do tego ideału zbliżyć.
Również wiele polskich miast ma już ten problem rozwiązany.
Związany jest on głównie z siecią dystrybucyjną. Dlatego
prowadzone w Polsce inwestycje dotyczą odnowy sieci
wodociągowej, by nie wpływała ona na pogorszenie jakości wody
podczas przesyłu do odbiorców.
W tej kwestii wiele zależy od stanu infrastruktury, jakości sieci
wodociągowej, ilości zużywanej wody w poszczególnych regionach
Polski, wreszcie od posiadanych środków na inwestycje.
Branża w kontekście wyzwań globalnych
Zmniejszające się zasoby słodkiej wody to obok wciąż
wysokiej emisji CO2 do atmosfery jeden z głównych
powodów do niepokoju odpowiedzialnych inwestorów
z całego świata. Będą one dotyczyć coraz większej liczby
regionów świata i wpływać na przedsiębiorstwa
z przeróżnych sektorów, również ze względu na wzajemne
powiązania różnych podmiotów w ramach łańcuchów
dostaw.
Dostępny jest pierwszy globalny raport zatytułowany CDP
Water Disclosure 2010, powstający w ramach programu
Carbon Disclosure Project – koalicji inwestorów
skupiającej 137 podmiotów, reprezentujących aktywa
o wartości 16 bilionów dolarów. Jest to projekt mający na
celu promowanie ujawniania przez międzynarodowe spółki
danych przede wszystkim dotyczących emisji dwutlenku
węgla, ale także zużycia wody, czemu służy właśnie
inicjatywa Water Disclosure. Opracowanie to było
przygotowywane na podstawie ankiet rozesłanych do 302
największych globalnych firm z indeksu FTSE Global Equity
Index, szczególnie narażonych na problemy związane z
ograniczeniem dostępu do wody
Jakie potrzebne są strategie i kolejne
dyrektywy oraz działania w ramach branży
aby sprostać wyzwaniom przyszłej dekady?
Jakie powinny być wyznaczone priorytety?
Jeśli priorytety naszych klientów
nie są naszymi priorytetami, nie
mamy żadnych priorytetów.
Roger Dow
Dziękuję Państwu
za uwagę
…Połączenie sił to początek,
pozostanie razem to postęp,
wspólna praca to sukces…
Henry Ford

similar documents