Bankacılık Muhasebesi Yusuf Kavas Sunum

Report
Öğrt. Gör. Yusuf Bahadır Kavas
Bankanın Tanımı
 Banka, mevduat kabul eden, bu mevduatı en verimli
şekilde çeşitli kredi işlemlerinde kullanmak amacını
güden veya faaliyetlerinin esas konusu düzenli bir
şekilde kredi almak ya da kredi vermek olan ekonomik
bir kuruluştur.
Ya da ;
 Bankalar faizle para alıp veren, kredi, iskonto, kambiyo
işlemleri yapan, kasalarında para, değerli belge, eşya
saklayan ve bunun dışındaki diğer ekonomik
etkinliklerde bulunan kuruluşlardır
Banka Tarihçesi
 Banka kelimesi İtalyanca banca kelimesinden Türkçeye
geçmiştir. Para bozma gişesi, para bozma yeri
anlamına gelir.
 Bilinen en eski banka Mezopotamya’daki Kızıl
Tapınak'tır. Hamurabi yasalarında banka işleminin
nasıl yürütüleceği, borçların nasıl tahsil edileceği,
komisyonların nasıl belirleneceği konusunda
hükümler yer almaktaydı. Sonraki yüzyıllarda
bankacılık zengin ailelerin de uğraşmaya başladığı bir
konu hâline geldi.
Banka Tarihçesi
 Modern anlamda ise bankacılık etkinliğini gösteren ilk banka 1609
yılında kurulan Amsterdam Bankası'dır. Bunu takiben 1637’de
Venedik Bankası kurulmuştur. Diğer ülkelerde olduğu gibi burada da
bankacılık, ilk önce sarraf dükkânları ve kasaların 15 ve 16. yüzyılda
gelişmesiyle ortaya çıkmıştır. 19. Yüzyıla gelindiğinde bankalar
ekonomik ve ticari faaliyetlerin yardımcısı ve hatta bu faaliyetleri
geniş ölçüde düzenleyici kurumlar hâline gelmişler ve faaliyet
alanlarına göre uzmanlaşmaya başlamışlardır. Türk bankacılık
tarihine baktığımızda gelişim süreci Osmanlı İmparatorluğunun
son dönemlerine kadar uzanmaktadır. (İstanbul'da, ilk banka 1847
yılında, İstanbul Bankası adıyla kurulmuştur)
Banka Tarihçesi
 Cumhuriyet öncesinde 1911-1923 tarihleri arasında milli
sermaye ile 21 banka kurulmuş ancak bunlar sektördeki
yabancı bankaların kredi piyasasına egemen olmaları
karşısında faaliyetlerini sürdürmekte zorlanmışlardır.
Bu bankalardan iflas ve tasfiyeler sonucu ancak 18’i
Cumhuriyet dönemine geçebilmiştir. Ülkemiz,
Cumhuriyetin ilanından sonra ekonomik kalkınmaya önem
vermiş, sınai ve ticari hayatı canlandırmak amacıyla ulusal
bankacılığı geliştirmeye başlamıştır. Bu bağlamda devlet
teşvikiyle Türkiye İş Bankası ve Türkiye Sanayi ve Maadin
Bankası gibi bankalar kurulmuştur.
Bankaların Görevleri
 Bankaların kuruluş amaçlarına göre çeşitli faaliyetleri
olmasına rağmen, bankaların yerine getirdikleri temel
görevlerini şöyle sıralayabiliriz
Bankaların Görevleri
Aracılık
• Bankalar tasarrufu olan kişi ve
kuruluşlardan mevduat alarak
topladıkları fonları, kredi olarak talep
eden kişi ve kuruluşlara aktarmada
aracılık ederler. Böylelikle ekonomi içinde
en önemli görevi üstlenirler.
Kaynaklara
Akıcılık
Sağlama
• Bankacılık sistemi paranın transfer sistemi
olma görevi ile ulusal ve uluslararası
düzeyde kaynaklara akıcılık sağlar. Yani
paranın bir müddet için ihtiyacı
olmayandan ihtiyacı olanlara
aktarılması işlevini görür
Bankaların Görevleri
Kişilerin ve Kurumların
Sahip Oldukları Maddi
Varlıkların Rasyonel Bir
Biçimde Kullanımını
Sağlama:
Kaynak Kullanımlarını
İyileştirme:
• Halkın mal varlıklarının kullanım biçimi
üzerinde, bankacılık kesiminin oluşturduğu, faiz
seçenekleri, gelir imkânları, vade farkları ve nakit
akışı kolaylıklarının önemli rolü vardır. Bu
konuda halkı aydınlattığı gibi ekonomideki nakit
akışlarının daha sağlıklı dolaşımını sağlar.
• Bankaların ekonomik kalkınmaya katkıda
bulunabilmesi için, yeni bir değer, yeni bir servet
yaratmakla beraber, topladıkları kaynakların
belirli yörelere, sektörlere, kişilere
aktarılması ile ülke kaynaklarının dağılımını da
yönlendirecektir.
Bankaların Görevleri
Kaydi Para
veya Banka
Parası
Yaratma:
• Kaydi para, maddi varlığı olmayan,
yalnızca bankaların hesaplarına
alacak veya borç kaydı düşülmek
suretiyle yaratılan bir değişim, bir
ödeme aracı olarak tanımlanabilir.
Bankaların müşterilerine kredi
açması ve bu kredi limitleri içinde
çek kullanma hakkı tanıması veya
kredi kartı uygulamaları, kaydi para
yaratabilmektedir. Günümüzde
elektronik bankacılığın gelişmesi ile
ekonomide banknot ve çeklerin
daha az dolaştığı, ödemelerin
yaygın olarak bankalarda hesaptan
hesaba aktarma yolu ile yapıldığı
ekonomik düzene geçiş
yaşanmaktadır.
Bankaların Görevleri
Kısa Süreli Fonları,
Uzun Süreli Fonlar
Hâline
Dönüştürme:
Ulusal ve
Uluslararası
Ticareti Geliştirme:
• Kişilerin kısa süreli ve sahip oldukları
küçük miktardaki fonları toplayan
bankalar, bunları ekonomide uzun süreli
fonlar hâline dönüştürmekte ve böylelikle
de yatırımlara finans sağlamaktadır.
• Bankacılık sistemi, uyguladığı çeşitli
ödeme ve kredilendirme yöntemleri,
finansman teknikleri, teminat mektupları
gibi ödeme yöntemleri kullanılarak ulusal
ve uluslararası ticaretin artmasına katkıda
bulunmaktadır.
Bankaların Görevleri
Para
Politikasının
Etkinliğini
Artırma:
Gelir ve Servet
Dağılımını
Etkileme:
• Bir ekonomide etkili bir para
politikasının izlenebilmesi için gelişmiş
bankacılık sisteminin varlığı gereklidir.
Uygulanan faiz politikaları para
politikasının etkinliğinde önemli rol
oynar.
• Bankacılık sistemi izlediği
kredilendirme politikası ile
ekonomide gelir ve servet dağılımını
etkileyebilmektedir.
Banka Türleri
Sermaye kaynaklarına göre bankalar
Yaptıkları işlere göre (Faaliyet alanları ve
amaçlarına göre) bankalar
Faaliyet konularına ve işlemlerinin finansal
hacimlerine göre bankalar
Banka Türleri
Sermaye Kaynaklarına
Göre Bankalar
Yaptıkları İşlere Göre Bankalar
Emisyon
Bankaları (Merkez
Bankaları)
Milli Sermayeli
Bankalar
Yabancı
Sermaye ile
Kurulan
Bankalar
İş ve Ticaret
Bankaları
Tasarruf
(Mevduat)
Bankaları
Ziraat ve Sanayi
Bankaları
Yatırım ve
Kalkınma
Bankaları
Faaliyet konularına ve
işlemlerinin finansal
hacimlerine göre bankalar
Sermaye Kaynaklarına Göre Bankalar
 Milli Sermayeli Bankalar: Ülkemizin kanunlarına göre kurulmuş olan,
sermayesi Türk parası olarak konulan, sermayesinin çoğunluğu ve yönetimle
denetimi Türklere ait olan bankalar bu grupta yer alır. Bu tür bankalar kendi
aralarında şöyle sıralanır.
 Yabancı Sermaye ile Kurulan Bankalar: Sermayesinin tamamı yabancı uyruklu
kişi ve kuruluşlara ait olan bankalardır. Bu bankaların yönetim ve kuruluş
merkezleri Türkiye sınırları dışında bulunur.
Milli Sermayeli Bankalar:
Devlet Bankaları, Özel Sermayeli Bankalar, Karma Sermayeli
Bankalar
Yabancı Sermaye ile Kurulan Bankalar:
Yaptıkları İşlere Göre Bankalar
 Merkez Bankaları
 İş ve Ticaret Bankaları
 Mevduat Bankaları
 Ziraat Ve Sanayi Bankaları
 Yatırım ve Kalkınma Bankaları
Yaptıkları İşlere Göre Bankalar
 Merkez Bankaları: Bulundukları ülkenin veya Avrupa
Birliği'nde olduğu gibi bir ülkeler topluluğunun para
politikasını belirleyen bir kurumdur. Para biriminin
değerini korumak, enflasyon hedeflemesine gitmek
gibi görevleri de olabilir. Ülkemizde merkez
bankasının asli görevi "fiyat istikrarıdır". Merkez
Bankaları para politikası araçlarıyla fiyat istikrarını
sağlamaya çalışır.
Merkez Bankasının Görevleri ve Yetkileri:
- Banknot ihraç etmek,
- Devletin veznedarlık görevini yapmak,
- Mali ve iktisadi konularda devletin danışmanlığını yapmak,
- Ticari bankaların para rezervlerini (mevduat sahiplerine güvence sağlamak ve mali kesimde
panikleri önlemek amacı ile merkez bankasının ticari bankalara tutmalarını zorunlu belli
oranlardaki mevduat))muhafaza etmek,
- Ülkenin uluslararası ödeme araçlarının muhafızlığını yapmak,
- Bankaların öz kaynaklarını ve yabancı kaynaklarını kullandıktan sonra, Merkez Bankası son
borç verme görevini yapar,
- Bankaların takas, tasfiye ve virman görevini yapmak,
- Krediyi düzenlemek ve denetlemek,
- Kliring (iki ülke arasındaki alışverişten doğan borç ve alacağın nakit kullanılmaksızın
karşılıklı olarak mahsubu suretiyle hesabın tasfiye edilmesi.) Kurumu olarak Kliring hizmetleri
yapmak.
Yaptıkları İşlere Göre Bankalar
 İş ve Ticaret Bankaları: ortakların ve endüstri
işletmelerinin kurulmaları ile uzun vadeli kredi
işlemleriyle uğraşan, çalışmaları bu konularda
geliştirilmiş olan bankalardır. Bu tür bankalar devlet
destekli bankalar olduğu gibi özel sermayeli milli ve
yabancı bankaların pek çoğu da bu alanda
faaliyetlerini yürütmektedir. Günümüzde faaliyet
alanları oldukça genişlemiş olan bu bankalara örnek
verecek olursak, T.C Ziraat Bankası, Akbank A.Ş, Yapı
Kredi Bankası A.Ş , ING Bank A.Ş gibi.
Yaptıkları İşlere Göre Bankalar
 Tasarruf (Mevduat) Bankaları: Özellikle gelişmiş
ülkelerde bulunan bu tür bankalar, şahısların küçük
çaplı tasarruflarını toplayarak işleten kuruluşlardır.
Kısa ve uzun vadeli mevduat toplayarak karşılığında
faiz verirler. Her ülkede yasalarla düzenlenen ve
denetlenen tasarruf bankalarının yatırım alanı
genellikle ipotek karşılığı gayrimenkul kredileri, devlet
tahvilleri ile güvenilir şirketlerin hisse senedi ve tahvil
piyasasıdır.
Yaptıkları İşlere Göre Bankalar
 Ziraat ve Sanayi Bankaları: Ziraat bankaları adından
da anlaşılacağı gibi, tarımla uğraşanların, kredi
ihtiyaçlarını karşılama işlemini yaparlar. Sanayi
bankaları da bir çeşit spekülasyon ve finansman
bankalarıdır. Yalnız daha çok endüstri alanında çalışan
ortakların kurulmasını sağlarlar.
Yaptıkları İşlere Göre Bankalar
 Yatırım ve Kalkınma Bankaları: Özel ya da kamu
işletmelerinin genellikle uzun dönemli finansal
ihtiyaçlarını karşılayan bankalardır. Yatırım bankaları,
bu işletmelerin çıkarmış olduğu hisse senetlerini ve
tahvillerini tasarruf sahiplerine ulaştırır. Kâr amacı ile
şirketlerin hisse senedi ve tahvillerinin piyasaya
sunulması işlerini üstlenir. Kalkınma bankalarının
fonksiyonları, yatırım bankalarının fonksiyonlarından
farklıdır. Özellikle az gelişmiş ekonomilerde yatırım
projelerinin hazırlanması ve değerlendirilmesinde
eksikliği duyulan teknik bilgi ve deneyim ihtiyacı ve bu
yatırımları için gerekli uzun vadeli fon kaynaklarının
bulunabilmesi için kalkınma bankaları kurulmaktadır.
Bankaların Kuruluşu
 Bankaların kuruluş şartlarını Bankacılık Düzenleme ve
Denetleme Kurumunca (BDDK) belirlenir. BDDK ya bu
yetki 2006 yılında resmi gazetede yayınlanan yönetmelikle
verilmiştir. 2006 tarihinden önce kurulan bankalar da yine
BDDK’nın belirlemiş olduğu koşullara uymak zorundadır.
 Banka Kurmak: Türkiye’de bir bankanın kurulmasına veya
yurt dışında kurulmuş bir bankanın ilk şubesinin
açılmasına, bu konunda öngörülen şartların yerine
getirilmesi kaydıyla yedi üyeden oluşan Bankacılık
Düzenleme ve Denetleme Kurulu üyelerinin en az beşinin
aynı yönde oy vermesi neticesinde alınacak kararla izin
verilir.
Bankanın Kuruluş Şartları
 Türkiye'de kurulacak bir bankanın,
a) Anonim şirket şeklinde kurulması,
b) Hisse senetlerinin nakit karşılığı çıkarılması ve tamamının nama
yazılı olması,
c) Kurucularının bu kanunda belirtilen şartları haiz olması,
d) Yönetim kurulu üyelerinin bu kanunun kurumsal yönetim
hükümlerinde belirtilen
nitelikleri ve planlanan faaliyetleri gerçekleştirebilecek mesleki
tecrübeyi haiz olması,
e) Öngörülen faaliyet konularının planlanan mali, yönetim ve
organizasyon yapısı ile uyumlu olması,
f) Nakden ve her türlü muvazaadan (hileli durumdan) âri olarak
ödenmiş sermayesinin en az otuz milyon Yeni Türk Lirası olması,
(Kuruluş için gerekli olan asgari sermaye, her yıl Türkiye İstatistik
Kurumu tarafından açıklanan yıllık üretici fiyat endeksinin iki katının
gerektirdiği miktarı geçmemek üzere kurul kararıyla artırılabilir.)
Bankanın Kuruluş Şartları
 g) Ana sözleşmesinin bu kanun hükümlerine uygun
olması,
h) Kurumun etkin denetimini engellemeyecek şeffaf ve açık
bir ortaklık yapısı ve organizasyon şemasına sahip olması,
i) Konsolide denetimini engelleyici nitelikte herhangi bir
hususun bulunmaması,
j) Öngörülen faaliyet konularına ait iş planlarını, kuruluşun
mali yapısı ile ilgili projeksiyonlarını sermaye yeterliliğini
de içerecek şekilde, ilk üç yıl için bütçe planını ve yapısal
örgütlenmesini gösteren bir faaliyet programını iç kontrol,
risk yönetimi ve iç denetim sistemi de dâhil olmak üzere
ibraz etmesi şarttır.
Banka Kurucularında Aranan
Şartlar
 a) Müflis (iflas etmiş olmak) veya konkordato (bir şirketin
borçlarını ödeyemeyecek duruma gelmesi ve bunu ilan
etmesi ve sonrasında alacaklıların alacaklarını belli bir
plana göre tahsil edebilmeleri için kendi aralarında bir
anlaşma yapmaları) ilan etmiş olmaması,
b) Tasfiyeye tabi tutulan bankerler, bankalar, sigorta
şirketleri, para ve sermaye piyasalarında faaliyet gösteren
kurumlarda ve Fona devredilen bankalarda doğrudan veya
dolaylı olarak yüzde on ve daha fazla bir oranda pay sahibi
olmaması,
c) Hakkında 14 üncü madde uyarınca işlem yapılmakta
olan bir bankada doğrudan veya dolaylı olarak yüzde on ve
daha fazla bir oranda pay sahibi olmaması,
Banka Kurucularında Aranan Şartlar
 d) Taksirli suçlar hariç olmak üzere affa uğramış
olsalar bile ağır hapis veya beş yıldan fazla hapis yahut
yüz kızartıcı suçlar ile, vergi kaçakçılığı, vergi
kaçakçılığına teşebbüs ya da iştirak suçlarından dolayı
hüküm giymiş bulunmaması,
e) Banka kurucusu veya ortağı olmanın gerektirdiği
mali güç ve itibara sahip bulunması,
f) İşin gerektirdiği dürüstlük ve yeterliliğe sahip
olması,
g) Tüzel kişi olması hâlinde, risk grubu ile birlikte
ortaklık yapısının şeffaf ve açık olması şarttır.
Bir Bankanın Şube Açması
 Bir Bankanın Şube Açması: Türkiye’de kurulmuş bir bankanın
yine Türkiye sınırları içinde şube açabilmesi "Kurulca
belirlenecek esaslara ve bu kanunda yer alan kurumsal yönetim
hükümleri ile koruyucu hükümlere uyulmuş olması ve kuruma
bildirilmesi şartıyla bankalarca yurt içinde şube açılması
serbesttir."
 Yabancı Bankaların Türkiye’de Şube Açması:
 Merkezin bulunduğu ülkede yasaklamamış olması
 Merkezinin bulunduğu ülkenin yetkili denetim merciinin
Türkiye'de faaliyet göstermesine ilişkin olumsuz görüşünün
bulunmaması,
 Ödenmiş sermayesinin Türkiye'ye tahsis edilen kısmının 30 milyon
TL den az olmaması
 Dahil olduğu grubun ortaklık yapısının şeffaf ve açık olması Şarttır.
Banka Kuruluşunda İzlenecek Yollar
 Şirket ana sözleşmesi hazırlanır, kurucu ortaklarca
imzalanır ve imzalar notere tastik ettirilir.
- Şirket ana sözleşmesi ile Sanayi ve Ticaret
Bakanlığına kuruluş izni için başvurulur.
 Bankacılık Düzenleme ve Denetleme Kuruluna “banka
anonim şirketi”nin kuruluşu izin için başvuracaktır.
 BDDK’nun kurul üyelerinin en az beşinin olumlu oy
vermesi hâlinde kuruluş talebi kabul edilmiş olur.
 Kuruluş iznini ticaret siciline tescil edilmesi
Bankaların
Üst Yönetim
Organları
Genel Kurul
Yönetim
Kurulu
Denetim
Komiteleri
Kredi
Komitesi
Bankaların Üst Yönetim Organları
 Genel Kurul: Genel kurul banka pay sahiplerinden oluşur. Bankalarda en
yüksek organı olan Genel Kurul normal şartlarda yılda bir kez toplanır.
 Yönetim Kurulu: Bankaların yönetim kurulları beş kişiden az olamaz. Banka
genel müdürü, bulunmadığı hâllerde vekili yönetim kurulunun tabii üyesidir.
Bankalar Kanunu’na göre, kredi açma yetkisi verilmiş olan üç kuruldan bir
tanesi de yönetim kuruludur. Belirli bir meblağın üzerindeki krediler yönetim
kurulunun onayı ile açılır.Yönetim kurulu banka faaliyetlerini yönlendirir,
bankanın para politikasını tespit eder ve politikaların izlenmesini temin edecek
şekilde banka işlemlerini denetler.
Bankaların Üst Yönetim Organları
 Denetim Komiteleri: Dünyanın çeşitli ülkelerinde ve
Türkiye’de yaşanılan ve bedeli çok pahalı olan kötü
deneyimler sonucu günümüzde şirketlerin mali durumu ve
maruz kaldığı riskler konusunda hisse ve menfaat
sahiplerinin şirket yönetimlerinden yeterli, doğru ve
zamanında bilgilendirilme istemine ilişkin gereksinimleri
artmıştır. Bu nedenle SPK ve BDDK tarafından yapılan
düzenlemelerle denetim komitesi uygulaması
başlatılmıştır.
Bankaların Üst Yönetim Organları
 Kredi Komitesi: Kredi açma yetkisi yönetim kuruluna aittir.
Yönetim kurulu kredi açma yetkisini Kurulca belirlenecek usul
ve esaslar çerçevesinde kredi komitesine veya genel müdürlüğe
devredebilir. Büyük tutarlı krediler Genel Merkez tarafından
verilir. (Ziraat Bankasının batık kredisi)
 Ziraat Bankası'nın Ora İstanbul Alışveriş Merkezi'ne verdiği 270
milyar Euro'luk kredi, hem iktidar hem de muhalefet
milletvekillerinin tepkisine neden oldu. Vekiller, Ziraat Bankası
Yönetimine, "Şirkete önce Garanti Bankası 160 milyan avro kredi
vermiş, ödeyemeyeceğini anlayınca ilave teminatlar istemişler.
Onlar da Ziraat Bankası'na başvurmuşlar. gelmişler. Hiç mi
sormadınız niye yarıda kaldınız, niye bize gelmediniz. Üstüne
üstlük kredi tutarını 270 milyon Euro'ya çıkarmışsınız. Faizini de
komisyon ücretini de düşürmüşsünüz" tepkisini gösterdiler.
Bankalarda Genel Müdürlüğün
Görevleri
 Genel Müdürlüğün Görevleri: Genel müdürlüğün
görevleri dört grupta toplanabilir:
- Bankayı temsil etmek genel prensip, emir ve kararları
vermek,
- Şubelerin açılması, organizasyonu ile personel
politikasını yönetmek,
- Bankanın kredi politikasının sevk ve yönetimini
sağlamak,
- Yasalar ve ana sözleşme veya yönetmeliklerle
kendilerine verilen yetkileri kârlılık ve verimlilik
ilkelerine uygun olarak kullanmak.
BANKACILIK DÜZENLEME VE DENETLEME
KURUMU (BDDK)
 Kurumun Amacı
- Tasarruf sahiplerinin hak ve menfaatlerini korumak,
- Mali piyasalarda güven ve istikrarı sağlamak,
- Ekonomik kalkınmanın gereklerini de dikkate alarak kredi
sisteminin etkin bir şekilde çalışmasını sağlamak üzere
bankaların kuruluş, yönetim, çalışma, devir, birleşme, tasfiye
ve denetlenmelerine ilişkin esasları düzenlemektir.
BDDK Yetki ve Görevleri
 - Bankalar ve finansal holding şirketleri ile finansal
kiralama, faktoring ve finansman şirketlerinin, kuruluş
ve faaliyetlerini, yönetim ve teşkilat yapısını,
birleştirme, bölünme, hisse değişimi ve tasfiyelerini
düzenlemek, uygulamak ve denetlemek
- Yurt içi ve yurt dışı benzer kurumların katıldığı
uluslararası mali, iktisadi ve mesleki teşekküllere üye
olmak, görev alanına giren hususlarda yabancı
ülkelerin yetkili mercileri ile mutabakat (uzlaşma)
imzalamak,
- Kanunla verilen diğer görevleri yapmak
Kurumun Bankalarla İlgili
Görevleri
 Bankaların, kuruluş, yönetim, çalışma ve denetimlerine ilişkin
esasları düzenlemek.
 Tasarruf sahiplerinin haklarını korumak.
 Bankaların düzenli bir şekilde çalışmasını tehlikeye sokabilecek ve
ekonomide önemli zararlar doğurabilecek her türlü uygulamaları
önlemek,
 Bankacılık mevzuatının oluşturulmasını sağlamak.
 Şeffaf bir finansal sistemin oluşturulmak
Mevduat Türleri
Amacına Göre
Mevduat Türleri
Tasarruf
Yetkisine Göre
Mevduat Türleri
Hesap Sahibine
Göre Mevduat
Türleri
Bankalar
Kanununa Göre
Mevduat Türleri
Para Cinsine
Göre Mevduat
Türleri
Tasarruf Mevduatı
Gerçek Kişi
Mevduatı
Birikimli Mevduat
Birlikte Mevduat:
Resmi Kuruluşlar
Mevduatı
TL Mevduatı
Ticari Mevduat:
Tüzel Kişi
Mevduatı
İhbarlı Mevduat
Bireysel Mevduat
Ticari Kuruluşlar
Mevduatı:
YP Mevduatı
Vadesiz Mevduat
Tasarruf Mevduatı
Vadeli Mevduat :
Bankalar arası
Mevduat
Diğer Kuruluşlar
Mevduatı
 1) Amacına Göre Mevduat Türleri
 a) Tasarruf Mevduatı : 1,3,6 veya 12 aylık olmak üzere
tamamen mevduat sahibinin belirleyeceği vade
sonunda faiz getirisi vaadi bulunan düşük riskli
mevduatlardır.
 b) Ticari Mevduat: Ticari işlemlere konu olan dernek,
kooperatif ve birliklerin kurduğu firma ve banka gibi
ticari işlemler gerçekleştiren kurulara ait mevduat
hesaplarıdır.
 2) Hesap Sahibine Göre Mevduat Türleri
 a) Gerçek Kişi Mevduatı : Yalnızca gerçek kişiler
tarafından açılan mevduat hesaplarıdır.
 b) Tüzel Kişi Mevduatı : Sadece tüzel kişiler tarafından
açılabilen mevduat hesaplarıdır.
 3) Vadesine Göre Mevduat Türleri
 a) Vadesiz Mevduat: Hesap sahibi dilediği zaman hiç bir
şart ve zorunluluk olmadan mevduatını çekebilir.
 b) Vadeli Mevduat : Hesap sahibi ve banka arasında, hesap
açılırken kararlaştırılan vade sona erdiğinde, hesap
sahibinin mevduatını çekebilir.
 c) İhbarlı Mevduat : Hesap sahibi mevduatını bankadan
çekmek istediğinde, belirli bir süre öncesinde bankaya
yazılı olarak bu isteğini bildirmek zorundadır.
 d) Birikimli Mevduat: En az 5 yıl gibi bir vade ile açılabilen
ve 1 veya 3 aylık dönemlerde hesap sahibinin para
yatırabileceği bir mevduat hesabıdır.
 4) Tasarruf Yetkisine Göre Mevduat Türleri
 a) Bireysel Mevduat : Kişisel amaçlara yönelik açılan
mevduat hesaplarıdır. Bireysel Mevduat
Hesabında Tasarruf etme yatırımı yönlendirme yetkisi
sadece hesap sahibine aittir.
 b) Birlikte Mevduat: Birden fazla kişinin bir araya
gelerek birlikte mevduat hesabı açmaları ile meydana
gelen bu mevduat hesabının iki çeşidi vardır:
 Teselsüllü Mevduat
 Teselsülsüz Mevduat
 5)Para Cinsine Göre Mevduat Türleri
 **TL /YP Mevduat : Ticari kurum ve kuruluşların vadeli veya vadesiz
açabileceği, birikimlerini değerlendirip ihtiyaç esnasında Vadesiz
TL/YP Mevduat Hesabından diledikleri zaman; 1,3,6 veya 12 aylık
vade ile açılan Vadeli TL/YP Mevduat Hesabı’ndan ise vade sonunda
nakit çekebilecekleri mevduat hesaplarıdır. Vadeli TL/YP Mevduat
Hesabı Kırık Vadeli olarak da açılabilmektedir. Kırık Vadeli TL/YP
Mevduat Hesabı’nın özelliği ise 1,3,6 ve 12 aylık vadelerin dışında
kalan tüm vadelerde açılabilmektedir.
 6) Bankalar Kanununa Göre Mevduat Türleri
 a) Tasarruf Mevduatı : Sadece gerçek kişiler tarafından




açılan ve ticari işlemlere konu olmama
şartını sağlayan mevduat hesaplarıdır.
b) Resmi Kuruluşlar Mevduatı: Adli kurumlar, yerel
yönetimler gibi kamu kuruluşlarına ait mevduat
hesaplarıdır.
c) Ticari Kuruluşlar Mevduatı: Gerçek ve tüzel kişiler
tarafından oluşturulmuş ortaklık, kurum ve kuruluşlar gibi
ticari işletmelerin mevduat hesaplarıdır.
d) Bankalar arası Mevduat : Bankaların başka bankalarda
açtıkları mevduat hesaplarıdır.
e) Diğer Kuruluşlar Mevduatı : Tüm bu mevduat türleri
kapsamı dışında kalan mevduat hesaplarıdır.
Kambiyo, Efektif, Döviz ve Döviz Kuru Tanımları
 Kambiyo; para yerine geçen ve ödeme aracı olarak
kullanılabilen her türlü bono, çek, poliçe ve diğer
menkul kıymetler anlamında kambiyo olarak
tanımlanabilir.
 Efektif; nakit biçimindeki yabancı paralar demektir.
Paranın gerçek değeri, itibari değer.
 Döviz: Ülkelerin elinde bulunan madeni ve kâğıt para
cinsinden bütün ülke paraları ve bu paralarla ödemeyi
sağlayan her türlü hesap, belge ve vasıtaların
tümüne denir.
 Döviz Kuru: Döviz Kuru, Bir ülke parasının diğer ülke
parasına göre değerini ifade eder.
EFT, HAVALE, VİRMAN NEDİR
 Hesaptan Para Aktarma: Mevduat sahibinin farklı
hesaplara çeşitli yollarla para aktarmasının yöntemleridir.
EFT, havale ve virman.
 EFT: Mevduat sahibinin hesabının bulunduğu banka
dışındaki bir hesaba para aktarması durumudur.

EFT: Elektronik Fon Transferi kelimelerinin kısaltmasıdır.
Bir eft işleminde:
- Gönderen
- Banka
- Alıcının bankası
- Alıcı olmak üzere dört taraf vardır
EFT, HAVALE, VİRMAN NEDİR
 Havale: Bankacılıkta havale genel olarak, bir yerden başka bir
yere para gönderilmesi anlamına gelir.
Havale, çifte yetkilendirmeyi içeren tek taraflı ve varması gerekli
bir hukuki işlemdir. Böylece mevduat sahibi bir başkasının
hesabına veya adına para aktarabilir. Havalenin gerçekleşmesi
için mevduat sahibinin talimatının bankaya ulaşması yeterlidir.
 Virman: Para aktarma, mevduat sahibinin aynı bankada farklı
amaçlarla birden fazla hesabının olması durumunda söz konusu
olur.
Virman ile mevduat sahibi tek bir işlemle bir hesaptan para
çekip diğer hesabına para yatırmış olur. Para aktarma için sadece
mevduat sahibinin talimatı gerekli ve yeterlidir. Talimat
olmadan yapılan işlemlerden banka sorumlu olacaktır.
Bankacılık Muhasebesi
Tek Düzen Hesap Planı










0. DÖNEN DEĞERLER
1. KREDİLER
2. YATIRIM AMAÇLI DEĞERLER VE DİĞER AKTİFLER
3. MEVDUAT VE DİĞER YABANCI KAYNAKLAR
4. ÖZKAYNAKLAR
5. FAİZ GELİRLERİ
6. FAİZ GİDERLERİ
7. FAİZ DIŞI GELİRLER
8. FAİZ DIŞI GİDERLER
9. NAZIM HESAPLAR
Hesap Açılışı Kaydı
Bu kayıt aynı şubeye yeniden para yatırılması halinde tekrarlanacaktır.
Hesaptan Para Çekilmesi
Başka Şubeden Kendi Hesabına Para Yatırma
Başka Şube Hesabından Para Çekilmesi
Başka Şube Hesabından Para Çekilmesi
Vadeli Tasarruf Mevduatı Hesabı
Açılması
Hesaba Faiz Tahakkuk Etmesi Ve Gelir Vergisi Kesintisi
Ticari Mevduat Hesabının Açılması
Vadesiz Ticari Mevduat Hesabına
Faiz Tahakkuk Ettirilmesi
Vadesiz Ticari Mevduat Hesabına
Faiz Tahakkuk Ettirilmesi
Hesabın Kapatılması
Hesabın Kapatılması
Hesabın Kapatılması
Tahakkuk eden faizden hesaplanan vergi tutarı düşüldükten sonra kalan kısım
müşteriye nakden veya hesaben ödenir. Bu işlem aşağıdaki gibi kaydedilir.
Ticari Hesaplarla İlgili İşlemler
Krediler
 Kredi vermek (plasman) bankaların temel
işlevlerinden birisidir.
 Bankalar toplamış oldukları kaynakları, işletmelere
veya bireylere kredi olarak kullandırmaktadırlar ve
karşılığında faiz geliri elde etmektedirler.
 Bankaların aktiflerinde kredilerin yeri oldukça
büyüktür.
 Piyasa koşulları müsait oldukça kredilerin aktifler
içerisindeki payı da yükselmektedir.
Bankaların Kredi Verme Süreci
 Bankaların kredi verme işlemleri, müşterilerinin kredi talep




etmesi ile başlar.
Banka talep edilen kredinin türünü, miktarını ve kullanım
amacını belirler.
Banka ile kredi müşterisi arasında yapılan görüşme sonunda
müşteri hakkında bankaların uzmanlaşmış istihbarat servisleri
tarafından bilgi toplama çalışması yapılır.
Çalışma olumlu sonuçlanırsa müşteriden bir kısım bilgi ve
belgeler istenir. Bu bilgi ve belgeler alınarak bir kredi dosyasında
toplanır.
Daha sonra bu belgeler incelenerek kredi talep eden kişinin veya
firmanın kredi değerliliği hakkında bir kanaate ulaşılır. Bu
kanaat olumlu ise, kredi kararı alınır ve kredi verme kararı
müşteriye bildirilerek kredi sözleşmesi yapılır ve ilgiliye kredi
açılır.
Kredinin Kelime Anlamı
Ve
Kredinin Unsurları
 Kredinin sözlük anlamı saygınlık ve güven olup,
Latince'de inanma anlamına gelen "credere" kökünden
kaynaklanmaktadır.
 Kredi; bankanın yapacağı istihbarat sonucunda gerçek
ya da tüzel kişilere, yasaları, iç kurallarını ve kendi
kaynaklarını da göz önünde tutarak teminat karşılığında
ya da teminatsız olarak para,teminat ya da kefalet
vermek şeklinde tanıdığı olanak ya da sınırdır.
 Kredinin 4 temel unsuru mevcuttur.
Bu unsurlar; zaman, güven, risk ve gelir unsurlarıdır.
Bankaların Kredi Kullandırması
 Kredi açma yetkisi yönetim kuruluna aittir.
 Yönetim kurulu; kredi açma, onay verme ve diğer idari
esaslara ilişkin politikaları oluşturmak, bunların
uygulanmasını ve izlenmesini sağlamak ve gerekli
tedbirleri almakla yükümlüdür.
 Yönetim kurulu kredi açma yetkisini Kurul'ca
belirlenecek usul ve esaslar çerçevesinde kredi
komitesine veya genel müdürlüğe devredebilir.
 Genel müdürlük kendisine devredilen kredi açma
yetkisini diğer birimleri, bölge müdürlükleri veya
şubeleri aracılığıyla da kullanabilir.
Bankaların Kredi Kullandırması
 Bankalar sağladıkları kaynakları sınırsız kredi
şeklinde kullandıramazlar.
 Bankacılık Kanunu'nun 54. maddesine göre;
bankalarca, bir gerçek ya da tüzel kişiye veya bir risk
grubuna kullandırılabilecek kredilerin toplamı öz
kaynakların yüzde yirmi beşini aşamaz.
Kredinin yararları
 Kredi, tasarrufların atıl kalmasını önleyerek,
ekonominin hareketlenmesine imkan sağlar,
 Kredi, girişimcilerin tasarruflarını biriktirmelerini
beklemeden daha hızlı hareket etmelerine imkan
sağlar,
 Kredi, kişilerin gelecekte sahip olacakları gelirleriyle
yapacakları harcamaları önceden yapmalarına imkan
sağlar.
 Bankalar sağladıkları kaynakları sınırsız kredi şeklinde
kullandıramazlar. Bankalar kredi kullandırırken bazı
sınırlamalara tabidirler.
 Bankalarca, bir gerçek ya da tüzel kişiye veya bir risk
grubuna kullandırılabilecek kredilerin toplamı öz
kaynakların yüzde yirmi beşini aşamaz.
 Bankalar yaptıkları faaliyetler sonucunda
müşterilerinden aldıkları faiz ve komisyonlar
üzerinden % 5 oranında "Banka ve Sigorta
Muameleleri Vergisi (BSMV)" almakla yükümlüdürler.
Kredilerin Muhasebeleştirilmesi
 100-103 arası hesaplar; İskonto ve İştira Senetleri
 110-129 arası hesaplar; Kısa Vadeli Krediler
 130-149 arası hesaplar; Orta ve Uzun Vadeli Krediler
 172 ve 173 nolu hesaplar; Tasfiye Olunacak
Alacaklar/Tahsili Şüpheli Krediler
 174 ve 175 nolu hesaplar; Tahsili Şüpheli Ücret,
Komisyon ve Diğer Alacaklar hesap kodlarını içerir.
Kredilerin Muhasebeleştirilmesi
Örnek
Kredilerin Muhasebeleştirilmesi
Örnek
KKDF: Kaynak Kullanımı Destekleme Fonu
Ticari Belgeler Karşılığı Nakdi Kredi Kullandırılması ve
Muhasebeleştirilmesi
 Ticari belgeler karşılığı krediler; malı temsil eden
belgeler karşılığında kullandırılan kredilerdir.
 Bu şekilde açılan krediler boçlu cari hesap veya avans
şeklinde kullandırılabilmektedir.
 Bu tür kredide belgeler, temsil ettikleri malın bankaya
rehin edildiğini göstermek üzere banka lehine ciro
edilir. Bu belgelerin ciro edilmesiyle, malın bulunduğu
yerde bankaya rehin edilmesi sağlanmış olur.
 Ticari belgeler karşılığı kredi kullandırıldığında, ilgili
kredi kebir hesabı aktif karakterli bir hesap olması
nedeniyle borçlandırılır, kredi tahsilatında ise
alacaklandırılır. Kullandırılan kredi karşılığında alınan
faizler ise ilgili gelir hesabında izlenir.
Ticari Belgeler Karşılığı Nakdi Kredi Kullandırılması ve
Muhasebeleştirilmesi
Ticari Belgeler Karşılığı Nakdi Kredi Kullandırılması ve
Muhasebeleştirilmesi
Ticari Belgeler Karşılığı Nakdi Kredi Kullandırılması ve
Muhasebeleştirilmesi
Gayri Nakdi Kredilerin Muhasebeleştirilmesi
 Bir işin yapılmasını, bir malın teslim edilmesini veya bir
borcun ödenmesini taahhüt eden kişi veya kuruluşların,
bu taahhütlerini belirlenen koşullara uygun olarak
yerine getirmelerini veya borçlandıkları paraları
vadelerinde ödemelerini sağlamak üzere banka
tarafından karşı tarafa hitaben taahhütte bulunulması,
garanti verilmesi şeklinde kullandırılan kredilerdir. Bu
tür kredilerde banka ödünç para vermemektedir ve
bankanın saygınlığı garantisi verilmektedir.
Gayri Nakdi Kredilerin Muhasebeleştirilmesi
 Gayri nakdi krediyi kullanan taahhüdünü yerine
getirmez veya eksik yerine getirirse, banka alacaklının
veya işi yaptıranın uğradığı zararı tazmin etmekle
yükümlüdür.
 Bu kredilerde nakdi bir ödeme olmadığı için
müşteriden faiz alınması söz konusu değildir.
Müşteriden sadece komisyon ve BSMV tahsil edilir.
Gayri nakdi kredilerin kullandırılması esnasında nakdi
kredilerde olduğu gibi limit dahilinde işlem yapılır.
Hizmet ile Kambiyo İşlemleri
ve Muhasebeleştirilmesi
 Bankalar, kaynak sağlama ve kredi verme dışında
müşterilerine farklı hizmetler de sunmaktadırlar.
Bu
farklı hizmetler, ülkenin ekonomik ve sosyal gelişmişliğine,
bankanın büyüklüğüne ve faaliyet konusuna göre ülkeden
ülkeye ve bankadan bankaya çeşitlilik göstermektedir.
 Senet tahsili, müşteri adına paranakli, menkul kıymet
ihracına ve alım-satımına aracılık, emanet kabulü ve kiralık
kasa işlemleri bu farklı hizmetlere birer örnektir. Bankalar
sundukları bu hizmetler karşılığında faiz almamakta, ancak
bir gider karşılığı ve komisyon almaktadırlar.
Hizmet ile Kambiyo İşlemleri
ve Muhasebeleştirilmesi
 Ayrıca bankalarda kambiyo işlemleri yapılmaktadır.
Kambiyo işlemi, yabancı ülke paraları üzerinden
yapılan tüm işlemler ve bu işlemlerin ulusal para
birimine çevrilmesi işlemidir. Kambiyo işlemleri
efektif ve döviz üzerinden gerçekleştirilir.
SENET TAHSİL İŞLEMLERİ VE
MUHASEBELEŞTİRİLMESİ
 Bankalar, müşterilerinin alacaklısı olduğu senetleri onların
adına vekaleten tahsil ederler. Müşteri senetleri bankaya
bir bordro ekinde teslim eder. "Senet Tahsil Bordrosu"
olarak ifade edilen bu bordroda; müşterinin adı-soyadı
(ünvanı), senet borçlusunun adı-soyadı, senet bedelinin
ödenmemesi durumunda senedin protesto edilip
edilmeyeceği, tahsil edilecek şehir, senedin vadesi ve tutarı
gibi bilgiler yer alır.
 Eğer senet bordrosunda senet ödenmediği zaman protesto
edilmesi isteniyorsa, bu durumda banka ödenmeyen
senetleri protesto ettirerek müşterisine iade eder. Eğer
senedin protesto ettirilmesi istenmemişse, ödenmeyen
senetler protesto ettirilmeksizin müşteriye iade edilir.
SENET TAHSİL İŞLEMLERİ VE
MUHASEBELEŞTİRİLMESİ
 Senetlerin tahsili sırasında yapılan işlemler şöyle sıralanabilir:
 • Senetlerin tahsile alınması ve saklanması,
 • Senedin borçlusunun başka bir şehirde olması halinde, senet




bedellerinin tahsil edilmek üzere senetlerin ilgili şubeye
gönderilmesi,
• Senetlerin tahsil edilmesi,
• Tahsil komisyonu ve gider vergisinin (BSMV) tahakkuk
ettirilmesi,
• Tahsil edilen senet tutarının müşteriye ödenmesi veya
müşterinin hesabına kaydedilmesi,
• Tahsil edilemeyen senetlerin müşteriye iade edilmesi (eğer
protesto ettirilmesi isteniyorsa, protesto ettirildikten sonra).
SENET TAHSİL İŞLEMLERİ VE
MUHASEBELEŞTİRİLMESİ
 Senetlerin Tahsile Alınması
 Senetlerin tahsil edilmesi için bankaya verilmesi
durumunda, senetleri alan şube, bu işlemi Nazım
 Hesaplarda izler. Eğer senetler tahsil edilmek üzere
başka bir şubeye gönderilecekse, senetleri alan şube
tarafından bu senetler portföyden çıkarılacak ve
senetleri tahsil edecek olan şube de, bu senetleri kendi
portföyüne alacaktır. Senetleri tahsil edecek şube de
bu işlemleri Nazım Hesaplarda izleyecektir.
SENET TAHSİL İŞLEMLERİ VE
MUHASEBELEŞTİRİLMESİ
SENET TAHSİL İŞLEMLERİ VE
MUHASEBELEŞTİRİLMESİ
SENET TAHSİL İŞLEMLERİ VE
MUHASEBELEŞTİRİLMESİ
Senetlerin Tahsil Edilmesi
 Senetlerin vadeleri dolduğunda banka tarafından
tahsilatları yapılır. Tahsil edilen tutarlar, müşteriye
nakit olarak ödenir ya da müşterinin hesabına
kaydedilir. Banka tahsil hizmeti nedeniyle, tahsil ettiği
senet tutarı üzerinden komisyon alır ve Banka ve
Sigorta Muamale Vergisi (BSMV) kesintisi yapar. Tahsil
edilmiş olan senetlerin tutarları Nazım Hesaplardan
çıkarılır.
Senetlerin Tahsil Edilmesi
Senetlerin Tahsil Edilmesi
Senetlerin Tahsil Edilmesi
Senetlerin Tahsil Edilmesi
Senetlerin Tahsil Edilmesi
Senetlerin Tahsil Edilememesi
 Senetlerin vadeleri dolduğunda banka tarafından tahsil
edilememesi durumunda senetler protesto ettirilir.
 Ancak, tahsil senetlerinin protesto edilebilmesi için,
müşterinin senet bordrosunda senetlerin borçlusu
tarafından vadelerinde ödenmediği takdirde protesto
ettirileceği şartını koymuş olması gerekir. Eğer senet
bordrosunda böyle bir şart konulmamışsa, banka senetleri
protesto ettirmeden doğrudan doğruya müşteriye iade
edecektir. İade edilen senet tutarı Nazım Hesaplardan
çıkarılır. Protesto gideri ise müşteriden tahsil edilir.
Senetlerin Tahsil Edilememesi
Bankaların müşterilerine sundukları hizmetlerden
birisi de "havale" veya "çek keşidesi" biçiminde para
nakline aracılık etmektir.
Havale İşlemi ve
Muhasebeleştirilmesi
 Banka açısından havale, başka bir yerde ödenmek
üzere bir banka şubesine yatırılan paranın gönderenin
isteğine göre ödenmesi ya da hesaba alacak
kaydedilmesidir. Havale  cinsinden olabileceği gibi
yabancı para cinsinden de yapılabilir. Havalenin
konusunu teşkil eden para, müşteriden nakden veya
hesaben tahsil edilebilir. Bir havalede; havale emrini
veren (amir), havaleyi ödeyecek olan (muhatap) ve
havale tutarını alacak olan (lehdar) olmak üzere üç
taraf bulunur.
Havale İşlemi ve
Muhasebeleştirilmesi
 Havale işleminde müşteri banka şubesine müracaat
ederek havale yaptırmak istediğini bildirir. Banka
şubesi, müşteriden havalenin ne şekilde yapılmak
istendiğini öğrenecektir. Havale işlemi mektup, telgraf
veya telefonla gerçekleştirilebilir. Daha sonra banka
müşterinin isteklerini dikkate alarak alınacak
komisyon tutarını, gider karşılığını ve BSMV tutarını
hesaplar. Banka, bu tutara havale bedelini de ekleyerek
müşteriden nakden veya hesaben tahsil eder.
Havale İşlemi ve
Muhasebeleştirilmesi
 Havale işleminin iki aşaması vardır.
 Birinci aşama; havalenin kabul edilmesi, ikincisi
aşama ise; lehdara havale tutarının ödenmesidir.
Birinci aşama, havaleyi kabul eden şube tarafından
gerçekleştirilir.
 İkinci aşama ise, havaleyi ödeyecek olan şube
tarafından gerçekleştirilir.
Havale İşlemi ve
Muhasebeleştirilmesi
Havale İşlemi
ve
Muhasebeleştirilmesi
Çek Keşide İşlemi ve
Muhasebeleştirilmesi
 Çek keşide işlemi, para nakil işlemi yaptırmak isteyen
müşteriye kendi emrine veya belirteceği bir kişi emrine çek
düzenlenmesi işlemidir. Çek keşide ettirmek isteyen
müşteri, çek tutarını banka şubesine yatıracaktır.
 Çek keşide işlemi, havale işlemine benzerlik gösterir. Çek
keşide işleminde, muhatap olan banka şubesi, lehdarın
çeki ibraz etmesi (göstermesi) üzerine çek tutarını lehdara
öder. Çeki düzenleyen banka şubesi, bu hizmeti
karşılığında müşteriden bir komisyon alır.
 Çek keşide işleminin iki aşaması vardır. Birinci aşama;
çekin keşide edilmesi (düzenlenmesi), ikinci aşama ise;
çekin muhatap banka şubesi tarafından ödenmesidir.
Çek Keşide İşlemi ve
Muhasebeleştirilmesi
Çek Keşide İşlemi ve Muhasebeleştirilmesi
MENKUL KIYMET ALIM VE
SATIMINA ARACILIK İŞLEMLERİ
 Ortaklık veya alacaklılık hakkı sağlayan, belirli bir
meblağı temsil eden, yatırım aracı olarak kullanılan,
dönemsel gelir getiren, seri halinde çıkarılan, ibareleri
aynı olan ve şartları belirlenmiş olan kıymetli evraklara
menkul kıymet denir. Hisse senetleri, hazine bonoları,
devlet tahvilleri, banka bonoları, banka garantili
bonolar, finansman bonoları, gelir ortaklığı senetleri,
yatırım fonu katılma belgeleri, varlığa dayalı menkul
kıymetler vb. menkul kıymetlere birer örnektir.
MENKUL KIYMET ALIM VE SATIMINA ARACILIK
İŞLEMLERİ
 Menkul kıymetler, menkul kıymetler borsasında işlem
gördüklerinde, yatırımcılar tarafından ya bankalar ya da aracı
kurumlar kanalıyla belli bir komisyon ödenmek suretiyle
alınıp satılabilirler.
 Bankalar borsada işlemleri aracı kurumlar yardımıyla
gerçekleştirmektedirler. Bu nedenle banka, aracı kuruma
yaptığı iş karşılığında bir ücret ödeyecektir. Banka "KURTAJ"
olarak ifade edilen bu ücreti, daha sonra müşteriden tahsil
edecektir.
 Diğer bir ifadeyle KURTAJ: Aracı kuruluşların, aracı olarak
Borsada gerçekleştirdikleri işlemler karşılığında menkul
kıymetlerin işlem fiyatlarıyla hesaplanan tutar üzerinden
müşterilerinden aldıkları komisyondur. Kambiyo ve menkul
değerler borsalarında faaliyette bulunan borsa acentelerinin
,müşterileri adına yaptıkları alım satımlar üzerinden
aldıkları ücrettir.
MENKUL KIYMET ALIM VE
SATIMINA ARACILIK İŞLEMLERİ
 Menkul kıymet satın almak isteyen müşteri alımla
ilgili parayı bankaya nakden ödeyecektir. Eğer
müşterinin bankada hesabı varsa, alıma ilişkin tutar
bankada bloke edilir. Bundan sonra yapılacak olan
borsadan bu menkul kıymetlerin satın alınmasıdır.
Bunun için banka aracı kuruma satın alınacak menkul
kıymete ilişkin bilgileri iletir ve alış emrini verebilir.
Ancak bir çok banka satın alma işlemini uzmanlaşmış
şubeleri aracılığı ile gerçekleştirmektedir.
MENKUL KIYMET İHRACINA
ARACILIK İŞLEMLERİ
 Bankalar özel ve kamu kurumlarının çıkaracakları
menkul kıymetlerin satışına belirli bir ücret-komisyon
karşılığında aracılık ederler. Bu işlem için şirketlerin
(kurumların) bankaları tercih etmelerinin nedenleri
şunlardır:
 Bankaların coğrafik olarak geniş bir alanda faaliyetlerini
sürdürüyor olmaları ve geniş bir tasarrufçu kitlesine
ulaşabilmeleri,
 Bankaların bilgi işlem alt yapılarının yeterli ve kapsamlı
olması,
 Bankaların güvenilir kuruluşlar olmalarıdır.
EFEKTİF ALIM-SATIM İŞLEMLERİ VE
MUHASEBELEŞTİRİLMESİ
 Efektif alım-satım işlemi bankaların yaygın olarak yürüttükleri





kambiyo işlemlerinden biridir. Efektif alım işleminde bankalar
müşterilerinin getirdikleri efektifleri satın alır ve karşılığında TL
öderler. Efektif alım işleminde müşterinin satmak üzere
bankaya getirdiği efektifle ilgili olarak, bankada işlemi yapacak
olan görevli aşağıdaki şu konulara dikkat etmek zorundadır:
Efektifin kağıt para olması (madeni paralar uygulamada alımsatım işlemine konu olmazlar),
Efektifin ülkemizde alım-satımı yapılan konvertibl dövizlerden
(serbestçe diğer ülke paralarına çevrilebilen dövizler) olması,
Efektifin sahte olmaması,
Efektifin tedavülden kalkmamış olması,
Efektifin özelliğini yitirecek derecede yırtık ve noksan
olmaması.
EFEKTİF ALIM-SATIM İŞLEMLERİ VE
MUHASEBELEŞTİRİLMESİ
 Müşteri efektif satın almak istediğinde yani banka
tarafından müşteriye efektif satıldığında ise, banka TL
karşılığında müşteriye efektif verir. Efektifin satışında
dikkat edilmesi gereken konu, efektifin alış ve satış
kuru arasındaki farkın kambiyo karı olarak
muhasebeleştirilmesidir. Böylece, efektif alım
satımından elde edilen kar ile yabancı paranın TL
karşısında değer kazanmasından dolayı ortaya çıkacak
kar ayrı ayrı belirlenmiş olacaktır.
EFEKTİF ALIM-SATIM İŞLEMLERİ VE
MUHASEBELEŞTİRİLMESİ
DÖVİZ TEVDİAT İŞLEMLERİ VE
MUHASEBELEŞTİRİLMESİ
 Osmanlıca-Türkçe sözlükte tevdiat, (bir bankaya)
yatırma, koyma olarak tanımlanmaktadır. Döviz
tevdiat işlemleri, Türkiye'de veya yurt dışında yerleşik
gerçek veya tüzel kişiler adına konvertibl dövizler
üzerinden bankalara yatırılan paralara ilişkin
işlemlerdir. Bu işlemlere ilişkin açılan mevduat
hesaplarına "döviz tevdiat hesabı" denir. Ülkemizdeki
düzenlemeler, kişilerin beraberinde döviz
bulundurmalarını serbest bırakmıştır ve kişiler
isterlerse söz konusu dövizlerini bankalarda
açtıracakları döviz tevdiat hesaplarında
tutabilmektedirler.
DÖVİZ TEVDİAT İŞLEMLERİ VE
MUHASEBELEŞTİRİLMESİ
 Döviz tevdiat hesabı, vadeli veya vadesiz olarak
açılabilmektedir. Tekdüzen Hesap Planı'nda döviz
tevdiat hesapları, mevduat hesaplarında olduğu gibi
sınıflandırılmıştır. Örneğin; gerçek kişilerin
açtırdıkları vadesiz döviz tevdiat hesapları 301 DÖVİZ
TEVDİAT HESABI-VADESİZ' de izlenirken, gerçek
kişilerin açtırdıkları vadeli döviz tevdiat hesapları 311
DÖVİZ TEVDİAT HESABI-VADELİ'de izlenir. Bu
hesaplar pasif nitelikli olup, sabit fiyat üzerinden
hareket görür. Her dönem sonu, hesap bakiyesi
değerleme işlemine tabi tutularak, Türk parasına
dönüştürülür.
DÖVİZ TEVDİAT İŞLEMLERİ VE
MUHASEBELEŞTİRİLMESİ
 Döviz tevdiat hesapları; efektif, havale veya çek karşılığında
açılabilir. Doğal olarak, gelen havale veya alınan çek döviz
cinsinden olmak zorundadır. Bu hesaplara faiz tahakkuku,
döviz cinsi üzerinden ve döviz olarak yapılır. Eğer döviz
tevdiat hesabı vadesiz ise, hesabın kapatılması tarihinde ve
hesaba yıl sonlarında faiz tahakkuk ettirilir. Vadeli döviz
tevdiat hesabında ise, faiz vade sonlarında ve hesap
kapatılması tarihinde tahakkuk ettirilir. Döviz cinsinden
hesaplanan faiz, Döviz Tevdiat Hesabı'na alacak
kaydedilecek, bu faiz üzerinden hesaplanacak Menkul
Sermaye İradı Gelir Vergisi Döviz Tevdiat Hesabına borç
kaydedilerek tahsil edilecektir. Döviz cinsi üzerinden
yapılan bu kayıtların TL karşılıkları da ilgili hesaplara
kaydedilecektir
DÖVİZ TEVDİAT İŞLEMLERİ VE
MUHASEBELEŞTİRİLMESİ
DÖVİZ TEVDİAT İŞLEMLERİ VE
MUHASEBELEŞTİRİLMESİ
DÖVİZ TEVDİAT İŞLEMLERİ VE
MUHASEBELEŞTİRİLMESİ
DÖVİZ TEVDİAT İŞLEMLERİ VE
MUHASEBELEŞTİRİLMESİ
DÖVİZ TEVDİAT İŞLEMLERİ VE
MUHASEBELEŞTİRİLMESİ
DÖVİZLİ HAVALE İŞLEMLERİ VE
MUHASEBELEŞTİRİLMESİ
 Bankalar, Türk parası ile olduğu gibi döviz üzerinden de havale
işlemi (yabancı para ile havale) yapabilirler. Dövizli Havaleler,
gönderilen dövizli havaleler ve gelen dövizli havaleler biçiminde
iki türlü olabilir.
 Gönderilen Dövizli Havaleler; bankaya başvuran bir
müşterinin başka bir yerdeki kişi ya da kişiler lehine yabancı para
üzerinden ödenmek havale emri vermesidir. Müşteri, havale
emrinin karşılığı ile komisyon ve vergileri Türk parası olarak
ödeyebileceği gibi, yabancı para olarak da ödeyebilir.
 Gelen Dövizli Havaleler; şubelerden veya muhabirlerden yurt
içindeki kişi ya da kişilere ödenmek üzere havale emri
alınmasıdır.
 Yabancı paralı havale işlemleri esas olarak yurt dışı banka veya
şubeler aracılığıyla yapılmaklabirlikte, bu işlemlerin yurt içi
muhabirler veya şubelerle yapılması da mümkündür.
DÖVİZLİ HAVALE İŞLEMLERİ VE
MUHASEBELEŞTİRİLMESİ
DÖVİZLİ HAVALE İŞLEMLERİ VE
MUHASEBELEŞTİRİLMESİ
A Bankası Balıkesir Şubesi müşterilerinden Fatih Üner'e ödenmek üzere yabancı bir
bankadan 20.000 Amerikan Doları ($) havale emri alınmıştır. Havale tutarı
müşteriye TL olarak ödenmiştir. 1 $ = TL 1,70’dir.
DÖVİZLİ HAVALE İŞLEMLERİ VE
MUHASEBELEŞTİRİLMESİ
Kredi Kartları
 Günümüzde bankaların en önemli hizmetlerinden biri de
kredi kartlarıdır. Kredi kartları sayesinde ödemeler sistemi
etkin hale gelmiştir. Kredi kartı sisteminde işlemler üç taraf
arasında meydana gelmektedir.
- Kredi kartını veren banka veya mali kuruluş
- Kredi kartı hamili
- Kredi kartı ile satış yapan iş yerleri
 Kredi kartı temini için şahıslar kredi kartı kuruluşlarına
üye olmaktadırlar. Kredi kartı sahibi, anlaşmalı iş
yerlerinden kendisine tanınan limit kadar alışveriş yapma
imkânına sahiptir. Ayrıca, kartı aldığı bankadan nakit avans
şeklinde para da çekebilmektedir
Kredi Kartları
 Alışveriş sırasında nakit ödeme yerine kredi kartı ibraz
edilmektedir. Kredi kartı, firmada bulunan bankanın post
makinesinden geçirilerek satış belgesi kart sahibi
tarafından imzalanmakta veya şifre girişi yapılarak belge
alınmaktadır. Belge üç adet çıkartılır, bir nüshası kart
sahibine verilir, bir nüshası firmada kalır, bir nüshası da iş
yeri tarafından yapmış olduğu satışlardan dolayı nakit
tahsil etmeyen iş yeri, daha önceden banka ile imzalamış
olduğu sözleşme hükümleri çerçevesinde belirlenen
dönemler içerisinde satışlardan topladığı bu belgeleri
bankaya vererek bedellerini tahsil eder.
Kredi Kartı Üyeliği
 Kredi kartı almak isteyen bir kişi bir banka şubesine giderek
Kredi Kartı Başvuru Formu doldurur. Kredi kartı başvuru formu
ile birlikte Üyelik Sözleşmesi de imzalanır. Formu doldurarak
başvuru yapan ve kredi kartı isteyen kişinin formu banka şubesi
tarafından değerlendirilir ve istihbarat yapılır. Bankanın bu
konudaki şartlarına uygun ise kredi kartı başvurusu kabul
edilerek kişiye kredi kartı verilir. Başvuru sahibi isterse aile
bireyleri için ek kart da çıkartabilir.
Kredi Kartı Üyeliği
 Kredi kartı alan müşteri kart limitine göre harcamalarını
yapacaktır. Kart borcuna ait hesap ekstresi (hesap bildiril
cetveli) her bir kart sahibinin posta adresine gönderilecektir.
Hesap ekstresinde; hesap kesim tarihi, son ödeme tarihi
bildirildiği gibi, kart sahibinin yaptığı harcamalar tarih sırası
ile tek tek dökümü yazılı olarak bulunur. Toplam borç ve
ödemesi gereken tutar da bu hesap bildirim cetvelinde
bulunur. Kart sahibi isterse kredi kartı borcunu bankanın
internet sayfasından da takip edebilir.
Banka İşletmelerinde Dönem Sonu İşlemleri
ve
Finansal Tablolar
 Tüm işletmelerde dönem sonu işlemlerinin başka bir
ifadeyle envanter işlemlerinin temel amacı,
işletmelerin finansal yapısını gösteren bilanço ile gelir
ve giderlerini buna bağlı olarak da dönem kâr veya
zararıyla ilgili faaliyet sonuçlarını gösteren gelir
tablosunun düzenlenmesidir. Bu tablolarda yer alan
bilgilerin doğru ve güvenilir olması için muhasebenin
genel kabul görmüş ilkelerine uyulmuş olması gerekir.
Bunun için muhasebe dışı envanterin yapılması yeterli
olmaz muhasebe içi envanterin yani gerekli sayım ve
düzeltmelerin de yapılmış olması gerekir.
Banka İşletmelerinde Dönem Sonu İşlemleri
ve
Finansal Tablolar
 Muhasebe uygulamalarında envanter işlemleri genel olarak






aşağıdaki sıraya göre yapılır:
1. Dönem sonunda muhasebe kayıtlarına göre genel geçici
mizan düzenlenir.
2. Muhasebe dışı envanter işlemleri yapılarak iktisadi
kıymetlerin gerçek durumu tespit edilir.
3. Muhasebe dışı envanter sonuçları ile genel geçici mizan
karşılaştırılır, varsa farklar bulunur.
4. Bulunan farkların sebeplerine göre gerekli düzenleyici
muhasebe kayıtları yapılarak muhasebe içi envanter
işlemleri yapılır.
5. Muhasebe kayıtları ile envanter sonuçlarının uyumu
sağlanarak genel kesin mizan düzenlenir.
6. Daha sonra finansal tablolar düzenlenir.
BANKA İŞLETMELERİNİN FİNANSAL
TABLOLARI
 Genel olarak finansal tablolar, bilanço, gelir tablosu, satışların
maliyeti tablosu, fon akım tablosu, nakit akım tablosu, kâr
dağıtım tablosu, öz kaynaklar değişim tablosundan oluşur. Bu
finansal tablolardan en önemlileri bilanço ve gelir tablosudur.
 Finansal tablolar, işletmenin finansal durumunun ve finansal
performansının biçimlendirilmiş sunumudur. Genel amaçlı
finansal tabloların hedefi, geniş bir kullanıcı kitlesinin
ekonomik kararlar almalarına yardımcı olan işletmenin
finansal durumu, finansal performansı ve nakit akışları
hakkında bilgi sağlamaktır. Ayrıca finansal tablolar,
yöneticilerin kendilerine emanet edilen kaynakları, ne
etkinlikte kullandıklarını da gösterir
Finansal tabloların nitelikleri
 Finansal tabloların nitelikleri, finansal tabloları
kullanıcıları için faydalı hale getiren yönleridir.
Anlaşılabilirlik, ihtiyaca uygunluk, güvenilirlik ve
karşılaştırılabilirlik finansal tabloların başlıca niteliklerini
oluşturur.
 Anlaşılabilirlik, finansal tablolarda sunulan bilgilerin
kullanıcılar tarafından kolayca anlaşılabilmesini ifade eder.
Ticari ve ekonomik faaliyetler ve muhasebe konusunda
makul düzeyde bilgi sahibi olup, sunulan bilgileri makul
bir dikkatle değerlendirmeye istekli kişiler tarafından
anlaşılabilecek düzeydeki finansal tabloların anlaşılabilirlik
özelliğini taşıdığı kabul edilir.
Finansal tabloların nitelikleri
 İhtiyaca uygunluk, finansal tablolarda sunulan bilgilerin
faydalı olabilmesi için, bu bilgilerin kullanıcıların
ekonomik karar alma ihtiyaçlarına uygun olmasını ifade
eder. Geçmiş, şimdiki ve gelecek olayların
değerlendirilmesini veya önceki değerlendirmelerin gözden
geçirilmesini sağlamak suretiyle, finansal tablo
kullanıcılarının ekonomik kararlarını etkileyen bilgi,
ihtiyaca uygunluk özelliğini taşıyor kabul edilir.
 Güvenilirlik, bilginin faydalı olabilmesi için, güvenilir
olması gerektiğini ifade eder. Önemli hataları içermeyen,
yanlı olmayan ve temsil etmesi beklenen veya temsil ettiği
iddia edilen işlem ve olayları, kullanıcılara dayanak olabilen
bir bilginin güvenilir olma özelliğini taşıdığı kabul edilir.
Finansal tabloların nitelikleri
 Karşılaştırılabilirlik, finansal durum ve performans
eğilimlerinin tespitine imkan verecek şekilde, bir
şirketin finansal tablolarının önceki dönemlerle
karşılaştırılabilir nitelikte olmasını ifade eder.
 Bunun yanında, finansal tabloların, finansal durum,
performans ve finansal durumda değişimi
değerlendirmeyi sağlamaya yönelik olarak, şirketler
arasında da karşılaştırma yapmaya olanak sağlaması
zorunludur. Bu çerçevede, benzer işlemlerin finansal
sonuçları, tüm şirketlerde sürekli ve tutarlı olarak aynı
şekilde finansal tablolarda gösterilmeli ve
değerlenmelidir.

similar documents