Document

Report
វិទ្យាស្ថានខ្មែរជំនាន់ថ្ែី
INSTITUTE OF NEW KHMER
មហាវិទ្យាល័យក្រប់ក្រងពាណិជចរមែ និងសទ្យេច្រណ៍
ម៉ា ក្រូសេដ្ឋរិច្ច
Macro-Economic
បសក្ងៀនសោយ៖
ស្ថស្ត្ស្ថាចារយ៖ សៅ ក្បុេ
ឆ្នំទ្យី២ ឆមេទ្យី២
1
វិទ្យាស្ថានខ្មែរជំនាន់ថ្ែី
INSTITUTE OF NEW KHMER
មហាវិទ្យាល័យក្រប់ក្រងពាណិជចរមែ និងសទ្យេច្រណ៍
CHAPTER 3 :
ការវាេ់ខ្វងផលិតផលជាតិ និងច្ំណូលជាតិតTHE MEASUREMENT NATIONAL
OUTPUT AND NATIONAL INCOME
បសក្ងៀនសោយ៖
ស្ថស្ត្ស្ថាចារយ៖ សៅ ក្បុេ
ឆ្នំទ្យី២ ឆមេទ្យី២
2
• សោលបំណងននសមសរៀន៖
ជំពូរទ្យី៣៖ ការវាេ់ខ្វងផលិតផលជាតិ និងច្ំណូលជាតិ
• កំណត់និយមន័យផលិតផលកនុងស្រ ុកររុប
• កំណត់អតថ ន័យននតនមៃ បន្នថ ម ទំនិញអនត រការ ី ទំនិញ
បស្បើស្ារ់ចុងបស្កាយ និងគណនតនមៃ បន្នថ ម
• បង្ហាញអំពីទំនិញបរវាកមម ទ ំងឡាយន្ែលបគមិនរាប់
បញ្ចល
ូ កនុង DGP
ិ សាស្តរត​កនុងការគណនាផលិតផលកនុងស្រ ុក
• បង្ហាញពី វធី
ររុប
• បស្បើស្ារ់គណនីចំណូលជាតិកនុងការបកស្សាយបរែច កិច
3
ជំពូរទ្យី៣៖ ការវាេ់ខ្វងផលិតផលជាតិ និងច្ំណូលជាតិ
I. សេច្រដីសផដើម៖
រង្ហារ់ជាផល វូ ការពីរស្បបេទននផលិតផលជាតិគឺ៖
1.
ផលិតផលកនុងស្រ ុកររុប (GDP: Gross Domestic
Product), ផលិតផលជាតិររុប (GNP: Gross National
Product)
2. ផលិតផលកនុងស្រ ុកររុបរុទធសាធ
(NDP:
Net
Domestic Product), ផលិតផលជាតិរុទធ (NNP: Net
National Product)
4
ជំពូរទ្យី៣៖ ការវាេ់ខ្វងផលិតផលជាតិ និងច្ំណូលជាតិ
II. ផលិតផលរនុងក្េុរេរុប (Gross Domestic Product):
បែើមបីវារ់នូវផលិតផលជាតិ​អនកបរែខ កច
ិ ​ស្តូវាន​បស្បើ
ស្ារ់​នូវ​រង្ហារ់​មួយគឺ ផលិតផល​កនុង​ស្រ ុក​ររុប (Gross
Domestic Product)។
ផលិតផល​កនុងស្រ ុក​ររុប គឺជារង្ហារ់រ​ ូបិយវតថុ​ននទី​ផារ​
ររុបទ
​ ំនិញ​ និង​បរវាកមម ​ចុងប​ ស្កាយ​ន្ែល​ាន​ផលិត​បៅ
កនុងស្​ពំន្ែន​ននស្បបទរ​បោយ​មិនគិតព
​ ី​រញ្ជាតិ​ននអន ក​ផលិ
ត​ន្ែលជាទូ បៅបគគិត​កនុង​រយៈបពល​មួយ​ឆ្នំ។ ផលិតកនុង​
ស្រ ុក​ររុប​គឺ​រង្ហារ់​មួយ​ែ៏រំ​ខាន់​ និងទូ លំ​ទូលាយ​ន្ែល​អនក​
រថ ិតា
ិ​ ន​យក​មក​អនុវតត នប៍​ ៅកនុង​បរែច កិច។
5
II. ផលិតផលរនុងក្េុរេរុប (Gross Domestic Product):
កត្តតន្ែលមាន​​ឥទធ ិពល​បៅបលើផលិត​ផល​កនុង​ររុប​របរ់​
បរែច កិច​គឺមានបី៖
-
ទី១
គឺប រ ិមាណននធនធាន​ន្ែល​យក​មកបស្បើស្ារ់​កនុង​
ែំបណើរ​ការ​ផលិតកមម ។
- ទី២ គឺគុណភា
​ ពននធនធាន​ទ ំងបនាោះ​ ឧ. បរែច កច
ិ ​ស្តូវ
មាន​ការ​ផគត់ផគង​ន់ នធនធាន​ធមម ជាតិ​ និងទំនញ
ិ មូ លធន​ស្គប់​
ស្ាន់​បែើមបី​ឲ្យមាន​ផលិតភាព​ខ្ពរ់។​
- ទី៣ គឺស្បរិទធិភាព​កនុង​ការ​បស្បើស្ារ់​ធនធាន​ទ ំង​បនាោះ។​
ស្បរិនប​ បើពួកបគបចោះបស្បើស្ារ់​ធនធាន​ទ ំង​បនាោះកនុងែ
​ ំបណើរ
ការ​ផលិតកមម ​ាន​លអ​ស្បបរើរ​
បនាោះផលិត​កនុង​ស្រ ុក​ររុប​នឹង​
6
II. ផលិតផលរនុងក្េុរេរុប (Gross Domestic Product):
បញ្ហាមួ ​យ​ដែល​ចោទ​សម្រាប់​អ្នក​ចសែឋ កិច្ច​ច
វាស់
និង​គណ
ោះគឺ
ម្ររូវ​
ផលិរផល​កនុង​ម្រស ុក​តាម​រចបៀបណា?
ពីចម្ររោះថាផលិរ​ផល​សចម្រមច្​របស់​ម្រក ុម​ហ៊ុន​មួយ​វានឹង​
ក្លាយ​ចៅជាវរថុ​ធារ៊ុចែើម​របស់​ម្រក ុម​ហ៊ុន​មួយ​ចទៀរ។ ចបើសិន​
ជាចយើង​បូក​បញ្ចូល​រម្មា ផលិរផល​ម្រក ុម​ហ៊ុន​ទង
ាំ អ្ស់​ ច
ចយើង​នឹងទទួ លបាន​ច្ាំនួនស
​ រ៊ុប​ដែល​ចលើស​ល៊ុបពី
ផលិរផល​សរ៊ុបជាក់ដសែង​របស់​ច ឿន​ចសែឋ កិច្ច។
7
ោះ
ជំពូរទ្យី៣៖ ការវាេ់ខ្វងផលិតផលជាតិ និងច្ំណូលជាតិ
II. ការវាេ់ខ្វងផលិតផលរនុងក្េុរេរុប៖
១. ខ្ននតរូបិយវតាុ៖
ផលិតផលជាតិេរុបក្តូវបានរណនាសោយខ្ផែរសលើរូបិយវតាុ ស ើយឯរតារិតរបេ់វាជារូបយិ វតាុជាតិ។
តនមៃទ្យីផារ (Market Value): រឺជារង្វាេ់ននតនមៃផលិតរមែសៅរនុងសេដ្ឋរិច្ខ្ច ដ្លវាជាផលិតផលរនុងក្េុរេរុប
ជារ់លារ់េាិតរនុងរយៈសពលមៃី ស ើយឯរតារិតរបេ់វាជារូបិយវតាជាតិ
ុ របេ់ក្បសទ្យេនិមួយច្ំសពាោះក្បសទ្យេរមពុជារឺសរៀល(៛) ជួន
កាលស ៀបសៅនឹងរូបិយប័ណណបរសទ្យេដ្ូច្ជាដ្ុលាៃ ($) ជាសដ្ើម។
8
ខ្ននតរូបិយវតាុជាតិ (៛)
9
រូបិយប័ណណបរសទ្យេ($)
10
ជំពូរទ្យី៣៖ ការវាេ់ខ្វងផលិតផលជាតិ និងច្ំណូលជាតិ
II. ការវាេ់ខ្វងផលិតផលរនុងក្េុរេរុប៖
២. ទ្យំនិញសក្បើក្បាេ់ច្ុងសក្កាយ (Final Goods)៖
តនមៃទ្យំនិញ និងសេវារមែច្ុងសក្កាយ (Final Goods & Service): ផលិតផលរនុងេរុបរ៏បានរាប់បញ្ចលូ ផងខ្ដ្រនូវទ្យំនញិ និងសេ
វារមែច្ុងសក្កាយ។ ទ្យំនិញ និងសេវារមែច្ុងសក្កាយរឺជាទ្យំនិញខ្ដ្លបានទ្យិញេក្មប់សក្បើក្បាេ់ច្ុងសក្កាយស ើយមិនស ាើការបខ្មៃងសដ្ើមបីលរ់ស ើងវិញសទ្យ។ រំ ុេខ្ដ្លនឹង
សរើតស ើងសៅរនុងការរណនាផលិតផលរនងុ ក្េុរេរុបរឺការរាប់ពីរដ្ង (Double Counting) ច្ំសពាោះបញ្ហារាប់សទ្យារដ្ងសរអាច្សោោះក្ស្ថយបាន
សោយខ្ញរផលិតផលជាពីរក្បសេទ្យរឺ ផលិតផលេសក្មច្ និងផលិតផលអនារការី។ ផលិតផលអនារការី (Intermediate Goods) រឺជា
ទ្យំនិញខ្ដ្លសរយរសៅបខ្មៃងជាទ្យំនិញមួយសផេងសទ្យៀត សដ្ើមបីលរ់ស ើងវិញឲ្យអនរសក្បើក្បាេ់ច្ុងសក្កាយ (Final Consumer)។
11
ជំពូរទ្យី៣៖ ការវាេ់ខ្វងផលិតផលជាតិ និងច្ំណូលជាតិ
II. ការវាេ់ខ្វងផលិតផលរនុងក្េុរេរុប៖
២. ទ្យំនិញសក្បើក្បាេ់ច្ុងសក្កាយ (Final Goods)៖
តនមៃបខ្នាម (Value Added): រឺជាការសរើនស ើងននតនមៃរបេ់ទ្យំនិញនីមួយៗ រនុងដ្ំណារ់កាលនីមួយៗននដ្ំសណើរការ
ផលិតរមែ ឬជាតនមៃេុទ្យធស្ថ ននផលិតផលរបេ់ក្រុម ុនមួយខ្ដ្លជាការរួមវិភារទានពិតក្បារដ្ច្ំសពាោះផលិតផលជាតិេរុប។
12
ជំពូរទ្យី៣៖ ការវាេ់ខ្វងផលិតផលជាតិ និងច្ំណូលជាតិ
ឧ. ែំណាក់កាលវតថុធាតុបែើម​រហូ ត​ែល់ការលក់​បរៀវបៅ
ឆ្ៃ ងកាត់​ែំណាក់កាល​ជាបស្ចើន​ែូច​ប រ ិយាយ​កនុង​ត្តរាងខាង
បស្កាម៖
រម្មា ទាំនិញអ្នត រក្លរ ី​ រម្មា បដនែ ម
ច្ាំនួនទឹកម្របាក់
ែាំណាក់ក្លលអ្នត រក្លរ ី
Intermediate Stage
ម្នក្លរម្របរិបរត ិ
Amount of
Transaction
Cost of
Intermediate
Goods
Value
Added
Tree sold to pulp
company
$0.05
$0.00
$0.05
Pulp sold to
wholesaler
$0.60
$0.05
$0.55
Paper sold to
bookstore
$0.75
$0.60
$0.15
Paper sold to student
$1.00
$0.75
$0.25
Total
$2.40
$1.40
$1.00
ជំពូរទ្យី៣៖ ការវាេ់ខ្វងផលិតផលជាតិ និងច្ំណូលជាតិ
- ដ្ំណារ់កាលទ្យី១៖ បរាងចស្កស្កោរទិញប​ ែើម​ប
ើ បែើមឬរសីពីនស្ព
គប់​ឬពីស្បជាជន​បែើមបីផលិតស្កោរ។
- ដ្ំណារ់កាលទ្យី២៖ អន កលក់ ឬបរាងចស្ក​ផលិតបរៀវបៅ ទិញស្កោរ​
ពីបរាង​ចស្ក​ស្កោរ​បែើមបីផ
​ លិត​បរៀវបៅ។
- ដ្ំណារ់កាលទ្យី៣៖ អន កលក់បរៀវបៅ ឬបណា
ា ារ​ទិញប​ រៀវបៅពីអនក​
លក់ែុំ​ឬបរាងចស្ក​ផលិតបរៀវបៅ។
- ដ្ំណារ់កាលទ្យី៤៖ រិរានុរិរស និរសិត ឬអន កបស្បើស្ារ់​ចុងបស្កាយ​
ទិញប​ រៀវបៅពីបណា
ា ារ​ ឬអន កលក់រាយ​យកបៅបស្បើស្ារ់​
បែើមបី​បំបពញ​បរចកដ ី​ស្តូវ​ការ​របរ់​ខ្ល ួន​។
14
ជំពូរទ្យី៣៖ ការវាេ់ខ្វងផលិតផលជាតិ និងច្ំណូលជាតិ
តនមៃ ទំនិញ​នីមួយៗ​បកើន​ប ើង​បៅកនុង​ែំណាក់កាល​
នីមួយៗ​
បៅបពល​ន្ែល​វាបំន្លងរ ូប​ជាទំនិញមួ យ​ស្បបេទ​
បផសងបទៀត​បែើមបី​ផដល់​នូវការបពញ​ចិតត​ែល់អនក​បស្បើស្ារ់។
តនមៃ បនោះបៅថាតនមៃ បន្នថ ម​ននែំបណើរ​ការ​ផលិតកមម ។
កនុង​
ែំបណើរការ​ខាងបលើមានែំណាក់​កាល​ផលិតកមម ​ចំនួន៤ ែូ បចន ោះ
វាក៏មាន​តនមៃ ចំនួន៤បកើតប​ ើង​ផងន្ែរ។ ផលបូ ក​ររុប​នន
តនមៃ បន្នថ ម​នន៤ែំណាក់កាល​ផលិតកមម ​ គឺបរម ើរ​នឹង១ែុលាៃរ​
តនមៃ បនោះបង្ហាញ​ថាតនមៃ ររុប​របរ់ប​ រៀវ​បៅមួ យ​​កាល
គឺ១
ែុលាៃរ។ ែូ បចន ោះបយើង​អាច​និយាយ​ាន​ថា​ តនមៃ ទីផារ​របរ់​
ទំនិញ​ និងបរវាកមម ​គឺជាតនមៃ ចុងប​ ស្កាយ​ ឬជាតនមៃ បន្នថ ម​
ននែំណាក់កាល​ននផលិតកមម ​នីមួយៗ។
15
ជំពូរទ្យី៣៖ ការវាេ់ខ្វងផលិតផលជាតិ និងច្ំណូលជាតិ
II. ការវាេ់ខ្វងផលិតផលរនុងក្េុរេរុប៖
៣. ផលិតរមែថ្ែីៗ៖
ផលិត​ផល​កនុង​ស្រ ុក​ររុប​ GDP
ក៏ាន​រាប់បញ្ចល
ូ ​ផងន្ែរ​នូវ​ផលិត​កមម ​ថ្មីៗ​
ន្ែល​ាន​បង្ហាញ​នូវ​តនមៃ មិនន្ស្បស្បួ ល​ននទំនិញ​ និង​បរវាកមម ​ចុងប​ ស្កាយ​ទ ំងអរ់​
បៅកនុងទីផារ​ន្ែល​ផដល​ក
់ ន ុ ង​រយៈបពល​មួយ។
ចំប
ោះផលិត​ផល​ន្ែល​បររ​រល់​ពី​ឆ្ន​ំ
ចារ់​មិន​អាច​ចាត់​ចូល​ជាផលិត​ផល​កនុង​ស្រ ុក​ររុប​កនុង​ឆ្នំ​ថ្មី​ានបទ។ ឧ. ស្បរិន​បបើ
រថ្​យនត ​ចំនួន១០ ន្ែល​ាន​ទីញ​កនុង​ន្ខ្កមភ ៈ ឆ្នំ២០១២ តនមៃ របរ់រ​ ថ្​យនត ​បនោះមិន
អាច​រាប់​ចូល​​កនុង​ផលិត​ផល​កនុង​ស្រ ុក​ររុប​កនុង​ឆ្ន២
ំ ០១២ានបទស្បរិនបបើរថ្យនត ​
បនាោះផលិត​កនុង​ឆ្នំ២០១១។​ បុន្នត តនមៃ របរ់​វាស្តូវ​ាន​រាប់​បញ្ចល
ូ ​កនុង​ឆ្នំ​ន្ែល​ាន​ផ
លិត​រ ួចមក​បហើយ(ឆ្ន២
ំ ០១១)។
គួ ​រគ
​ ត់​រា
ំ ល់ថាស្បរិនបបើទំនិញ​មួយ​មិនន្មន​ជា
ផលិតកមម ​ថ្មៗ
ី​ បហើយ​ស្តូវ​ាន​បគរាប់​បញ្ចល
ូ ​កនុង​ផលិត​ផល​កនុង​ស្រ ុកររុប​ បពលបនាោះ
ការគណនាផលិត​ផល​កនុង​ស្រ ុក​ររុប​និងរាប់២ែង។
16
ជំពូរទ្យី៣៖ ការវាេ់ខ្វងផលិតផលជាតិ និងច្ំណូលជាតិ
III. អាីមៃោះខ្ដ្លសរមិនបានរាប់បញ្ចូលរនុងផលិតផលរនុងក្េុរេរុប?
មាន​ែំណាក់កាល​ននទីផារ​ជាបស្ចើនន្​ ែល​បរែច កិច​វទូិ ​
ពុំាន​បញ្ចល
ូ វា
​ បៅកនុង​ការ​គណនាផលិត​ផល​កនុង​ស្រ ុក​
ររុប​
ែូ ចន្ែល​បយើង​ាន​ែឹង​រ ួចជាបស្រច​បៅបហើយ​ការ​
គណនាផលិតផល​កនុង​ស្រ ុក​ររុប​គឺ​ន្ផអ កបលើមូលោចន​តនមៃ
ទំនិញ​ និងបរវាកមម ​ចុងបស្កាយ។ ែាស្កាម​ខាង​បស្កាម​
បង្ហាញ​ពី​ន្ផន កននែំណាក់កាល​ទីផារ​ន្ែល​មិន​ាន​រាប់​
បញ្ចល
ូ ប​ ៅកនុង​ផលិតផល​កនុង​ស្រ ុក​ររុប​ និងន្ផន ក​ន្ែល​ស្តូវ​
បគរាប់​បញ្ចល
ូ ប​ ៅកនុង​ផលិតផល​ជាតិ​ររុប។ ែាស្កាម​បនោះ
ន្បង​ន្ចក​ជា៥​ ចំន្ណក​ A,B,C,D,E ន្ផន ក​ទ ំងបីខាងបែើម​ពុំ
ានគណនាកនុង​ផលិតផល​កនុង​ស្រ ុក​ររុប​បទ។
17
ជំពូរទ្យី៣៖ ការវាេ់ខ្វងផលិតផលជាតិ និងច្ំណូលជាតិ
III. អាីមៃោះខ្ដ្លសរមិនបានរាប់បញ្ចូលរនុងផលិតផលរនុងក្េុរេរុប?
 A គឺជាែំណាក់កាលននទីផារ ន្ែល​មិនាន​គណនាចូ ល​បៅ
កនុង​ផលិតផល​កនុង​ស្រ ុក​ររុបបទែូ ចជាទំនញ
ិ ​អនត រ​កា រ ី រនន ធ
ិ ិ
ជាបែើម។
B គឺែំណាក់កាលននទីផារ​ និងផលិតកមម ​បរែច កិច​ន្ែល​មិន​
ាន​រាប់​បញ្ចល
ូ ​បៅកនុង​ផលិត​ផល​កនុង​ស្រ ុក​ររុប​ន្ែរ ែូ ចជាៈ
ការលក់​ថាន​ខ្
ំ រ
ុ ​ចាប់ ការលក់ទន
ំ ញ
ិ ​ខ្រ
ុ ​ចាប់ ការលក់បស្គឿង​
បញៀន​ន្លបងរុរ
ី ង និង​បពរាកមម ​ជាបែើម។ ចំប ោះការស្បស្ពឹតត​ិ
ខ្ុរ​ចាប់ទ
​ ំងបនោះអន ក​លក់​មិនន្ែល​បធា រើ ាយការណ៍​ឲ្យរោចេិ
ិ បបើបគាន​រាយការណ៍​
ាល​ាន​ចាបរើលារ់​បទ។ ផទុយបៅ​វញ​
បៅឲ្យរោចេិាល​ាន​ចារ់​លារ់​បនាោះ
បគនឹងអាចគណនា
ផលិតផល​ជាតិររុប​ានរុស្កិត​តួរបលខ្​ និងពិាកទទួ ល​
ាន​ស្បរិនបបើអនក​លក់​ជាអន ក​រត់ពនធ ​អាបេៀន កញ្ជា ឬទំនិញ​
18
ជំពូរទ្យី៣៖ ការវាេ់ខ្វងផលិតផលជាតិ និងច្ំណូលជាតិ
III. អាីមៃោះខ្ដ្លសរមិនបានរាប់បញ្ចូលរនុងផលិតផលរនុងក្េុរេរុប?
 C គឺជាែំណាក់កាលននទីផារទំនញ
ិ ​ និងបរវាកមម ​ចុងបស្កាយ​
ន្ែល​បយើង​មិនាន​រាប់​បញ្ចល
ូ ​កនុង​ការ​គណនាផលិតផលជាតិរ​
រុបន្ែរ​ែូ ចជា​ការង្ហរ​បមផទ ោះ ាផទ ោះជាបែើម។​
D គឺែំណាក់កាលននទីផារស្គប់ស្ាន់​ន្ែល​មានទំនាក់ទន
ំ ង​នង
ឹ
ទំនិញ​ និងបរវាកមម ​ចុងបស្កាយ។ ជាទូ បៅន្ផន ក​បនោះមានទំហធ
ំ ំ
ជាងបគ​ បហើយប​ បើភាគរយ​ន្ផន កប​ នោះកាន់ន្តធំ​មានន័យថា
​ បរែច
កិច​មាន​ភាព​លអ​ស្បបរើរ។
E គឺជាែំណាក់កាលននផលិតកមម ​បរែច កិច​មួយ​ន្ែរ​ន្ែល​ស្តូវ​រាប់​
បញ្ចល
ូ ​បៅកនុង​ផលិតផល​កនុង​ស្រ ុក​ររុប​បទោះជាវាមិនជាប់​ទក់​
ទង​បៅនឹង​ែំណាក់កាល​ននទីផារ​កប៏ ោយ។
19
ជំពូរទ្យី៣៖ ការវាេ់ខ្វងផលិតផលជាតិ និងច្ំណូលជាតិ
III. អាីមៃោះខ្ដ្លសរមិនបានរាប់បញ្ចូលរនុងផលិតផលរនុងក្េុរេរុប?
ឧទហរណ៍ន្ែលបញ្ជាក់ពីែំណាក់កាលបនាោះគឺ៖
oចំណាយជាទំនញ
ិ
និងបរវាកមម ​នផទកនុង (Payment-in-kind) រ ួម​មាន​
ការជំណាយ​ននកត្តតផលិតកមម ​នផទ កនុង​ទស្មង់​ជាទំនញ
ិ
ឬ​រមាភរ
ែូ ចជា
បរបៀង​ន្ែល​បស្បើស្ារ់​បោយ​ករិករ​បៅបពល​ន្ែល​បធា ើ
ករិកមម ​ ផទ ោះឬលំបៅោចន​រស្មាប់អ
​ ន ក​ចាត់ន្ចង​ស្ក ុម​ហន
ុ ​របរ់​
បស្បើស្ារ់​របរ់​មារ់​ស្ក ុម​ហន
ុ ។
oផលិតកមម ​បរវាកមម ​របរ់​មារ់​ផលិត​ផ្ទទល់ (Owner-occupied house) រ ួម
មាន​ការសាងរង់ថ្ម​រី បរ់​មារ់​ផលិត​ផ្ទទល់​
ែូ ចជាបរាង​ចស្ក​ថ្មី
រំណង់អាារ មូ ន្តល រណា
ច ារ មនទ ីរបពទយ​ គិលានុបោចន​ស្តូវ​
បញ្ចល
ូ ​កនុង​តនមៃ កនុង​ផលិតផល​កនុង​ស្រ ុក​ររុបប
20
III. អាីមៃោះខ្ដ្លសរមិនបានរាប់បញ្ចូលរនុងផលិតផលរនុងក្េុរេរុប?
មិនានរាប់បញ្ចល
ូ ពីផលិតផលកនុងស្រ ុកររុប
Excluded From GDP
C
E
ផលិតរម្សេដ្ឋរិច្ច Economic
Production
B
D
A
ក្បតិបតាិការទ្យីផារMarket
Transactions
21
III. អាីមៃោះខ្ដ្លសរមិនបានរាប់បញ្ចូលរនុងផលិតផលរនុងក្េុរេរុប?
A. Excluded Market Transaction:
- Used Assets
- Intermediate Goods
- Stocks and Bonds
A
B. Excluded Market Transactions and
Economic production:
- Illegal Dugs
- Gambling
- Prostitution
B
22
III. អាីមៃោះខ្ដ្លសរមិនបានរាប់បញ្ចូលរនុងផលិតផលរនុងក្េុរេរុប?
C. Excluded Economic Production:
- Home Repairs
- House Works
C
D. Excluded Market Transactions and Economic
production:
- Manufactured Goods
D
E. Included:
o Economic production:
- Payment-in-kind
o Rent on owner-occupied housing
E
23
ជំពូរទ្យី៣៖ ការវាេ់ខ្វងផលិតផលជាតិ និងច្ំណូលជាតិ
IV. ការរណនាផលិតផលរនុងក្េុរេរុប
ិ ​សាស្តរត​បី​កនុង​ការ​គណនាផលិតផល​កនុង​ស្រ ុក​ររុបគ
ី សាស្តរត​
បគមាន​វធី
​ ឺ ​វធី
ចំណាយ
(Expenditure
Approach)
ី សាស្តរត​ចំណូល
​វធី
(
Income
ិ រត​ផលិតកមម ( Production Approach)។
Approach) និង វសាស្ត
១. វិ ីស្ថក្េតច្ំណាយ៖
ី សាស្តរត​ចំណាយគឺ​ជា វធី
ិ សាស្តរត​មួយ​ន្ែល​ស្តូវានបគបស្បើស្ារ់​រស្មាប់​
o​វធី
គណនា
GDP
ន្ែល​កនុង​បនាោះស្តូ។ាន​បគវារ់​ន្វង​ចំនួន​ទឹក​ស្ាក់​ន្ែល​ាន​
ចំណាយ​បៅបលើទំនិញ​ចុងប​ ស្កាយ​បៅកនុង​កា រ ិយ​ប រ ិបចា ទ​មួយ។
oបយើងអាច​ែឹង​បហើយថាភានក់​ង្ហរ​បរែច កិច​មាន​ចំនួន៤ធំៗគឺ​ ស្គួ សារ
រហ
ស្ារ រោចេិាល និងបរបទរ បហើយ​ភានក់​ង្ហរ​ទ ំងអរ់​បនោះក៏​មាន៤ស្បបេទ​
ននការ​ចំណាយ​បផសងៗានផងន្ែរ។​
24
ជំពូរទ្យី៣៖ ការវាេ់ខ្វងផលិតផលជាតិ និងច្ំណូលជាតិ
IV. ការរណនាផលិតផលរនុងក្េុរេរុប
១.១.ច្ំណាយសៅសលើការសក្បើក្បាេ់របេ់ក្រួស្ថរ៖ (C: Consumption Expenditure)
oស្គួ សារ​ានចំណាយ​បៅបលើទំនិញប​ ស្បើស្ារ់ា
​ ន​យូរ
(Durable Goods) ែូ ចជា​ទូ រទរសន៍ មាបញ មារុីនស្តជាក់​ទូ
ទឹកកក​បស្គឿង​រង្ហា​រ មម រថ្យនត ។
o​រ ីទទំនិញន្​ ែល​បស្បើស្ារ់​មិនានយូរ (Non-Durable Goods)
មានែូ ចជាបន្នៃ ន្ផៃ ប ើ ចំណីអាហារមួ យ​ចំនួ​នន្ែល​រកា
ទុកមិនានយូរ និងចំណាយ​បលើបរវាកមម (Service) ែូ ចជា
ការន្ថ្ទ ំរុខ្ភាព រមភ រស បមធាវ ីនិងការកំសានត ជាបែើម។
25
ជំពូរទ្យី៣៖ ការវាេ់ខ្វងផលិតផលជាតិ និងច្ំណូលជាតិ
IV. ការរណនាផលិតផលរនុងក្េុរេរុប
១.២.ច្ំណាយសៅសលើការវិនិសោរ៖ (I: Investment)
ិ បយាគ​ស្តូវាន​បគបស្បើបៅកនុង​បរែច កិច​
ការវនិ
បោយ​
បយាង​បៅបលើការទិញ​ននមូ លធន​ថ្មីៗែូ ចជា ផទ ោះរន្មបង បរាង
ចស្ក ឧបករណ៍ ស្ពមទ ំងរនន ិធិ។ បៅកនុងប​ រែច កិច​បគបស្បើ
ស្ារ់​នូវ
កយ​បនោះន្ែល​ផទុយពីការបស្បើស្ារ់​ជាបរៀងរាល់ន​ ថ្ៃ ​
ិ បយាគ​រំបៅបៅបលើ​ ការទិញនូ វប័ណា​ភាគ​ហុន
ន្ែល​ថាការវនិ
ិ បយាគ​ររុប​បៅកនុង​មូល​ធន​បោយ​វរ័
ិ យ​
ឬរញ្ជាប័ណា។ ការវនិ
ិ យ​ែុល ( Gross Investment: I)។
ទកជន​ស្តូវានបគបៅថាការ​វនិ
26
ជំពូរទ្យី៣៖ ការវាេ់ខ្វងផលិតផលជាតិ និងច្ំណូលជាតិ
១.២.ច្ំណាយសៅសលើការវិនិសោរ៖ (I: Investment)
o
បរាងចស្ក និងឧបករណ៍បស្បើស្ារ់ (Plant and Equipment):
ការផលិតទំនិញ​និងបរវាកមម ​បស្បើស្ារ់​នូវ​មូលធន​ន្ែល​
ស្តូវានបគបស្បើបែើមបីជ
​ ំនួយ​ឲ្យ​លផិតកមម
មានែូ ចជា
បស្គឿង​ មារុីន ឧបករណ៍ បរាងចស្កជាបែើម។ ចំនួន
ទំនិញ​មូល​ធនររុប​របរ់​បខ្ឿន​បរែច កិច​ស្តូវាន​បគបៅ
ថា​ រតុក​មូលធន (Capital Stock)។ ការបបងក ើតទំនិញ​មូល​ធន
ិ បយាគ​ បហើយស្តូវាន
ថ្ម ី​គឺជារកមម ភាព​មួយ​ននការវនិ
ិ បយាគ​បថ្រ (Fixed Investment)។
បគបៅថាការវនិ
27
ជំពូរទ្យី៣៖ ការវាេ់ខ្វងផលិតផលជាតិ និងច្ំណូលជាតិ
១.២.ច្ំណាយសៅសលើការវិនិសោរ៖ (I: Investment)
o
ិ បយាគ​កន្នៃ ងសានក់បៅ (Residential Investment)
​វនិ
អាារផទ ហន្លា ង
ឬផទ ោះ គឺជាស្ទពយរកមម ​ន្ែល​ផដល់ផល​រយៈបពល​ន្វង។ បោយ​សារ​ស្​ទពយ​
ិ បយាគ​ ន្ែលាន​បលើក​
រកមម ​ន្បប​បនោះស្តូវាននឹង​បនាយមន័យ​វនិ
ប ើងព
​ ីខាងបែើម​រដី​រំណង់ កន្នៃ ងសានក់បៅ​ នាំឲ្យ​អាារ​ផទោះថ្ម ​ស្ី តូវ
ិ បយាគ ជាជាង​ចំណាយ​បលើការបស្បើ
ាន​បគចាត់ទុកខ​ថាជាចំណាយវនិ
ស្ារ់។ បទោះបីជាយាងណាក៏បោយបៅបពល​ន្ែល​បុគគល​មានក់ៗ​ទិញ​
ផទ ោះមួ យ​ន្លា ង​ពីអនក​រង់ ឬបុគគល​មានក់ប​ ផសងបទៀត​ បនាោះស្ទពយ​រកមម ​
ន្ែល​មាន​ស្តូវាន​បគបផទ រ​បោយស្រួ ល​ បុន្នត ការ​បផទ រ​បនោះមិនន្មន​ជា
ន្ផន កមួ យ​ននចំណូលជាតិ​បទ​ លុោះស្ត្តន្តផទ ោះបនាោះស្តូវានបគរង់​បទើប​
ិ បយាគ​កន្នៃ ង​សានក​បៅ​បៅកនុងគណនីជាតិ។
ចាត់ទុកថាជាការវនិ
28
ជំពូរទ្យី៣៖ ការវាេ់ខ្វងផលិតផលជាតិ និងច្ំណូលជាតិ
១.២.ច្ំណាយសៅសលើការវិនិសោរ៖ (I: Investment)
o
រនន ធ
ិ ិ (Inventoriess) រហស្ារ​បរទ ើរន្​ តទ ំងអរ់​កាន់​កាប់​រតុក​
ននមុខ្ចូ ល​និងទិននផ
ិ ល​របរ់ពួកបគ។ ទំនិញទ
​ ំងបនាោះស្តូវាន​
បគបៅរនន ធ
ិ ។ិ រនន ិធនិ នមុខ្ចូ ល​ និងរមាភរ​មិនទន់របស្មច​
អនុញ្ជាត​ឲ្យរហស្ារ​រកាទុក​ បៅបពល​ែំបណើរ​ការ​ផលិតកមម ​
កំពុងម
​ មាញឹក​ទប់​សាកត់​ការន្ស្បស្បួ ល​បៅកនុង​រយៈបពល​ខ្ៃ​ី បៅ
កនុង​ការទទួ លមុខ្ចូ ល​ន្ែល​ទញ
ិ ​ពី​រហស្ារ​បផសងៗ​ រនន ិធ​និ ន
ទិននផល​អនុញ្ជាត​ឲ្យរស្ារ​ទប់​សាកត់​
នូ វ​ការ​ន្ស្បស្បួ ល​ជា
បបណា
ដ ោះអារនន ​បៅផលិតកមម ឬការលក់។ ការ​បបងក ន
ើ នូ វ​រនន ធ
ិ ិ
ិ បយាគ​នាបពល​បចចុបបនន ​ពីបស្ ោះវាតំណាង​
ចាត់ទក
ុ ​ថាជាការវនិ
ឲ្យ​ទន
ំ ញ
ិ ន្​ ែល​ាន​ផលិត​ បុន្នត មិនាន​បស្បើស្ារ់រ
​ ស្មាប់កា
​ រ
បស្បើស្ារ់នា
​ បពល​បចចុបបនន ​បទ។​​
29
ជំពូរទ្យី៣៖ ការវាេ់ខ្វងផលិតផលជាតិ និងច្ំណូលជាតិ
១.២.ច្ំណាយសៅសលើការវិនិសោរ៖ (I: Investment)
ទំនិញ​ទ ំងបនោះស្តូវាន​បគបញ្ចល
ូ ប​ ៅកនុងគណនី
ចំណូលជាតិ​នូវតនមៃ ទីផារ
ន្ែល​រ ួមមាន​ស្ាក់ន្ខ្
និង
ចំណាយ​បផសងៗបទៀត​ន្ែល​រហស្ារ​ាន​បបងក ើត​បៅកនុង​
ការ​ផលិតវា​
និងស្ាក់ចំបណញ​ន្ែល​រហស្ារ​ទទួ លាន​
បៅបពល​ន្ែល​ទំនិញ​ស្តូវាន​លក់។ ែូ បចន ោះបៅកនុង​ករណី​រនន ិ
ធិន​ នទីនន​ផល​ផ្ទទល់​របរ់រ
​ ហស្ារ​
បំណក​ស្សាយ​ត្តម​
ចំណាយ​វារ់នូវ​អាី​នឹង​ស្តូវាន​ចំណាយ​បែើមបី​ទិញ​រនន ិធិបនាោះ
បៅបពល​ពួកបគានលក់
បហើយប​ ែើមបី​ផលិតវា។​
ជាជាងអា ីន្ែលានចំណាយ​យូរ​
30
ជំពូរទ្យី៣៖ ការវាេ់ខ្វងផលិតផលជាតិ និងច្ំណូលជាតិ
១.២.ច្ំណាយសៅសលើការវិនិសោរ៖ (I: Investment)
o
ិ បយាគែុល និងការវនិ
ិ បយាគរុទធ (Gross Investment
ការវនិ
ិ បយាគ​ររុប​ន្ែល​បកើតប ង
Vs Net Investment) ការ​វនិ
ើ ​បៅកនុង​
ិ បយាគ​ែុល (Gross
បខ្ឿន​បរែច កិច​ជាតិ​ស្តូវានបគបៅថា​ ការវនិ
ិ បយាគ​ែុល​ស្ត ុវានបគន្ចក​បចញជាពីរគឺ
Investment) ​វនិ
ិ បយាគជំនួរ (Replacement Investment) គឺជាការវ ិ
_ ​វនិ
និបយាគ​បែើមបីរ​ កាកស្មិត​ននរតុក​មូលធន​ន្ែល​មាន​ឲ្យ​បៅែន្ែល។
វាស្តូវាន​បគបៅផងន្ែរ​ថាការបន្នថ ម​ការបស្បើស្ារ់​មូលធន
(Capital Consumption Allowance) ឬរំបលាោះ (Depreciation)។
ិ បយាគរុទធ (Net Investment) គឺជាការវនិ
ិ បយាគ​
- និង វនិ
ន្ែល​បបងក ើន​នូវ​រតុក​មូល​ធន។
31
ជំពូរទ្យី៣៖ ការវាេ់ខ្វងផលិតផលជាតិ និងច្ំណូលជាតិ
១.៣. ការទ្យិញរបេ់រោឋ េិបាល៖ (G: Government Purchases)
បៅបពលន្ែល​រោចេិាល​ផដល់ទំនិញ​ និងបរវាកមម
ន្ែលស្ក ុម
ស្គួ សារ​ចង់ាន​ ែូ ចជា ផល វូ ថ្ន ល់ និងការស្តួ តពិនិតយ​ចរាចរណ៍យ
​ នត
បហាោះ
វាចារ់ណារ់​ថាកំពង់​ន្តបន្នថ ម​បៅនឹងចំនួន​ររុបន្​ ែល​
ផលិតផល​ន្ែល​អាចវាយតនមៃ ាន​ែូចជា រហស្ារទកជន ន្ែល​ផ
លិតរថ្យនត
និងយនត បហាោះន្ែល​ស្ារ់ថ្
​ ន ល់ជាតិ
និងផល វូ ​អាការ។
ជាមួ យ​នឹងរ​កមម ​ភាព​បផសងៗ​បទៀត​របរ់​រោចេិាល​ហាក់បីែូចជា
មិនចារ់​លារ់បទ។
បតើចំណាយ​របរ់​រោចផិាល​បែើមបី​បញ្ជន
ូ ​អនក​ន្ថ្
រការនត ិភាព​បៅបរបទរ​ ឬ​បែើមបីទូទត់​ឲ្យ​មស្តនតី
ិ ស្តូវានបគ
រុី វល​
ិ
ចាត់ទុក​ថាជាការ​រ ួមវភាគទនបៅបលើ
ចំណូល​ជាតិ។
32
ជំពូរទ្យី៣៖ ការវាេ់ខ្វងផលិតផលជាតិ និងច្ំណូលជាតិ
១.៣. ការទ្យិញរបេ់រោឋ េិបាល៖ (G: Government Purchases)
អន ករថ ត
ិ ច
ិ ណ
ំ ូ ល​ជាតិ​មិនគិតពីបញ្ជាែូ ចបនាោះបទ។ បគោក់បញ្ចល
ូ
នូ វការ​ទញ
ិ ​ទំនញ
ិ ​ និងបរវាកមម ​ទ ំងអរ់​របរ់​រោចេិាល​ជាន្ផន ក​
ិ បយាគ
មួ យ​ននចំណូល​ជតិ (ចំណាយ​របរ់​រោចេិាល​បលើទំនិញ​វនិ
ស្តូវានបគចាត់ចូល​កនុង​ការ​ទិញ​ទន
ំ ញ
ិ ​របរ់​រោចេិាល​ជាជាង
ិ បយាគ។ ការទិញទ
ចំណាយ​វនិ
​ ំនញ
ិ ​ និងបរវាកមម ​របរ់​រោចេិាល​
ជាក់​ន្រដ ងស្តូវាន​បគត្តង​បោយ​អកសរ G ។ បយើងទទួ លសាគល់ថា
មានន្តការទិញ​ទំនិញ
និងបរវាកមម
បចចុបបនន បោយរោចេិាលបទ
មួ យនន GDP ។
ន្ែល​ផលិតនាបពល​
ន្ែល​ស្តូវានបគបញ្ចល
ូ ជា
​ ន្ផន ក​
33
ជំពូរទ្យី៣៖ ការវាេ់ខ្វងផលិតផលជាតិ និងច្ំណូលជាតិ
១.៣. ការទ្យិញរបេ់រោឋ េិបាល៖ (G: Government Purchases)
ឧទហរណ៍៖ បៅបពល​ន្ែល​រោចេិាល​បធា ើការទូ ទត់​បៅឲ្យ​អនក​ចូល
និវតត ន​ត្ត
៍ មរយៈនិរេ័យ​រងគ ម (រងគ មឥតេ័យខាៃច)។​ វាមិនន្មន​ជា
ជាការទិញ​ទំនិញ និងបរវាកមម ​ន្ែល​ផលិតនាបពល​បចុបបនន បោយ​អនក
ចូ ល​និវតត ន៍បទ។ ការទូ ទត់បនោះ មិនបន្នថ មបៅបលើផលិតផល​ររុបបទ។
ែូ ចានបនោះន្ែរ​ចំប
ោះការទូ ទត់រស្មាប់ធានារា៉ាប់រង
និកមម ភាព
រុខ្ុមាលភាព និងអស្ត្តការស្ាក់បលើបំណុល​ជាតិ (ន្ែល​បន្ងា រ​ចំណូល​
ពីអនក​បង់ពនធ ​បៅអន ក​កាន់កាប់​រញ្ជាប័ណា​របរ់​រោចេិាល) ។ ទ ំង
បនោះគឺជា
​ ការឧទហរណ៍​ចំណាយបផទ រ ( Transfer Payments) ន្ែលជាចំណាយ​
ិ នូវទំនិញ និងបរវាកមម ​ន្ែល​
របរ់​រោចេិាល​មិន​ស្តូវាន​ផដល់​មកវញ​
នាន​ផលិតបៅបពល​បចចុបបនន បទ។
34
ជំពូរទ្យី៣៖ ការវាេ់ខ្វងផលិតផលជាតិ និងច្ំណូលជាតិ
១.៣. ការទ្យិញរបេ់រោឋ េិបាល៖ (G: Government Purchases)
រមារធាតុទ ំងអរ់បនោះវាមិនន្មន​ជាន្ផន កមួ យ​នន
ចំណាយបលើផលិតផល​ររុប​របរ់ជាតិបទ ែូ បចន ោះមិនស្តូវាន​បគ
ោក់ប
​ ញ្ចល
ូ ​បៅកនុង GDP បទ។ ការពិតណារ់​អនក​ទទួ លាន​នូវ​
ចំណាយបផទ រ ជានិចកាល​ចំណាយ​បលើការ​បស្បើស្ារ់​របរ់​ពួកបគ។
ចំណាយ​ន្បបបនោះស្តូវាន​ចាត់ទុក​ជាចំណាយ​បស្បើស្ារ់​បផសង​
បទៀត​ន្ែរ។ ែូ បចន ោះបៅបពលន្ែល​រំបៅបៅបលើការ​ទញ
ិ រ​ បរ់រ​ ោចេិ
ាល​ជាន្ផន ក​មួយ​ននចំណូល​ជាតិត្តង​បោយ G បយើង​ោក់បញ្ចល
ូ ​
ការ​ទញ
ិ ​ទំនិញ​និងបរវាកមម ​ន្ែល​ាន​ផលិត​បចចុបបនន ​របរ់​រោចេិ
ាល​ទ ំងអរ់ ែកបចញ​នូវចំណាយ​បផទ រ​របរ់​រោចេិាល​ទ ំងអរ់​
បចញ។
35
ជំពូរទ្យី៣៖ ការវាេ់ខ្វងផលិតផលជាតិ និងច្ំណូលជាតិ
១.៤. ការនាំសច្ញេុទ្យធ៖ (Net Exports)
រមារធាតុទ៤
ី ននចំណាយររុប​បកើតប ង
ើ ​ពី
ណិជា​កមម ​
អនត រជាតិ។ បតើការនាំបចញ​ និងការនាំចូល​ជៈឥទធ ិពល​យាង​ែូច​
បមដ ច​បលើចណ
ំ ូ លជាតិ?
ការនាំចូល​ជាចំណាយ​របរ់អនក​បៅកនុង​
ស្រ ុក​បៅបលើផលិតផល​របរ់​បរបទរ ​រ ីទការនាំបចញ​គជា
ឺ ចំណាយ
របរ់​បរបទរ​មកបលើផលិត​ផល​ន្ែល​ាន​ផលិតប​ ោយ​អនក​បៅ
កនុង​ស្រ ុក។
ការនាំច្ូល (Imports) ចំណូលជាតិរបរ់ស្បបទរមួ យគឺជាតនមៃ ននផលិ
ត​ផល​ចង
ុ បស្កាយររុបប​ ៅកនុង​ស្បបទរ​បនាោះ។
ស្បរិនបបើអនក​ទញ
ិ ​
មូ តូ ​មួយបស្គឿង​ន្ែល​ផលិតបៅស្បបទរ​នថ្មានន្តមានក់តូច​នន
36
ជំពូរទ្យី៣៖ ការវាេ់ខ្វងផលិតផលជាតិ និងច្ំណូលជាតិ
ការនាំច្លូ (Imports)
មួ យ​ន្ផន កននចំណាយ​បនោះតំណាង​ឲ្យ​ការទូ ទត់​រស្មាប់បរវាកមម ​របរ់​
ម ួយ​កមពុជា និងរស្មាប់​ការ​ែឹកជញ្ជន
ូ ​ន្ែល​បៅបររ​រល់ប
​ ុនាមន​គឺជា
ផលិតផ
​ ល​បោយ​​រហស្ារនថ្
និងចណាយបលើផលិតផល​របរ់ន​ ថ្។
ស្បរិនប​ បើអនក​បៅកំសានត ​បៅស្បបទរ​បវៀតណាម​ភាគបស្ចើនន​ នការ​
ចំណាយ​របរ់អនក​ និងចំណាយបៅបលើទំនិញ​ និងបរវាកមម ​ន្ែល​ផលិត​
កនុង​ស្បបទរ​បវៀតណាម​ែូ បចន ោះវានឹង​រម
ួ​ ចំន្ណក​បៅកនុង GDP របរ់បវៀត
ណាម​ជាជាង​របរ់​កមពុជា។
របរ់ស្​បបទរ​កមពុជាចំ
ែូ ចានបនោះន្ែរ​បៅបពល​ន្ែល​រហស្ារ​
ិ បយាគ​​បលើមារុីន​មួយបស្គឿង​ន្ែលបធា ើ
យ​វនិ
ប ើង​មួយន្ផន ក​ន្ែល​ជាវតថុធាតុបែើម​នាំចូលមានន្តមួ យ​ន្ផន កបុបណា
ា ោះ
ចំណាយបលើផលិតកមពុជាបោយ​ស្បបទរ​ន្ែលផគ តផគ ង់​វតថុធាតុបែើមបនាោះ។
37
ជំពូរទ្យី៣៖ ការវាេ់ខ្វងផលិតផលជាតិ និងច្ំណូលជាតិ
ការនាំច្ូល (Imports)
ែូ ចានបនោះន្ែរចំប
ោះការចំណាយរបរ់រោចេិាល​បៅបលើស្បព័នធ
ធារាសាស្តរត​ ផល វូ ថ្ន ល់ សាពនជាបែើម មួ យន្ផន កធំននការ​ចំណាយបនោះ
គឺរស្មាប់រមាភរ​នាំចូល​ មានន្តមួ យន្ផន កបុបណា
ា ោះរស្មាប់ទន
ំ ិញ
និងបរវាកមម ​ន្ែល​ផលិតកនុងស្រ ុក។ ចំណាយបស្បើស្ារ់​ ចំណាយ
ិ បយាគ​
​វនិ
និងចំណាយ​របរ់​រោចេិាល​ទ ំងអរ់បនោះមានលាយ
នូ វការនាំចូល​ បែើមបីឈានែល់ចំណាយ​ររុប​បលើផលិតផល​របរ់​
កមពុជាបយើចាំបចា់​ស្តូវែក​ចំណាយ​បលើការ​នាំ​ចូល​មួយ​ចន
ំ ួ ន​ពី
ចំណាយ​របរ់កមពុជាររុបន្ែល​ត្តង​បោយ​អកសរ “M”។
38
ជំពូរទ្យី៣៖ ការវាេ់ខ្វងផលិតផលជាតិ និងច្ំណូលជាតិ
ការនាំសច្ញ (Exports)
បបើរិនជារហស្ារ​របរ់កមពុជាលក់ទំនញ
ិ ​បៅឲ្យ​ស្ក ុម​
ស្គួ សារ​របរ់​ស្បបទរ​នថ្​ទំនិញទ ំងបនាោះជាន្ផន ក​មួយ​ននចំណាយ​បលើ
ការ​បស្បើស្ារ់​របរ់នថ្ បុន្នត ក៏ចូលចំណាយ​បលើផលិតផល​របរ់កមពុ
ជាផងន្ែរ។
• ការនាំបចញស្តូវានបគត្តងបោយអកសរ “X”
• ការែកបចញ​នូវការនាំចូល “X-M” ន្ែលបគត្តងបោយ “NX”
• ចំណូលររុប=ចណាយររុប
GDP=C+I+G+(X-M)
39
ជំពូរទ្យី៣៖ ការវាេ់ខ្វងផលិតផលជាតិ និងច្ំណូលជាតិ
. ផលិតផលកនុងស្រ ុកររុបន្ែលអាចវារ់ន្វងពីន្ផន កចំណាយបរម ើ
នឹងផលបូ ក​រមារធាតុ​ចំណាយទ ំង ៤ ន្ែលានពិភាកាខាង
បលើែូបចន ោះអាច​ររបររ​ានែូ ចខាងបស្កាម៖
GDP(Y)=C+I+G+(X-M)មានន័យថា
GDP ន្ែល គណនាពីន្ផន កចំណាយ​ គឺជាផលបូ ក​បៅបលើចណា
ំ យ
ិ បយាគ ចំណាយបលើការទិញ​របរ់​រោចេិ
ននការបស្បើស្ារ់ ចណាយវនិ
ាល និងចំណាយបលើការ​នាបំ​ ចញ​រិទធសាធ
40
ជំពូរទ្យី៣៖ ការវាេ់ខ្វងផលិតផលជាតិ និងច្ំណូលជាតិ
ការនាំសច្ញ (Exports)
GDP(Y) : ច្ំណូលេរុប ឬផលិតផលជាតិេរុប
C: ច្ំណាយរបេ់ក្រួស្ថរ
I: ច្ំណាយរបេ់េ ក្ោេ (ច្ំណាយវិនិសោរ)
G: ច្ំណាយរបេ់រោឋ េិបាល
(X-M): ការនាំសច្ញេុទ្យធ (ច្ំណាយរបេ់ពិេពខ្នងសក្ៅ)
41
Table 1 GDP and Its Components
Copyright©2004 South-Western
វី ីស្ថស្ត្េាទាំងបី Three Approaches
National Expenditure =National Output =
National Income
ី សាស្តរត​ចំណាយ Expenditure approach
1. ​វធី
ី សាស្តរត​ចំណូល Income approach
2. ​វធី
ិ រត​ផលិតកមម Production Approach
3. ​វសាស្ត
43
វិ ីស្ថក្េតច្ំណាយ/EXPENDITURE APPROACH
GDP = C + I + G + (X- M)
• C = Private consumption expenditure
• I = Investment Expenditure
• G = Government Consumption Expenditure
• X = Value of Exports
• M = Value of Imports
44
ជំពូរទ្យី៣៖ ការវាេ់ខ្វងផលិតផលជាតិ និងច្ំណូលជាតិ
ិ សាស្តសតច្ាំណាយ (រន់លាន)
ផលិផលកនុងម្រស ុកសរ៊ុបតាមវធី
ឆ្នាំ
2005
2006
2007
ការបស្បើស្ារ់ចុងបស្កាយ
23,500
25,268
28,829
ការបបងក ើតមូ លធនអចលនវតថុ
ែុល
4,864
6,161
6,796
បន្ស្មបស្មួ លននសារបពើេណឌ
-109
-110
-111
ការនាំបចញ
16,505
19,461
21,693
ការនាំចូល
18,736
21,720
24,246
កំហុររថ ិតិ
26
1,000
2,229
លិតផលកនុងស្រ ុកររុប
26,050
30,060
35,190
45
ជំពូរទ្យី៣៖ ការវាេ់ខ្វងផលិតផលជាតិ និងច្ំណូលជាតិ
GDP 2005= 23,500+4,864+16,505+26-(109+18,736)=26,050
DGP2006= 25,268+6,161+19,461+1,000(110+21,720)=30,060
GDP2007=
46
ជំពូរទ្យី៣៖ ការវាេ់ខ្វងផលិតផលជាតិ និងច្ំណូលជាតិ
េនទេេន៍បរិតាផរណាននផលិតផលជាតិេរុប៖
ផររ ចារ មក
រនទ រនសន៍ប រ ិតត ផរណាផររ(ឬរនទ រសន៍នថ្ៃ ផររ) =
ផររ ពិត
175
ផេេ ចារឹរ
រនទ រនសន៍ប រ ិតត ផរណាផររ(ឆ្នំទី១) =
=
X 100= 100
ផេេ ពិត
175
រនទ រនសន៍ប រ ិតត ផរណាផររ(ឆ្នំទ២
ី )=
100=103.5
ផររ ចារ មក 178.5
=
X
172.5
ផររ ពិត
201
ផេេ ចារឹរ
រនទ រនសន៍ប រ ិតត ផរណាផររ(ឆ្នំទី៣)=
=
X 100=108.6
ផេេ ពិត
185
47
ជំពូរទ្យី៣៖ ការវាេ់ខ្វងផលិតផលជាតិ និងច្ំណូលជាតិ
ការខ្ក្បក្បួលរិតជាភាររយននេនទេេន៍បរិតាផរណា រឺជាអក្តាអតិផរណា៖
អក្តាអតិផរណាេក្មបឆ្នំទ្យី២ =
េនទេេន៍ឆ្នំទ្យី២ −េនទេេន៍ឆ្នំទ្យី១
អក្តាអតិផរណាេក្មបឆ្នំទ្យី៣ =
េនទេេន៍ឆ្នំទ្យី៣ −េនទេេន៍ឆ្នំទ្យី២
100
100
X100
X100
48

similar documents