Miko*aj Rej

Report
Mikołaj Rej
Wykonała Julia Buchowiec kl. 2h
Spis Treści
Mikołaj Rej
Mikołaj Rej (pseudonim: Ambroży
Korczbok Rożek) urodził się w 1505
r. w Żurawnie pod Haliczem, zmarł w
1569 r. Pochodził z Nagłowic herbu
Oksza. Mikołaj Rej to obok Jana
Kochanowskiego najbardziej znany i
istotny twórca polskiego Renesansu.
Herb - Oksza
Oksza– polski herb szlachecki z
okresu dynastii Piastów,
pochodzenia czeskiego. W polu
czerwonym topór bojowy (oksza)
ostrzem w prawo. W klejnocie
nad hełmem w koronie także
oksza wbita ostrzem w koronę.
Edukacja Mikołaja Reja
Mikołaj Rej w 1514 r.
rozpoczął naukę w
szkole w Skalmierzu,
potem w Bursie
Jerozolimskiej Akademii
Krakowskiej. Większość
swej wiedzy zdobył
jednak samodzielnie.
Był człowiekiem szeroko oczytanym, znawcą pism Erazma z
Rotterdamu. Od 1525 r. pracował na dworze wojewody
sandomierskiego Andrzeja Tęczyńskiego jako sekretarz, a z czasem
komornik.
Etapy twórczości Mikołaja Reja
Wyróżnia się następujące etapy twórczości Mikołaja Reja:
• lata 30. XVI wieku: pieśni religijne, prozatorski przekład
Psałterza Dawidów, dialogi satyryczno-moralizujące: Kostery z
pijanicą, Warwasa z Dykasem, Lwa z kotem;
• 1543 r.: Krótka rozprawa między Panem, Wójtem a Plebanem,
Żywot Józefa (1545 r., utwór sceniczny o charakterze
moralizatorskim), Psałterz Dawidów;
• 1549 r.: ukazanie się Kupca (charakter antykatolicki,
moralizatorski), później takie utwory jak: Postylla (zbiory
kazań), Wizerunek własny żywota człowieka poczciwego (1558
r.; poemat dydaktyczny o wędrówce po świecie, piekle i niebie),
Zwierzyniec (1574 r.);
• 1565 r.: Apocalypsis, 1568 r.: Zwierciadło (najobszerniejszy
utwór Reja, którego główną część zajmuje jeden z
najsłynniejszych jego utworów: Żywot człowieka poczciwego).
Mikołaj Rej w oczach innych
twórców
(Czesław Miłosz, Historia literatury polskiej do roku 1939, tł. M.
Tarnowska, wyd. Znak, Kraków 1994, s. 78)
„Mikołaj Rej, zwany ojcem polskiej literatury i
bardzo popularny za życia, pozostaje dla swych
rodaków symbolem „dawnej wesołej Polski”.
Wątpliwe, czy należy go uznać za kogoś więcej
niż po prostu żarłoka, opoja, wszetecznika,
plotkarza, człowieka o niewyparzonym języku i
bluźniercę. I istotnie, pisarzom jezuickim udało
się rozpowszechnić taki właśnie jego wizerunek
w czasie kontrreformacji, Rej był bowiem
protestantem. Z pewnością był pełen
sprzeczności: człowiek średniowieczny walczył
w nim z człowiekiem renesansowym, a jego
afirmacja życia, przyjemności ziemskich i życie
towarzyskiego niezupełnie się zgadzała z jego
protestancką gorliwością dydaktyczną”
Znane cytaty Mikołaja Reja
„A niechaj narodowie
wżdy postronni znają
iż Polacy nie gęsi iż
swój język mają.”
„Nie ten jest mądry,
kto wiele spraw umie,
lecz kto złe od
dobrego rozeznać
rozumie.”
Bo zawżdy ci więcej
jedzą, którzy bliżej
misy siedzą.”
„Małe złodziejaszki
wieszacie, wielkim nisko się kłaniacie.”
„Że dobrym być
potrzeba i któż tego
nie wie? Lecz dobry
owoc rośnie nie na
każdym drzewie.”
„Lepsza cnota w
błocie, niż niecnota w
złocie.”
Charakterystyka twórczości
Dawne miano ojca literatury polskiej
Mikołaj Rej zawdzięczał autorskiemu
posłaniu zawartemu w zbiorze
satyrycznych epigramatów Zwierzyniec
(1562): A niechaj narodowie wżdy
postronni znają, iż Polacy nie gęsi, iż
swój język mają. W posłaniu tym autor,
zgodnie z ideałami reformacji, daje do
zrozumienia, że Polacy mają nie język
gęsi (łacinę, nazywaną tak od
brzmienia jej wymowy, od gęsich piór
używanych ówcześnie do pisania, a w
kontekście legendy o gęsiach, które
obroniły Rzym) lecz swój własny,
polski .
Przykłady utworów Mikołaja
Reja
• „Zwierzyniec”
• „Zwierciadło”
• „Żywot człowiek poczciwego”
• „Krótka rozprawa między trzema
osobami: Panem, Wójtem i Plebanem”
• „Kupiec”
„Zwierzyniec”
Obszerny zbiór epigramatów z 1562.
Tekst zdobiły dobrane ryciny. Zawiera
opisy wielu sławnych postaci
historycznych i mitycznych (cesarza
rzymskiego Tyberiusza, biblijnego
Samsona, króla Zygmunta II Augusta, Bona
Sforza i in.), które uosabiają odrębne
modele zachowań - zacnego władcy,
dobrego sługi i zbożnego prostaczka.
Fragment:
Odpusty nam tu jakieś z Rzyma przedawano, U których
ołowiane pieczęci wieszano, By było onę z nieba ku nim
przyłożono: Odpuszczajcie, chceci-li, by wam odpuszczono!
„Zwierciadło”
Ostatnie dzieło Reja z 1568 roku jest
traktatem podsumowującym poglądy
pisarza na człowieka i świat,
rozwijając popularną w czasach
odrodzenia formułę gatunkową
zwierciadła (łac. speculum), czyli
wizerunku jako ideału moralnej
doskonałości człowieka.
„Żywot człowiek poczciwego”
Rej w utworze ukazuje nam siebie,
cechy swojego charakteru i owego
człowieka poczciwego odpowiednio
wychowanego i przysposobionego do
życia w szlacheckiej Rzeczypospolitej.
Po raz pierwszy w polskim
piśmiennictwie spotykamy się z próbą
przedstawienia świeckiego, a nie
religijnego poglądu na świat.
Fragment:
Rozmowy jakie być mają. A wszakoż nie tylko czytania, ale i
rozmowy poczciwe mogą niemało ćwiczenia do rozumu
podawać, gdyż ćwiczenie przy rozumie jest jakoby nadobne
kwiecie na dobrym szczepie.
„Krótka rozprawa między trzema
osobami: Panem, Wójtem i Plebanem”
"Krótka rozprawa między trzema
osobami: Panem, Wójtem a Plebanem"
jest pierwszym oryginalnym, nie
wzorowanym na żadnym innym
zagranicznym tekście dziełem Mikołaja
Reja, które zachowało się w całości do
naszych czasów.
Fragment:
Miły wójcie, cóż się dzieje?
Aboć się ten ksiądz z nas śmieje?
Mało śpiewa, wszytko dzwoni,
Msza nie była jako łoni.
„Kupiec”
Rej pisał również utwory
dramatyczne: Kupiec. Kształt a
podobieństwo sądu Bożego
Ostatecznego (1543, wyd. 1549)
Jest to moralitet, podkreślający, że
(zgodnie z doktryną luteranizmu)
tylko wiara i łaska wystarczą do
zbawienia. Bohater, prosty i
zwykły człowiek - staje po śmierci
przed sądem Bożym i zdaje tam
rachunek z całego życia.
Pamiątki po Mikołaju Reju
Pomnik Mikołaja Reja w
Rejowcu
Pomnik
Mikołaja Reja
w Nagłowicach
Muzeum Mikołaja Reja w Nagłowicach
Ciekawostki
• Poeta podpisywał się często jako Mikołaj Rej z Nagłowic, ale
nigdy w Nagłowicach nie mieszkał.
• Odziedziczył wieś Topola w Krakowskiem i tam żył od ok.
1530 r.
• Otrzymał od króla Zygmunta Starego wieś Temerowce za
zasługi rymotwórcze. Natomiast król Zygmunt August nadał
poecie tytuł sekretarza królewskiego.
• Rej prowadził aktywne życie społeczne i towarzyskie.
Wybierano go na sejmiki, wiele podróżował po kraju, długo
procesował się o majątki, zyskiwał rozgłos wśród szlachty.
• Około 1540 r. przeszedł na protestantyzm, potem na
kalwinizm. Poeta był jednym z pierwszych założycieli i
fundatorów-opiekunów zborów kalwińskich na ziemiach
polskich.
• Założył miasteczko Rejowiec.
Źródła
• http://rej.klp.pl/
• http://cytaty.eu/
• http://pl.wikipedia.org/
• http://www.racjonalista.pl/
• http://www.sciaga.pl/
• http://zywot-czlowieka-
poczciwego.streszczenia.pl/tresc_lektury/
• http://www.bryk.pl/
• http://chomikuj.pl/
Zakończenie
Dziękuję za obejrzenie mojej
prezentacji. Oznajmiam, iż nie
jest ona plagiatem i została
wykonana przeze mnie
samodzielnie.
Julia Buchowiec IIh
(wychowawca – Ewa Nierodzik)

similar documents